Schaatsen is mystiek

Het begon gisterochtend om 9.35 uur. Precies vijf minuten na het begin van de hoogmis van de Vereniging Friesche Elf Steden. IJsmeester Jan Oostenbrug had nog niet de heilige woorden 'dan ben ik de grootste optimist van Friesland' uitgesproken, maar de aanstaande viering van 'Wat komen zal' hing al in de lucht. Ik voelde wat strenge vorst mijn bloedbanen binnendringen. Dit is, zei ik tegen mezelf, wat extase met je doet. Een glimlach van gelukzaligheid verlichtte mijn gelaat. Natuurlijk zou de hemelse formule 'habemus tochtam', wat in het Fries als 'it giet oan' wordt vertaald, nog niet vandaag worden uitgesproken. Maar vijf minuten na het begin van de dienst, die door voorzitter Wiebe Wieling werd geleid, begonnen de tekens. Mijn lichaam verliet zijn stoel en kwam vervolgens in een staande houding tot stilstand. Ik voelde dat mijn torso naar voren boog en dat mijn handen zich achter mijn rug ineen vouwden. Toen begonnen mijn benen onder mijn lichaam om de beurt heen en weer te glijden. Ondanks de zweverigheid besef ik dat ik in een totale trance was geraakt. Als men op dat moment een ijsvloer onder mijn voeten had gelegd, had ik zeker 200 kilometers kunnen afleggen. Opmerkelijk voor iemand die op de schaatsen nog nooit verder dan 30 kilometer is gekomen.

Maar toen kreeg ik een emmer koud water over me heen: geliefde die geschokt de kamer was binnengestapt, had besloten mij bij de gewone stervelingen terug te halen. Ze merkte onmiddellijk dat een ijspegel van minstens 10 centimeter aan mijn neus hing. Ik besloot haar gerust te stellen: "Het zijn alleen maar wat stigmata, want ik heb zojuist een mystieke ervaring gehad."

Hoe langer ik hierover nadenk, hoe meer ik geloof dat mijn bovenzinnelijke transformatie door het vrome en prachtige stuk van Jan van Dijk, gisteren in Trouw, mogelijk werd gemaakt. Jan, startnummer 1666 in de Elfstedentocht, schreef dat 'schaatsen raakt aan een religieuze ervaring'. Het is een kwestie van je overgeven, legde hij uit, van vertrouwen en dus van geloof. En wie naar het ijs luistert, overleeft. Het ijs als toegangspoort voor het eeuwige leven, vat ik samen, in een paradijselijke omgeving waar de Tocht der tochten 365 dagen per jaar tussen de wolken wordt gehouden. Jan legt in zijn stuk uit dat de materie waaruit ijs zich kan vormen, water dus, onlosmakelijk verbonden is met de Heilige Schriften: "Bijbelverhalen gaan voortdurend over het water als beeld voor de dood. Mozes wordt uit het water getrokken, Jona verdrinkt bijna in de diepte, Jezus loopt over water."

Zelf geloof ik dat water juist de bron van het leven is. Dus schaatsen op het ijs is als dansen op het hymen dat naar verlossing, creatie en procreatie leidt. En als straks 2 miljoen landgenoten op pelgrimstocht naar het hoge noorden afreizen, kunnen we ons eindelijk één voelen. Seculiere scheiding van Tocht en schaatsen zal de mystiek niet kunnen aantasten. Ook niet de oubollige commentaren van Mart Smeets op de Bonkevaart. Voorlopig is het wel afwachten, niet te veel in trance raken en iedere dag om 17 uur kijken naar het evangelische 'ijsjournaal' van de EO.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden