Schandaal rond Zuid-Afrikaanse premier Zille hindert jacht op ANC-kiezers

Helen Zille. Beeld epa

De Zuid-Afrikaanse oppositiepartij DA zit met de twitterende premier van de provincie Westkaap, Helen Zille, in haar maag.

Net nu heel Zuid-Afrika woedend is op regeringspartij ANC, worstelt de belangrijkste oppositiepartij met zichzelf. Afgelopen weekend maakte de Democratic Alliance (DA) bekend dat zij haar ex-partijleider Helen Zille wil straffen voor twee tweets waarin zij, premier van de provincie Westkaap, stelde dat de erfenis van het racistische koloniale verleden van Zuid-Afrika ook positieve kanten kent.

Dat koloniale verleden mondde halverwege de vorige eeuw uit in de apartheid. Zille twitterde half maart: 'Wie claimt dat de erfenis van het kolonialisme alléén maar negatief was, moet ook eens denken aan ons onafhankelijke rechtssysteem, de infrastructuur, waterleidingen, etcetera. Zouden we de overgang naar gespecialiseerde medische zorg en medicatie hebben bewerkstelligd zonder koloniale invloed? Wees alsjeblieft eerlijk.'

Kritiek

De kritiek was niet mals. Zille maakte het schandaal bovendien nog groter door haar twitter-uitingen later openlijk te verdedigen. Dat kan de DA niet gebruiken. Veel Zuid-Afrikanen raakten vorige week voor de zoveelste keer ernstig teleurgesteld in het ANC, nadat de veelvuldig van corruptie beschuldigde president Jacob Zuma een heel leger ministers ontsloeg om steviger grip te krijgen op de inhoud van de staatskas. (zie kader) Hét moment dus om ANC-kiezers eindelijk eens te verleiden van partij te wisselen. Maar niet als partijprominent Zille net het koloniale verleden heeft vergoelijkt.

De belangrijkste reden dat (zwarte) kiezers het moeilijk vinden om over te stappen naar de DA is dat zij het gevoel hebben dat die partij racistisch is en vooral opkomt voor de witte Zuid-Afrikanen. De DA mag dan - nota bene op aandringen van Zille - sinds twee jaar een zwarte leider hebben, veel zwarte potentiële kiezers zien hem vooral als een verleidelijk maar machteloos gezicht voor de bühne.

Dat gezicht, partijleider Mmusi Maimane, moest daarom wel hard optreden. Hij moet potentiële zwarte kiezers laten zien dat hij de baas is in de partij. En dat hij zelfs zijn witte voormalige mentor niet spaart als zij een racistische uitglijder maakt.

Beste burgemeester ter wereld

Zille's val is opmerkelijk. Ze hamerde er als partijleider op dat de DA diverser moest worden - lees: minder wit. De DA groeide onder haar leiding rap. Tijdens de apartheid was ze anti-racismeactivist en legde zij als journalist een van de grootste schandalen uit die tijd bloot: ze bewees dat politieagenten anti-apartheidsheld Steve Biko hadden doodgemarteld. Als burgemeester van Kaapstad werd zij in 2008 uitgeroepen tot beste burgemeester ter wereld.

Maar Zille begon steeds feller van zich af te slaan in het debat over het koloniale verleden. Ze uitte kritiek op studenten die eisten dat de Universiteit van Kaapstad een standbeeld van koloniale onderdrukker Cecil John Rhodes van haar campus verwijderde. Ook in de daaruit voortvloeiende discussies over aanhoudende witte privileges roerde ze zich. Het was eigenlijk wachten totdat zij een keer te ver zou gaan.

Het is electoraal gezien essentieel voor de DA om Zille's zaak snel en overtuigend af te handelen. Columnist en schrijver van het boek 'Could I vote DA?' Eusebius McKaiser waarschuwde deze week dat indien de DA dit niet doet de partij moet beseffen dat "de diepe onvrede over het ANC niet automatisch ook maar enige stemmenwinst garandeert voor de DA".

Kredietbureau verlaagt status

De Zuid-Afrikaanse munt, de rand, kelderde gisteren nadat ratingbureau Standard & Poor's de kredietwaardigheid van het land verlaagde naar de junk-status. Een herschikking in de regering heeft volgens S&P de onzekerheid over de economische toestand van het land vergroot. Vooral het ontslag van minister van financiën Gordhan door president Zuma heeft de continuïteit van het beleid onzeker gemaakt.Gordhan, die bekend stond om zijn strijd tegen de corruptie, werd vervangen door een bondgenoot van Zuma.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden