Scharrelen in het zaagsel , met fiscaal voordeel

Een kuiken in de kippenfabriek van Middenmeer leeft zes weken op een lopende band, om dan als twee kilo vlees in een krat naar het slachthuis te gaan.

Is het een 'megastal' of een 'gigastal' die aan de Molenweg in het Noord-Hollandse Middenmeer is verschenen? Misschien is de term 'kippenfabriek' wel het meest op zijn plaats. In het complex kunnen 200.000 eieren uitkomen die na zes weken 160.000 vleeskippen van twee kilo per stuk opleveren. Waarna er weer 200.000 eieren in kunnen.

Eigenaar Ton van Arkel houdt met enige trots de rondleiding langs de nog lege langgerekte hokken die in zes verdiepingen zijn gestapeld. De bodem van die hokken bestaat uit een lange lopende band, die straks niet alleen de mest en het vervuilde scharrelzaagsel afvoert, maar ook nieuw bodemstrooisel aanvoert en de opgroeiende kippen ongemerkt naar een andere locatie in het complex brengt.

"Ze drinken uit hangende bakjes met druppelaars: zo wordt het nooit een modderfestijn." Het voer bestaat uit een supermengsel dat voortdurend aan hun ontwikkeling wordt aangepast. En de ledlampjes aan het plafond gaan drie keer per dag vier uur lang op 'blauw', zegt Van Arkel. "Het personeel dat met treintjes langs de hokken rijdt, kan met dat blauwe licht gewoon doorwerken. Toch ervaren de kuikens dat het nacht is. Met drie rustmomenten per etmaal groeien ze optimaal."

'Optimaal' is een term die vaak klinkt in dit zogenoemde 'patiosysteem', vooral op het gebied van duurzaamheid. Het grote geheim van de kippenfabriek is dat er in het complex een onderdruk wordt gecreëerd, waarvan de kuikens geen last hebben. "Met die onderdruk kan er een luchtstroom op gang komen die de kippenmest uitdroogt", vertelt Jan Bouwman van de Vencomatic Group, het bedrijf dat het patiosysteem ontwikkelde. "Droge kippenmest heeft een tot tachtig procent lagere ammoniakuitstoot. Dat is een gigantisch milieuvoordeel." Daardoor komt de boer in aanmerking voor een fors belastingvoordeel.

Ook de consument spint garen bij dit nieuwe concept, zegt Bouwman. "De kuikens kennen geen vrije uitloop en blijven in isolement." Personeelsleden moeten voordat ze de stal betreden, zich eerst onder de douche ontsmetten en krijgen een witte wegwerp-overall aan. "Daardoor is er geen kans op overbrenging van dierziekten en hoeven er géén antibiotica te worden ingespoten."

Ook op het gebied van het dierenwelzijn zijn stappen gezet. De kuikens blijven in hun groei tot volwassen vleeskip in de stal en worden tussentijds niet getransporteerd, waardoor de kuikens minders stress en geen verwondingen hebben. Ze scharrelen voortdurend in het zaagsel, en van die lopende band daaronder merken ze niets.

Dat mag zo zijn, zegt Sjoerd van de Wouw van Wakker Dier, maar in dit patiosysteem worden gewoon snelgroeiende plofkippen gebruikt, "terwijl ook voor een langzamer groeiend ras gekozen had kunnen worden". De stal zal volgens hem ook niet in aanmerking komen voor een ster van het Beter Leven-keurmerk van de Dierenbescherming, omdat juist de uitloop naar buiten ontbreekt. Toch erkent Van de Wouw dat dit kippencomplex op het gebied van duurzaamheid en dierenwelzijn forse stappen heeft gezet. "Maar wij kunnen nooit akkoord gaan met deze technische grootschaligheid, waarbij de boer het contact met zijn dieren verliest."

Door de stapeling van verdiepingen heeft het complex maar een derde van de ruimte nodig in vergelijking met kippenstallen die alleen een begane grond hebben. Daardoor heeft de Wieringermeer er nu een complex van acht meter hoogte bij, maar dit ontsiert het landschap niet. "Je moet zo'n complex natuurlijk niet in het intieme landschap van Noord-Brabant neerzetten. Of in de Achterhoek", zegt Bouwman. Maar hier bij Middenmeer kan het wel. Het gebied kent al hoge aardappelschuren en ligt pal naast Agriport A7, het agrocomplex langs de snelweg door Wieringermeer met enorme kassencomplexen. Door hier intensief kippen te houden, blijft het kleinschalige landschap gespaard. Tegelijkertijd kun je even stellig over het bedrijf zeggen dat ter plekke vooral de productie wordt verhoogd.

Na zes weken komen de kippen uiteindelijk uit op de carrousel, een enorme draaischijf. Het personeel plukt ze van die schijf, en zet ze in kratten waarmee ze naar de slachterij gaan. "Of dit een megastal is?", herhaalt eigenaar Van Arkel de vraag. "Geen idee, ik weet wel dat we met mega-veel mensen zijn, en die willen allemaal kip eten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden