Schengen bleek te groot voor conservatieve Zwitsers

Expats reageren verbijsterd op meerderheid voor quotum EU-immigranten

ZÜRICH - "De Zwitsers beseffen niet welke waarde buitenlandse werknemers genereren voor de economie." John Wubbe, consultant bij werkgeversorganisatie Economie Suisse, is verbijsterd over de uitslag van het Zwitserse referendum over buitenlandse arbeidskrachten. Met een meerderheid van 50,3 procent kozen de Zwitsers ervoor de immigratie vanuit EU-landen te beperken; er komen quota. Voor mensen van buiten de EU, vooral hoogopgeleide specialisten, was dat al zo.

"Hier wordt het kind met het badwater weggegooid", zegt Wubbe. "Dit is een uitslag die alles teniet zal doen wat de laatste jaren in het economisch verkeer met de EU is opgebouwd." Wubbe, die ook voorzitter is van de vereniging Expat.com, is al gepolst over het idee van een werkonderbreking van een uur door alle buitenlanders. De economische bedrijvigheid in Zwitserland zou met een kwart worden teruggebracht. In Zürich zou het nog harder aankomen, daar is het percentage buitenlanders zelfs 33 procent.

Het was te veel, het ging te snel, dat is de boodschap die het volk dit weekeinde gaf aan de regering. De Zwitsers hebben de bevolkingsexplosie van een half miljoen inwoners sinds 2007 niet kunnen verwerken; de Schengen-ruimte is te groot gebleken voor conservatief Zwitserland.

Hoe miniem het verschil ook, de uitslag van het referendum wordt door de regering gerespecteerd. Minister van justitie Simonetta Sommaruga zegt er begrip voor te hebben dat de burgers de bevolkingsaanwas niet alleen bekijken vanuit economisch perspectief. De regering staat wel voor het blok: de volkswil dwingt tot heropening van de onderhandelingen met de EU.

De regering heeft drie jaar de tijd voor een overgangsregeling, daarna moeten nieuwe regels gaan gelden. Zal het internationale bedrijfsleven in die tijd Zwitserland de rug toekeren? "Dat geloof ik niet", zegt Tom Berkhout, voorzitter van de Dutch Business Round Table. Berkhout, bankier bij Credit Suisse, denkt dat de invoering van quota geen einde zal maken aan het 'Zwiterse talent om buitenlands talent aan te trekken'.

De grenzen gaan niet dicht: ondernemingen kunnen zelf aangeven hoeveel buitenlands personeel ze in een jaar nodig hebben. Datzelfde geldt voor gezondheidszorg en wetenschap. Voorwaarde is voortaan wel dat bij een vacature altijd eerst naar een Zwitser wordt gezocht. "Dat zal de trend om steeds meer buitenlanders toe te laten wel afremmen", aldus Berkhout.

Hoe de quota er uit komen te zien, is op dit moment nog onduidelijk. Credit Suisse voorziet een periode van grote onzekerheid en daardoor een verlies van 80.000 banen in de komende drie jaar. Volgens het onderzoek van de bank neemt de arbeidsimmigratie in dezelfde periode met 50.000 mensen af.

Inmiddels heeft de Zwitserse Volkspartij SVP, aanstichter en overwinnaar van het referendum, kleur bekend. De partij wil terug naar seizoensarbeid op basis van tijdelijke vergunningen. "We hoeven ons door de EU niet de wet te laten voorschrijven", zegt SVP-Kamerlid Luzi Stamm. "Ziektekostenverzekeringen en werkloosheidsuitkeringen voor seizoensarbeiders zijn niet nodig." Het is duidelijk dat de campagneleider van de Zwitserse Volkspartij hierbij niet denkt aan de academici bij de grote verzekeraars, of aan de IT-ingenieurs bij multinationals.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden