Scheiding lichaam en geest nekt patiënt

Het verhaal van Cis de Hoop, die tijdens haar behandeling bij Altrecht Psychosomatiek 'opstond uit de rolstoel', is een uitzondering, zegt psychiater Martina Bühring. Ze is medisch manager van het centrum voor mensen met somatisch onverklaarbare lichamelijke klachten, kortweg Solk. "Het lijkt bij haar bijna een wonder, hoewel het wel heel lang duurde. Maar bij andere patiënten gebeurt dat helemaal niet. Sterker nog, soms krijgt iemand juist in zijn tijd hier een rolstoel. Omdat men kan toegeven dat het leven anders te zwaar is, en met een rolstoel nog energie overhoudt om zinvolle dingen te doen. Het gaat hier vaak niet om genezen, maar om de kwaliteit van leven, om er zo goed mogelijk mee om te gaan. Natuurlijk, als iemand weer kan werken, is dat mooi. Maar soms blijkt het gewoon niet mogelijk, zijn de klachten te ernstig."

Hoe jonger de patiënt bij binnenkomst is en hoe minder lang hij of zij al heeft gekwakkeld, hoe beter de kansen op genezing. "De scheiding tussen psyche en lichaam, die in de gezondheidszorg maar ook in onze hele cultuur nog sterk wordt gemaakt, nekt deze patiënten. Medici zijn nog steeds niet voldoende getraind om de link die er juist sterk is, te herkennen. Mensen vertellen aan de huisarts een verhaal over hun lichamelijke klachten en die herkent vaak onvoldoende wat wij 'pyscho-sociale clues' noemen, tekenen dat er meer aan de hand is. Iemand kan lichamelijke klachten en vermoeidheid krijgen na ingrijpende gebeurtenissen, zoals het overlijden van een naaste. Of na een auto-ongeluk bijvoorbeeld, dat lichamelijk en psychisch zwaar kan zijn. Die klachten moeten niet te lang aanhouden; als het meer dan zes weken duurt, moet je waakzaam worden. Want na zes maanden is het meestal uitgegroeid tot chronische, blijvende klachten."

De patiënten van het centrum in Zeist hebben allemaal pijnklachten zonder een directe lichamelijke oorzaak. Het varieert van fibromyalgie - gewrichtspijnen vaak met vermoeidheid - tot het chronisch vermoeidheidssyndroom en conversie, oftewel het uitvallen van een deel van het lichaam als gevolg van psychische stress. Dat psychische en fysieke stress kunnen zorgen voor lichamelijke klachten, is niet ongewoon, maar bij deze groep is dat extreem geworden. Het is voor hen vaak lastig te ontwarren wat nou lichaam is en wat geest. Ze zitten vaak in een rolstoel of komen moeilijk hun bed uit. Bij Altrecht Psychosomatiek krijgen ze niet alleen te maken met psycholoog, psychiater en oefentherapeut, maar ook met fysiotherapeuten die kennis hebben van de psychosomatiek.

Cis de Hoop is op nog een ander punt niet representatief voor haar collega-patiënten. Ze heeft een paar jaar flink wat specialisten bezocht, maar haar laatste reumatoloog maakte een einde aan dit circus door nog één scan toe te staan, mits De Hoop beloofde dat het daarbij zou blijven. Veel andere psychosomatiekklanten hebben jarenlang gewinkeld in het medische circuit. "Ze hebben pijnklachten, oververmoeidheid, en kunnen geen lichamelijke oorzaak vinden. Ze lopen van specialist naar specialist, zonder resultaat. Soms wijken ze uit naar België, maar ook daar vinden de artsen niets. Specialisten stralen graag uit 'Kom maar, ik kan u helpen'. Door de combinatie van hun klachten en alle energie die deze zoektocht kost, wordt werken steeds lastiger." Er blijkt niets te vinden, ze gaan aan zichzelf twijfelen en ook hun baas en vrienden zetten vraagtekens: stel je jezelf niet aan? Een patiënt heeft vaak niets aan het advies 'het zit tussen de oren'. Bühring: "We laten hen zien wat langdurige stress doet met het lichaam."

De afgelopen jaren heeft een groeiend aantal ziekenhuizen en GGZ-instellingen een aparte afdeling voor psychosomatiek geopend. Altrecht Psychosomatiek is een van de initatiefnemers van het landelijk Netwerk Onverklaarblare Lichamelijke Klachten. Dit netwerk heeft op de site (www.nolk.info) een kaart geplaatst, waarop voor het hele land is te zien waar mensen als Cis de Hoop terecht kunnen.

Het zou nog steeds goed zijn als er in de hele zorg meer aandacht komt voor de psychosomatiek, meent Bühring. Het centrum van Altrecht behandelt alleen de ernstige gevallen. Altrecht heeft op dit moment dertig bedden voor deze groep, een deeltijdbehandeling voor drie dagen in de week en een poliklinisch aanbod voor diagnostiek en second opinion. Geld kost dat wel uiteraard; niet behandelen is volgens Bühring veel duurder. "Uiteindelijk leveren deze behandelingen juist geld op, doordat je voorkomt dat mensen jarenlang specialisten blijven bezoeken. Of heel lang niet kunnen werken. In Duitsland, waar deze aanpak al langer wordt gebruikt, blijkt uit onderzoek dat tegenover iedere euro die het kost, 3 euro aan besparing staat."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden