Schaf lokale democratie niet te snel af

Raadsleden die hun werk goed doen maken gemeentelijke lottocratie overbodig, betoogt Mart Keuning.

De gemeenteraad voldoet niet meer en moet worden afgeschaft. Dat is het pleidooi van een groep bestuurders, raadsleden en andere betrokkenen onder aanvoering van Bert Blase, burgemeester van Vlaardingen. De vragen waar de groep zich op richt zijn relevant, maar de oplossing om het hele stelsel van vertegenwoordigende democratie maar af te schaffen is een groot gevaar voor de democratie. Dat stelsel is namelijk niet zonder reden zo gegroeid.

De voorstellen neigen naar een directe vorm van democratie. Het is een geluid dat we kennen van D66 en de cryptoprogressieve partijen van Thierry Baudet en Jan Roos, die pleiten voor meer en bindende referenda. Dat is een bedreiging voor de democratie als staatsvorm waarin ook de belangen van minderheden zijn gediend. Waar bij referenda alleen de wens van de meerderheid belangrijk is, is goede politiek een afweging tussen belangen. Zeker, de belangen van de meerderheid en de mensen die zich goed en graag roeren in het publieke debat, maar ook het belang van minderheden en van de mensen en groepen die minder goed verenigd zijn. De politiek is daarmee geen doorgeefluik van het meerderheidsbelang, maar juist ook de beschermer van de vrijheid en de belangen van minderheden. Daarom bevreemdt het ook dat de initiatiefnemers de polarisatie noemen als reden om de vertegenwoordigende democratie af te schaffen. Juist het gegeven van polarisatie vraagt om besluiten die niet bij meerderheid van stemmen alleen, maar met respect voor minderheden worden genomen.

undefined

Degraderen

Ook het promoveren van deskundigen tot besluitvormers op bepaalde dossiers klinkt als een vanzelfsprekend slimmigheidje. Maar zijn mensen die specifiek een belang of onderdeel heel goed snappen, werkelijk beter in staat een belangenafweging te maken tussen alle belangen bij een besluit dan raadsleden? Voor het maken van een dergelijke belangenafweging zijn juist goede generalisten nodig. Dat kost tijd, heel veel tijd, en dat is niet vol te houden zonder een flinke dosis energie, goed politiek gevoel, een dikke huid en enthousiasme voor de lokale democratie. Misschien nog wel belangrijker: het politieke debat heeft niet als doel vast te stellen wat klopt (dat doen specialisten, inderdaad), maar of het deugt, of het een goed besluit is. Dat te degraderen tot een loterij, een van de andere voorstellen van de initiatiefnemers, doet tekort aan de zwaarte van de functie en de vaardigheden die nodig zijn om een goed raadslid te kunnen zijn. Bovendien kan wie niet gekozen wordt ook niet worden afgerekend; hij heeft immers geen mandaat van kiezers en heeft ook niet om zijn functie gevraagd.

De politieke proefballonnetjes van Blase cum suis leggen wel terechte zorgen bloot. Als we willen dat inwoners betrokken zijn bij lokale politiek, moeten we de lokale democratie ook zo organiseren dat hun betrokkenheid telt.

Raadsleden die hun werk goed doen, betrekken de ideeën van inwoners en de bijdrage van specialisten vanzelfsprekend in hun werk en zorgen dat dat ook in de ambtelijke organisatie gebeurt. Dat mag van raadsleden worden verwacht. Bovendien mag van raadsleden verwacht worden dat ze hun dossiers en alle belangen goed kennen om de goede besluiten te nemen.

De oplossing zou dus weleens dichterbij kunnen zijn dan we denken: raadsleden die weten waar ze over praten, zich niet te eenvoudig van hun werk afmaken, bereikbaar zijn voor inwoners en specialisten opzoeken. Daar is nog een wereld te winnen, voordat we de democratie afschaffen ten faveure van goedbedoelde nieuwigheidjes. Neemt u bij uw stem in de komende verkiezingen naast uw politieke kleur eens mee welke raadsleden gewoon goed hun werk doen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden