Schaatsers zijn nog altijd commerciële speelballen

De combinatie geld en sport was, althans waar het olympische sporters betreft, er een die langer gelijkstond aan vloeken in de kerk dan een geaccepteerd gegeven. Pas in 1988 liet het IOC de hypocrisie varen en waren sportprofs welkom op de Spelen.

Hoewel professionalisme de standaard is geworden, hebben sommige sporten de commerciële volwassenheid nog niet bereikt. Zie de recente discussies in het Nederlandse schaatsen. Daarbij draait het vanouds om tegengestelde sponsorbelangen - die van de schaatsbond KNSB enerzijds en de commerciële schaatsploegen anderzijds - waartussen de rijders worden gemangeld.

Dat is al sinds Rintje Ritsma in 1995 als eerste de kernploeg van de schaatsbond verliet om op eigen benen succes na te streven. Hij moest daar felle gevechten voor leveren, als schaatser reclame maken voor een eigen financier was ongehoord. Vijftien jaar eerder was Hilbert van der Duim daarvoor bijna geschorst.

Destijds schiep de KNSB nog de voorwaarden voor (amateur)topsport. Schaatsen is, zeker na Sotsji 2014, 's lands succesvolste olympische sport; NOC-NSF en de KNSB hebben er nauwelijks nog omkijken naar. Het zijn vooral de investeringen van de commerciële teams die het succes funderen. De KNSB echter heeft een eigen sponsor die tijdens internationale wedstrijden nog altijd de meeste reclameruimte op de schaatspakken claimt.

Daarover breken sinds de rebellie van Ritsma regelmatig ruzies los, liefst vlak voor de seizoensstart. Dit keer lag de belabberde financiële positie van de KNSB daaraan ten grondslag. Er moet worden bezuinigd. Commerciële ploegen en rijders pikken het niet dat zij de dupe worden. Sven Kramer stond op als actievoerder, hij dreigde met een staking voor komend weekeinde.

De soep wordt doorgaans niet zo heet gegeten als opgediend, maar voor het afkoelen was deze week veel overleg nodig. Vanaf morgen - KNSB Cup in Groningen - moeten weer rondjes worden gedraaid, daarom werd te elfder ure een compromis bereikt. Hoe weinig aansprekend het evenement ook is, er hangen kostbare tv-uren aan vast. Voor de bond én voor de ploegen. Kramer treedt dus niet in de voetsporen van Ard Schenk, die in 1972 wel de revolutie ontketende. Als drievoudig olympisch schaatskampioen van Sapporo werden hem de dollars voorgehouden van de Amerikaanse zakenman Bill Moore.

De 'Blonde Apollo' bleef aanvankelijk stoïcijns onder de commotie die losbarstte rond de vorming van de professionele ISSL, de International Speed Skating League. Samen met dertien andere populaire topschaatsers zou hij als prof EK's, WK's en wereldbekerfinales rijden voor bomvolle stadions. Het was een avontuur dat niet kon mislukken.

Hoewel. Ze werden al snel als de paria's van hun sport beschouwd. De ISU sloot ze uit van alle wedstrijden. Zoals de internationale schaatsunie 44 jaar later nog altijd sporters wil buitensluiten die aan het door Mark Tuitert en Niels Kerstholt gesteunde Koreaanse initiatief Icederby willen deelnemen.

In 1972 werden zelfs coaches die de overlopers trainden geschorst en ijsbanen die hen toelieten tot verboden gebied verklaard. Het IOC dreigde het langebaanschaatsen van het olympische programma te halen als de ISU zich te slap zou opstellen. De ISU, kennelijk op een idee gebracht, stelde wel ruimere richtlijnen op voor de eigen nationale bonden om sponsorcontracten af te sluiten en de eigen sporters (om niet) met reclame te laten rijden. Daarmee raakten de profschaatsers verder geïsoleerd. De tribunes bleven leeg en onderlinge ruzies staken de kop op. Tot de cheques ongedekt bleken en de Amerikanen spoorloos. Pas in 1982 haalde Ard Schenk voor de rechter zijn gelijk en trof hij met Moore een schikking.

Schaatsrebellen

1.Ard Schenk

2.Rintje Ritsma

3.Sven Kramer

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden