Schaatsen in een thermoskan met drie klimaatzones

ideaal stadion Met 50 procent minder energieverbruik en zonder meewind kan in het vernieuwde Thialf harder worden geschaatst.

Tegen de wind in schaatsen, in het oude Thialf gebruikelijk, is verleden tijd. Maar een aandoenlijke, in de hedendaagse topsport haast naïeve eerlijkheid verhindert dat in de gemoderniseerde ijshal voor de wind wordt gezeild.

Dat had volgens ijsmeester Beert Boomsma makkelijk gekund. Tijdens zijn bezoeken aan de hallen van Calgary, Erfurt en Astana zag hij hoe de luchtventilatie in de rijrichting was gericht. "In Kolomna stonden de vlaggen zelfs strak."

"Wij moeten de ISU technische gegevens aanleveren over de meest uiteenlopende zaken, veranderingen aan het ijs worden meteen gezien. Naar meewind wordt niet gevraagd. In veel andere sporten wordt die wel gemeten. Ik ben voor puur ijs en pure snelheid, niet voor mechanisch gecreëerd voordeel. We hebben altijd tegenwind gehad in Thialf, nu is de luchtcirculatie neutraal. Theoretisch hebben we daarmee dus voordeel."

Boomsma is vanaf 2008 bezig geweest met het ontwerpen van het ideale ijsstadion. Sinds vorig jaar de nieuwe vloer is gelegd, "is een batterij installateurs bezig met programmeren en finetunen voor omstandigheden zoals wij die willen. Dat is een hele uitdaging, het is als een nieuw meisje dat je moet leren kennen."

In 1986 kwam dat niet zo nauw. Toen werd Thialf met Berlijn het eerste overdekte schaatsstadion in de wereld en vielen wereldrecords als rijpe appels uit de boom. Met de overdekte hooglandbanen is die status achterhaald.

Directeur Willem Jan van Elsacker schetste tijdens de presentatie van de 'vernieuwbouwde' accommodatie hoe tragisch het twee jaar geleden met Thialf was gesteld. Hij sprak van een oude doos waarin de ijsmachines op instorten stonden en voor 3000 huishoudens aan energie werd opgestookt. "Zo was Thialf niet overeind te houden."

Nu worden door alle betrokkenen pauwenveren opgestoken. Het 'icoon' Thialf. IJkpunt in de wereld. Snelste mondiale laaglandbaan. In 2020 zal volgens de plannen energieneutraal worden gewerkt. Nu is mede door het gebruik van 5000 zonnepanelen op het dak de energiereductie 50 procent, terwijl het volume van Thialf is verdubbeld.

De ovale witte doos aan de rand van Heerenveen werkt als een thermoskan. Het plafond heeft bovenop een warmtereflecterende schil en aan de onderkant een koude en licht weerkaatsende. Daaronder ligt centraal de ijsbaan, waar nodig in een zee van licht, omringd door tribunes. Dat geheel is rondom afgesloten door een glazen wand. Daarachter liggen de omloop voor het publiek met toiletten en horeca, kantoren, een topsportvleugel met een grote ruimte voor krachttraining en warming up en het Innosport laboratorium, waar bedrijfsleven, wetenschap en sport zullen samenwerken. Vanuit alle ruimten en hoeken is zicht op het ijs.

Op dat middenterrein ligt 'de vlakst gemeten betonvloer ter wereld'. Volgens voormalig olympisch kampioen Gianni Romme merk je daar tijdens het schaatsen niets van. Maar Boomsma kan nu 'spelen met het ijs'. Varieerde voorheen op het golvende beton de ijslaag van drie tot zes centimeter, nu zal dat twee tot tweeënhalve centimeter zijn.

"Hoe dikker het ijs, hoe harder er moet worden gekoeld." Boomsma is de enige ijsmeester die zijn 400-meterbaan in (zes) onafhankelijke secties kan vriezen. Zo kan hij tijdens de 500 meter in de uitgaande bochten, waar de grootste G-kracht op de schaatsen komt, zachter ijs maken dan op de rechte einden. Met infrarood licht kan de kwaliteit van de toplaag worden beïnvloed.

De luchtvochtigheid, soms oplopend tot 70 procent, was altijd zijn grootste tegenstander. Die kan nu op 20 procent worden gehouden, dat scheelt in het aantal dweilpauzes tijdens trainingen en wedstrijden. Door de met de ijswand gecreëerde dubbele schil en een 'luchtgordijn' hebben weersomstandigheden en publiek geen invloed op het klimaat boven de baan.

Aan de buitenkant van de baan blazen ventilatoren schuin over de tribunes lucht die alles wat de mensen uitademen meeneemt. Boven wordt die vochtige lucht afgezogen, gedroogd en vanaf het midden van de ijsbaan teruggeblazen richting tribunes. "We hebben zo drie klimaatzones gecreëerd, de baan, de tribune en het horeca- en kantoorgedeelte, die geen invloed op elkaar hebben", aldus Boomsma.

De ijsmeester wijst trots op zijn koelmachines. "Rolls Royces in hun soort, daar is niet op bezuinigd." Alle warmte die vrijkomt met vriezen wordt ondergronds opgeslagen en gebruikt om het gebouw te verwarmen. Hetzelfde gebeurt met de koude die in de zomer wordt rondgepompt als 'energiezuinige airco'.

Het verschil tussen het oude en nieuwe Thialf is volgens Boomsma een complex van factoren. "Thialf is volwassen", vat hij het samen. "We hebben legio mogelijkheden om ons verder te ontwikkelen." Snelle tijden zijn het meest in het oog springende doel. "Maar het zou mooi zijn als we in 2020 met windmolens energieneutraal zijn, zodat het publiek tegen kostprijs kan schaatsen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden