Schaven aan welzijn dier bittere noodzaak

Aandacht voor dierenwelzijn is geen schaamlap voor onze omgang met dieren, betoogt ethicus Franck Meijboom.

Volgens Willem Vermaat zijn dieren niet gebaat bij maatregelen om hun welzijn te verbeteren (Opinie, 7 januari). Het zou afleiden van het echte probleem: de erkenning van het recht van het dier op vrijheid.

Vermaats visie borduurt voort op een bekende, maar weinig productieve tegenstelling tussen rechten en welzijn. Hierbij wordt aandacht voor dierenwelzijn neergezet als een schaamlap voor onze omgang met dieren en betekent de erkenning van rechten een compleet moreel verbod op het hebben en houden van dieren. Beide zijn echter karikaturen van recht en dierenwelzijn, die nauwelijks helpen in de discussie over onze verantwoordelijkheden ten opzichte van dieren.

Kwaliteit van leven

Daarnaast meet Vermaat met twee maten. De welzijnsbenadering wordt beoordeeld aan de hand van voorbeelden uit de actualiteit, terwijl het recht op vrijheid als een abstract ideaal wordt gepresenteerd. Voor een betere omgang met dieren moeten we dierenwelzijn en dierenrechten beide serieuzer nemen.

Dat start bij de erkenning dat dieren wel degelijk gebaat zijn bij maatregelen ter verbetering van dierenwelzijn. Onderzoek heeft laten zien hoe de kwaliteit van leven van dieren die door ons worden gehouden, verbeterd kan worden. Er is nog veel winst te boeken en Vermaat geeft voorbeelden waarbij het welzijn van dieren nog niet goed geborgd is. Die voorbeelden laten niet zien dat oprechte aandacht voor het welzijn van dieren in wezen onwenselijk is. Sterker nog, de aandacht voor het welzijn van dieren start juist bij wat Vermaat voorstaat: de erkenning van dieren als wezens met eigen belangen. Dat uitgangspunt is niet exclusief voor een rechtenbenadering.

Daarnaast zijn er diverse voorbeelden waaruit blijkt dat aandacht voor dierenwelzijn niet slechts een kwestie van aanpassingen in de marge is, maar de opstap kan zijn tot verregaande maatregelen. Het verbod op het gebruik van mensapen voor onderzoek, het voorgenomen verbod op wilde dieren in het circus en de discussie over het verbod op de nertshouderij. Elk van die praktijken is eerst bediscussieerd in termen van welzijn om uiteindelijk tot een verbod te komen dat niet alleen op basis van welzijnsargumenten is genomen. Het laat zien dat de lijn tussen welzijn en rechten een stuk minder scherp is dan Vermaat stelt.

Rechten

Ook zijn ze in de praktijk veel minder sterk elkaars tegenpolen. Juist het dierenwelzijnsonderzoek, waarbij gekeken wordt naar emotie, cognitie en gedrag van dieren, biedt waardevol materiaal voor de discussie over de vraag waarom we aan dieren rechten moeten toekennen. Vermaat stelt dat dieren rechten hebben, maar om scherp te krijgen wat dat inhoudt, is een goede onderbouwing noodzakelijk.

De voorgestelde 'volledige bevrijding' zal in de praktijk betekenen dat veel dieren er in de toekomst niet meer zijn. Vermaats voorbeelden zijn vooral gericht op dieren voor voedselconsumptie, maar als we zijn visie op het recht op vrijheid serieus nemen dan betekent dat ook het einde van het houden van dieren voor recreatie en gezelschap.

De vraag of dieren geholpen zijn als ze niet bestaan, is een filosofische vraag die niet eenvoudig te beantwoorden is. Tenzij het argument is dat we de dieren geen goed leven kunnen bieden dat recht doet aan de belangen van het dier, maar dan hebben we nog steeds een visie op het welzijn van het dier nodig.

Aandacht voor dierenwelzijn is onmisbaar voor de praktische invulling van de erkenning van de belangen en de waarde van dieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden