Schaatsen / Dunne ijzers als nieuw geheim

Het verschil is met het blote oog niet te zien, maar in het geheim ontwikkelde dunnere ijzers moeten de Nederlandse sprinters in Turijn een stap dichter bij goud brengen.

Of het louter psychologische winst is of een baanbrekende innovatie zal nog moeten blijken. Jan Bos, Erben Wennemars, Marianne Timmer en Stefan Groothuis hebben zo veel vertrouwen in hun nieuwe materiaal dat ze er hun olympische wedstrijden de komende weken op zullen rijden. Schaatsfabrikant Viking heeft dunnere messen ontwikkeld die de glijweerstand zouden verminderen. De gangbare ijzers hebben een dikte van 1.1 tot 1.3 millimeter, de nieuwe zijn 0.95 millimeter.

Het idee kwam van oud-schaatser Marnix ten Kortenaar. De scheikundig ingenieur, aan de TU Delft werkzaam, is vorig seizoen al met het plan aan de slag gegaan. Uit testen in Thialf is volgens hem de tijdwinst gebleken. Daarbij zijn alle factoren meegenomen die van invloed kunnen zijn, zoals de temperatuur van het ijs en in de hal, de luchtvochtigheid, de snelheid en de positie van het lichaam.

Volgens Ten Kortenaar is duidelijk geworden dat dunne messen in alle gevallen sneller zijn. Hij beweert dat het een tijdvoordeel van maximaal 0.3 seconde op de 500 meter op kan leveren. Chef de mission Ed Verheijen hield het gisteren op 0.15 seconde winst.

Sportkoepel NOC-NSF heeft het project de afgelopen maanden gefinancierd. Bij Viking werd bedongen dat de nieuwe messen dit seizoen alleen voor Nederlandse schaatsers ter beschikking kwamen. De meeste rijders hebben ze geprobeerd, maar de meeste ondervonden ook nadelen. Vooral de stayers voelden ’te veel druk’ in de bochten. Bovendien zou bij zachter ijs de weerstand juist toenemen.

Het resultaat van het project lijkt met vier schaatsers daarom mager. Geen van de TVM-rijders is overgestapt op de nieuwe vinding. Coach Gerard Kemkers zei dat hij de noodzaak niet inzag toen Carl Verheijen en Sven Kramer in december op conventionele schaatsen wereldrecords reden. Kemkers wees erop in de testen alleen met recht vooruit glijden is geëxperimenteerd. De gevolgen in de bochten zijn minder bekend. Jac Orie van Postcodeloterij-team liet zijn rijders vrij. Annette Gerritsen en Simon Kuipers waren niet enthousiast, Marianne Timmer raakte wel overtuigd.

Voor Jan Bos is er geen discussie mogelijk. Sinds hij de dunnere messen onder zijn schoenen heeft gemonteerd, boekt hij succes. Hij was onaantastbaar op het OKT op drie afstanden en werd derde op het WK sprint. ,,Ik doe ze niet meer uit.’’ Ploeggenoot Stefan Groothuis twijfelt nog enigszins over het nut. ,,In Milwaukee had ik er per ongeluk een dun en een dik mes ondergezet. Ik merkte geen verschil. Het ijs hier in Turijn is me ook nog te zacht.’’

Al jaren zoeken fabrikanten en wetenschappers naar wegen om de weerstand te verminderen. Volgens Orie staat dit nog ’in de kinderschoenen’. Meer onderzoek moet volgen. Directeur topsport Marcel Sturkenboom zei dat NOC-NSF dat graag wil financieren. Op 3 maart beslist het kabinet over een subsidie-aanvraag bij Economische Zaken van 15 miljoen euro voor innovatieve projecten in de sport. Nader wetenschappelijk onderzoek naar glijweerstand in het schaatsen zou daarin passen. Ten Kortenaar heeft alvast octrooi aangevraagd op messen van 0.95 millimeter.

Alle betrokkenen verbonden zich de afgelopen maanden via NOC-NSF contractueel aan een zwijgplicht. De concurrentie mocht er niet mee aan de haal gaan. Acht jaar geleden, in Nagano, ontstond grote commotie toen de Nederlanders zigzagstrips op hun pakken hadden geplakt. Sturkenboom: ,,We hebben die strips toen lukraak op de pakken geplakt, omdat uit theorie bleek dat het sneller was. Wat hebben we gelachen om wat het losmaakte. Maar dit is een ander verhaal.’’

Of de nieuwe ijzers Nederland extra medailles op gaan leveren, durfde Verheijen niet te zeggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden