Schandaal Diederik Stapel slaat over naar collega-psychologen

Diederik Stapel in zijn werkkamer in de Universiteit van Tilburg.Beeld Nederlandse Freelancers

Een aantal naaste collega's van sociaal-psycholoog Diederik Stapel wordt beschuldigd van ernstig wetenschappelijk wangedrag.
De commissie-Levelt, die de publicatielijst van Stapel onderzocht, heeft de namen van deze onderzoekers doorgegeven aan het bestuur van de Universiteit van Tilburg. Ze hebben weliswaar geen aandeel in het verzinnen van data - daarvoor was Stapel als enige verantwoordelijk - maar ze hebben wel bewust meegedaan aan het oppoetsen van onderzoeksresultaten.

Pim Levelt, die vanmiddag zijn eindrapport presenteert, noemt deze praktijken 'slodderwetenschap'. Het ging er de psychologen vooral om alle onderzoeksresultaten die niet goed uitkwamen, weg te masseren. "Een universiteit moet ervan uit kunnen gaan dat de onderzoekers die nieuwe lichtingen studenten opleiden, integer handelen", zegt Levelt in een interview dat morgen in Trouw verschijnt. Hij noemt geen namen, omdat het volgens hem aan het Tilburgse universiteitsbestuur is om maatregelen te nemen.

Levelt noemt het daarnaast schokkend dat de controle op Stapel 'op alle niveaus' heeft gefaald: van zijn naaste collega's die statistische onzin niet zagen tot het universiteitsbestuur van Tilburg dat Stapel een vrijbrief gaf, evenals uitzonderlijke arbeidsvoorwaarden. "Ook mensen die je als toponderzoekers beschouwt moeten werken in een ordelijk systeem, met controles."

Collega's van Levelt onderzochten de publicaties van Diederik Stapel in vorige betrekkingen, aan de Universiteit van Amsterdam en de Rijksuniversiteit Groningen. Bij elkaar vonden ze 55 gevallen van wetenschappelijke fraude; in 10 gevallen kwamen ze niet verder dan een sterk vermoeden. In tenminste 30 publicaties heeft Stapel onderzoeksgegevens verzonnen. In andere gevallen heeft hij cijfers aangepast of resultaten opgepoetst.

Stapel werd vorig jaar september ontslagen toen hij de fraude toegaf. Hij wil sindsdien niet publiekelijk reageren. In gesprekken met de commissies die zijn werk onderzoeken ontkent hij de fraude in Amsterdam, noemt hij Groningen een 'grijze periode' en zijn tijd in Tilburg 'zwart', waarin de fraude 'steeds gekker en sneller en vreemder' werd. Het functioneel parket van het Openbaar Ministerie onderzoekt nog of de voormalig hoogleraar kan worden vervolgd voor fraude en misbruik van onderzoeksgeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden