Schakelteam Onno Hoes: 'Pas als een verward persoon wordt gezien, kan herstel beginnen'

Zolang mensen op straat geen oog hebben voor personen die zich afwijkend gedragen, worden de problemen met ‘verwarde personen’ nooit opgelost, stelt de taskforce commissie van Onno Hoes. Beeld ANP

Iedere burger zou verwarde mensen tot zijn verantwoordelijkheid moeten rekenen, stelt de taskforce commissie van Onno Hoes.

Zolang mensen op straat geen oog hebben voor personen die zich afwijkend gedragen, worden de problemen met ‘verwarde personen’ nooit opgelost. Dat is de gedachte achter het manifest dat het ‘schakelteam verward gedrag’ vandaag publiceert, dat zich de afgelopen twee jaar in opdracht van de overheid over deze problematiek heeft gebogen. Het is ondertekend door een aantal bekende namen, als oud-staatssecretaris Jetta Klijnsma en André Rouvoet, voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland. 

Schreeuwers op straat, verdwaalde dames-op-leeftijd, gedesoriënteerde psychiatrische patiënten: de politie registreert ieder jaar meer meldingen van ‘verward gedrag’. Essentieel in de zorg voor ­deze groep mensen is oprechte aandacht, niet wegkijken, zegt Onno Hoes, voorzitter van het team dat per 1 oktober wordt ontbonden. “Dat zijn we kwijtgeraakt.”

Is het niet wat makkelijk om bij jullie afscheid de burger verantwoordelijk te maken voor de zorg voor deze kwetsbare groep?

“Nee, dat is niet makkelijk. Het gaat hier om een heel taai en in­gewikkeld probleem voor de samenleving. Wij zeggen nu: heb oog voor personen met verward gedrag. Daar kleeft ook een risico aan. Nu heb ík die aap op m’n schouder, kunnen mensen denken. Uitein­delijk wil je als samenleving jezelf organiseren; de overheid is daarbij een hulpmiddel. Voor intermen­selijk contact, want daar gaat het hier om, zou je geen overheid nodig moeten hebben.”

Eerder bleek het gebrek aan zorg voor deze groep al: organisaties werken niet goed samen, mensen vallen tussen wal en schip. Die problemen los je niet op door oog voor elkaar te hebben.

“Omkijken naar elkaar betekent niet dat hulpverlening niet meer nodig is. Als wij naar elkaar omzien, krijgen mensen misschien ook eerder goede hulp. Een voorbeeld is een caissière die ziet dat het met een vaste klant slechter gaat en die een telefoontje pleegt naar de wijk-GGD. Dat is niet haar vak; ze doet het uit menselijke betrokkenheid. Wij hebben de afgelopen twee jaar als schakelteam gepraat met mensen die wel hersteld zijn. Essentieel daarvoor, zeiden ze stuk voor stuk, was dat iemand ze zág. Dat is het begin.” 

Aan omzien naar mensen in de war, kan een veiligheidsrisico kleven. Moet je iedereen zomaar helpen?  

“Ik denk dat je onderscheid moet maken in zwaardere en lichtere ­gevallen. Je voelt zelf wel aan wat kan. Als mensen in de war zijn en crimineel gedrag vertonen, is er natuurlijk een ander soort aandacht nodig. Aandacht voor iemand kan ook bestaan uit een belletje.” 

Hoe staat het eigenlijk met het alarmnummer voor verward gedrag, dat jullie vorig jaar hebben voorgesteld aan de minister van volksgezondheid?

“Dat is er helaas nog niet. Dat is ons een doorn in het oog. Hulp aan de ander begint ermee het ergens te kunnen melden. In de laatste maand dat het schakelteam bestaat, gaan we hier hard voor strijden.”

Hoe gaat het na die maand verder?

“Dat weet ik nog niet precies. We gaan een eindadvies uitbrengen, maar het punt dat we nu maken, is voor ons de kern van wat we ontdekt hebben. We mogen geen harde, bureaucratische samenleving zijn. Nu de economie weer draait, zeggen we al snel: nu even geen tijd, ik kom straks wel langs. Ook als je ouders dementerend zijn. En later kijken we achterom en denken: had ik er maar even aandacht aan besteed.”

Lees ook:

Gemeenten schieten tekort bij hulp van personen met verward gedrag

De aanpak van gemeenten om personen met verward gedrag te helpen is 'heel mooi op papier, maar eigenlijk nog niet geregeld', maakte het Schakelteam voor personen met verward gedrag eerder dit jaar al bekend.

Het debat over verwarde personen ontward

In een paar jaar tijd is de discussie over personen met verward gedrag behoorlijk vaag geworden, vinden experts. Tijd om werkelijkheid van mythe te onderscheiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden