Schandaalkrant spreekt zwarte lezer aan

Een 'zwarte' schandaalkrant verovert Zuid-Afrika. Critici beschuldigen de krant van racisme. Maar de sensatieverhalen hebben miljoenen zwarten wel aan het lezen gekregen.

Een visser die door een nijlpaard een rivier in is gesleurd en is verdronken. De 'regenkoningin' van een stam die is bevallen van de zo gewenste troonopvolgster. Politie-agenten die in een volkswijk ternauwernood hebben kunnen voorkomen dat een 'heks' werd gelyncht.

Het zijn zo maar wat recente verhalen uit Zuid-Afrika's nieuwe 'zwarte' schandaalkrant Daily Sun, die in tweeënhalf jaar maar liefst drie miljoen lezers heeft veroverd.

Niet iedereen is gelukkig met de opkomst van de krant. Verschillende critici hekelen het grote aantal verhalen over geweld en tovenarij. Zij beschuldigen de Daily Sun van racisme. De krant zou zwarte mensen vooral afschilderen als 'wezens gedreven door ongeremde lage instincten'.

Maar de meeste arme zwarte lezers zijn enthousiast. ,,Dit is de eerste krant die schrijft over de dingen die wij meemaken'', zegt de 28-jarige Vanessa Hlamalani, die een kledingstalletje heeft op straat in Johannesburg. ,,De verhalen gaan vooral over gewone mensen.''

Lezers in arme zwarte wijken geven de Daily Sun massaal aan elkaar door. Uit marktonderzoek blijkt dat een exemplaar gemiddeld door meer dan acht mensen wordt gelezen. Dat de krant veel schrijft over misdaad en hekserij, vinden de lezers prima, omdat deze zaken ook een probleem zijn in hun eigen leven. ,,Zelf geloof ik niet in hekserij hoor'', lacht Hlamalani. Echt niet? ,,Nou ja, een beetje. Sommige dingen kun je niet verklaren.''

Het brein achter de Daily Sun is de blanke journalist Deon du Plessis. Du Plessis, een dikke kalende vijftiger, raakte er na Zuid-Afrika's eerste vrije, multi-raciale verkiezingen in 1994 van overtuigd dat de krantenuitgevers, ondanks de afschaffing van de apartheid, nog steeds een deel van de zwarte lezersmarkt over het hoofd zagen.

Hij leurde bij uitgevers en investeerders met zijn plan voor een 'vulgaire' zwarte tabloid, maar kreeg jarenlang nul op het rekest. Uiteindelijk vond hij, ironisch genoeg, gehoor bij de Nasionale Pers, het uitgeversconcern dat tijdens de apartheid gelieerd was aan de blanke Afrikaner machthebbers.

Du Plessis zegt de Daily Sun te maken voor laag geschoolde werkende zwarten. ,,Onze lezers profiteren van de vreedzame omwenteling die Zuid-Afrika doormaakt'', zegt hij. ,,Ze schaffen hun eerste auto aan, kopen hun eerste huis, beginnen uit eten te gaan.'' Hij grijnst. ,,En nu lezen ze ook een krant.'' Dat zijn blad racistisch zou zijn, wuift Du Plessis weg. ,,Als deze krant racistisch zou zijn, zou hij toch niet door drie miljoen zwarten worden gelezen?''

Volgens Anton Harber, hoogleraar journalistiek aan de Universiteit van Witwatersrand, illustreert de snelle opkomst van de Daily Sun dat Zuid-Afrika een 'normaal land' aan het worden is. De mediaprofessor zegt zeer regelmatig te walgen van de sensationele verhalen en bloederige foto's in de Daily Sun, maar denkt dat het nieuwe blad toch een nuttige functie vervult in Zuid-Afrika, omdat de krant miljoenen zwarte mensen aan het lezen heeft gekregen. Hij vindt het bepaald ironisch. Lachend zegt hij: ,,Dit is een van de weinige landen ter wereld waar het aantal krantenlezers groeit.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden