Review

'Schande wat we u hebben aangedaan, professor Daudt'

H. Daudt: Echte politicologie - opstellen over politicologie, democratie en de Nederlandse politiek. Bert Bakker, Amsterdam; 492 blz. - ¿ 39,90.

Het gebeurde enkele weken geleden in 'De tafel van Pam', het radioprogramma van de journalist Max Pam. Dat was ditmaal, met Daudt zelf als gast, gewijd aan diens pasverschenen bundel 'Echte politicologie'. Het leek een kleinigheid, zo'n bekentenis. Maar in feite gold het een verlate erkenning dat het Amsterdamse studentenprotest in de jaren zeventig behalve romantische visioenen over een nieuwe samenleving ook, en misschien zelfs overwegend, gebeurtenissen heeft opgeleverd waarover slechts schaamte past. Eén zo'n gebeurtenis was de zich jarenlang voortslepende affaire-Daudt.

In een inleidend hoofdstuk bij Daudts boek doet diens Leidse collega Hans Daalder, compaan in de strijd van weleer, de affaire nog eens tergend precies uit de doeken. Dat blijkt te werken als een koude ontmythologiserende douche. Wat zich aftekent, is het verhaal van een capabele en integere hoogleraar van eenvoudige komaf, een overtuigde sociaal-democraat, die kans ziet in enkele jaren de politieke en sociale faculteit van de Universiteit van Amsterdam tot een succes te maken. Totdat in de jaren zeventig studenten zich opmaken om de macht over te nemen en Daudt zich gedwongen ziet de hakken in het zand te zetten. Daarmee begint een gevecht dat de gemoederen tot op het hoogste politieke niveau zou bezighouden.

Wat bezielde de studenten en een flink deel van de wetenschappelijke staf? Op het eerste gezicht leken zij gedreven te worden door het ideaal “de studie ondergeschikt te maken aan de doelstelling om het kapitalisme op te heffen”(Siep Stuurman) of 'ernst te maken met het gelijkheidsideaal door een hardhandige omverwerping van bestaande structuren' (Lucas van der Land). Maar in werkelijkheid ging het de stafleden veeleer om de baantjes en de studenten vooral om de pure lol van het rotzooitrappen.

De studenten hadden het tij mee. Genadeloos laat Daalder zien hoe een deel van de staf zich als wrakhout op dit tij liet voortdobberen en hoe linkse politici, staatssecretaris Klein voorop, studenten geen strobreed in de weg durfden te leggen, beducht als ze waren om “in conflict te raken met degenen die het aura van de democratisering als dekmantel droegen voor strevingen die met de waarden van democratie of wetenschap weinig van doen hadden”.

Daudt boog echter niet. Hij verdedigde met taaie hardnekkigheid dat studenten net als timmermansleerlingen eerst met hamer, beitel en zaag kennis moeten maken voor ze in een 'projectgroep' timmeren de inhoud van het lesprogramma mogen bepalen. Daudt kreeg in alle mogelijke beroepsprocedures gelijk, al zou het nog jaren duren voor de vakgroep tot werkelijke rehabilatie van zijn persoon in staat zou zijn.

Recentelijk besteedde de VPRO een avondvullend tv-programma aan de roerige jaren zestig. Daarin kwam ook een belhamel aan het woord die, als prominent lid van de studentenvereniging Macchiavelli, Daudt het leven aardig zuur had gemaakt. Het was de latere Amsterdamse wethouder Walter Etty. Hij mompelde ter verontschuldiging dat het hen “helemaal niet om de macht ging”, maar bleef onduidelijk over de vraag waarom het dan wèl was begonnen. Daarmee vergeleken was de reactie van Theo van Gogh wel zo eerlijk.

In datzelfde VPRO-programma kwam ook Carel Muller uitvoerig aan het woord, de directeur van de psychiatrische kliniek Dennendal. Muller introduceerde een menswaardiger behandeling van psychiatrische patienten en lokte daarmee ook een affaire uit waar de kranten bol van stonden. De kliniek werd uiteindelijk zelfs met hulp van de sterke arm ontruimd. Maar anders dan Etty had Muller wel degelijk een goed verhaal. En hij had gelijk, bij Dennendal ging het om een zaak die de moeite waard was; in de affaire-Daudt past, om met Van Gogh te spreken, slechts schaamte.

Ten slotte: minder bekend is dat de twee affaires elkaar in politiek opzicht op dramatische wijze hebben gekruist: staatssecretaris Klein tekende voor de affaire-Daudt en staatssecretaris Hendriks voor de affaire-Dennendal. De kritiek van de Kamer op beide bewindslieden was groot. Ze zouden ook zeker tot aftreden gedwongen zijn, ware het niet dat Klein van de PvdA was en Hendriks van de KVP. Omdat elk van de partijen haar eigen bewindsman in bescherming nam, konden beide heren rustig blijven zitten; een uitkomst die het voortduren van de ellende in de twee affaires aanzienlijk heeft bevorderd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden