Schaatsen voor Leeuwangh 'totaal niet interessant meer'

Door de perikelen rond SpaarSelect raakte Jakko Jan Leeuwangh het spoor bijster op de schaatsbaan. Hij besloot te stoppen en ontbreekt dit weekeinde op het NK sprint in Groningen. De 30-jarige Amsterdammer ging deze week op vakantie naar Florida waar hij met zijn vrouw een ingrijpende gebeurtenis hoopt te verwerken.

AMSTERDAM - Zijn koffers stonden die maandag 13 januari al gepakt. De volgende dag zou hij naar Calgary afreizen waar hij zijn debuut zou maken als analist van de NOS. Maar de reis ging niet door. Jakko Jan Leeuwangh en zijn vrouw Dieuwke hoorden dat er 'iets niet goed was' met de 'pretecho' die ze hadden laten maken. ,,We schrokken ons rot.''

Bij het aanstaande kind, 23 weken oud, was een open ruggetje geconstateerd. De doktoren waren zeer negatief over de kansen van de baby. Leeuwangh en zijn vrouw werd vervroegde zwangerschapsbeëindiging aangeboden. ,,Dan ga je nadenken over het kind, de toekomst van je mogelijke andere kinderen, over jezelf. Je staat voor een zware keuze.''

Ze besloten het weg te laten halen. ,,Het was gewoon al een kindje. Alleen de oogjes zaten nog dicht. We hebben het mee naar huis gekregen. Het heeft een paar dagen in een mandje in de kamer gestaan. Met een paar koelelementen eronder. Zo konden familieleden afscheid nemen. Op dinsdag hebben Dieuwke en ik het naar het crematorium gebracht.'' Leeuwangh pakt een foto van een kastje. ,,Het was zo groot als mijn onderarm.''

Schaatsen was 'totaal niet interessant meer'. Leeuwangh maakte dat wel vaker mee tijdens zijn loopbaan. Toen hij elf jaar was, werd zijn vader ziek. In 2000 is hij overleden, niet zo lang nadat zijn zoon in Calgary een machtig wereldrecord op de 1500 meter had gereden. Bij zijn moeder werd in het verleden een tumor in de hersenen verwijderd. Voor Leeuwangh was sprinten op het ijs altijd een uitlaatklep.

Die functie kon de topsport voor hem niet meer hebben. Sinds hij de ijzers heeft opgeborgen, voelt hij 'opluchting'. Al heel lang had hij geen vooruitgang meer gezien in zijn tijden. Daardoor miste hij vorig jaar ook de Spelen. ,,Ik ben een persoon die zich wil blijven ontwikkelen. Als schaatser lukte me dat niet meer. Dat knaagde aan me.''

,,Ik was de stress zat. Dat je elk weekeinde weer moet gaan. Ook op vakantie gingen de skeelers mee. Dat houd je lang vol, maar als je geen prestaties meer ziet is het niet meer te doen. De kick van het winnen moet blijven. Ik kreeg ook behoefte om andere dingen te gaan doen. Mijn wereldje was te klein geworden.''

Leeuwangh, voormalig student planologie, was jarenlang het sociale, bindend element in het SpaarSelect-team. Met coach Peter Mueller had hij op persoonlijk vlak sinds het overlijden van zijn vader een bijzondere band. ,,Van mij hoefde hij niet per se weg.'' Toppers als Erben Wennemars en Gianni Romme hadden daar vorig jaar een andere mening over.

,,Alles staat of valt met prestaties. Als die tegenvallen, gaan mensen klagen. De komst van Marianne Timmer (vrouw van Mueller, red.) was niet het probleem. Het punt was dat Peter eerst ging praten met sponsor Jan-Willem van Dijk. Dat zorgde voor een vertrouwensbreuk met de rijders. Peter was er niet meer helemaal voor de ploeg. Zijn aandacht ging toch meer naar Marianne. Je kon niet meer zomaar zijn kamer binnenlopen.''

Mueller vertrok, Leeuwangh is de enige die nu nog contact met hem heeft. Onder de nieuwe coach Jac Orie gingen alle rijders harder schaatsen, behalve Leeuwangh. Hij kon de perikelen rond de sponsor en de toekomst van de ploeg moeilijk van zich afzetten. Leeuwangh nam opnieuw een afwijkende, meer principiële stellingname in. Hij was mét vakbond NL Sporter van mening dat het faillissement van SpaarSelect Topsport BV moest worden aangevraagd. Hij had slechts één medestander. ,,Ik wilde het hard spelen, maar de anderen waren ongeduldig.''

Leeuwangh kreeg financieel de hardste klappen. Zijn oude 'voetbalcontract' tot en met 2006 werd ingekort tot 2004, bovendien zou hij dertig procent van zijn salaris overhouden. ,,De meesten van mijn ploeggenoten waren bang om het imago van geldwolf te krijgen. Als we het faillissement aangevraagd hadden, hadden we recht gehad op een uitkering van de sociale dienst. Dat wilden ze niet. Ik zei dat we daar premies voor hadden betaald. Ik bekeek het zakelijk: een handtekening is een handtekening.''

Uiteindelijk stemde hij ook in met de afkoopsom. Veel te weinig geld, vindt hij. ,,Maar soms moet je ook dankbaar zijn. SpaarSelect is altijd goed voor mij geweest. Als Jan-Willem van Dijk de onderhandelingen zelf had gedaan, was het anders gelopen. Maar hij mocht van zijn advocaten niets meer zeggen.''

,,SpaarSelect heeft een bewuste strategie gevolgd. Al in de zomer hoorde ik dat het slecht ging met het bedrijf. Ik heb toen voorgesteld om een co-sponsor te zoeken, maar nee, dat was niet nodig. Ze hebben handig ingespeeld op onze sentimenten. Orie zei steeds: ik word straks afgerekend op de prestaties. De ploeg was geen eenheid meer. Iedereen kijkt naar zijn eigen belang. Ik kan de anderen goed begrijpen.''

Toen hij plaatsing miste voor de wereldbekers sprint en later voor het WK, sloeg de twijfel toe. Begin januari hakte hij de knoop door. Hoe groot Leeuwanghs passie voor zijn sport nog is, blijkt als hij een pleidooi begint voor duidelijkheid in de selectienormen. ,,Het is ongelofelijk dat het nog steeds niet op een normale manier kan. Het blijft nattevingerwerk. Die mensen van de topsportcommissie willen wat te doen hebben. Zij bepalen wat het beste voor de schaatsers is. Ze leven in een andere wereld.''

De rol van topsportcoördinator Ab Krook is in zijn ogen dubieus. ,,De trias politica is op hem niet van toepassing. Hij is beleidsmaker, uitvoerende macht op het ijs en ook nog controlerende macht want hij bemoeit zich met de commissie. Ab doet te veel. Er gaat veel geld om in het schaatsen. Dan moet je een rechtmatig systeem hebben.''

Nee, Leeuwangh ziet in zichzelf niet de opvolger van Krook. Waar zijn toekomst ligt, weet hij nog niet. Wellicht in het bedrijfsleven, misschien toch in het schaatsen. Bart Schouten, coach van Derek Parra, polste hem al voor een rol als assistent in Salt Lake City. Hij zal er over nadenken. Maar eerst heeft hij andere dingen aan zijn hoofd. ,,Ik was een maand geleden nog in Ankeveen op het natuurijs en zag kinderen op sleetjes. Ik dacht: leuk, dat ga ik straks ook doen... Je valt helemaal in een gat.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden