Schaatsavontuur in een decor van rendieren en noorderlicht

ZEE-IJS | Het begon met een wild plan van twee Nederlandse schaatsvrienden. De KNSB en de gemeente Lulea hapten toe, en zo ontspon zich gisteren in Noord-Zweden een heroïsche marathon op de bevroren Botnische Golf.

Als burgemeester Niklas Nordström het startschot lost, staat er aardig wat publiek op het ijs. Een paar honderd inwoners van Lulea hebben hun werk even onderbroken om naar dat Nederlandse peloton hardrijders te komen kijken. "Wij vinden het fantastisch dat jullie schaatsers hier zijn", zegt Bror Kajsajuntti, gepensioneerd fabrieksarbeider. Met een glimlach: "Zijn Ard Schenk en Sjoukje Dijkstra ook van de partij?"


In het Zweedse havenstadje zijn ze even verrast als blij met de komst van de Nederlandse marathonschaatsers. Het ijs in dit stukje bocht van de Botnische Golf is zeker zestig centimeter dik. Daar kun je in Nederland slechts van dromen. "Wij hebben de winter én natuurijs", zegt burgemeester Nordström. "En jullie zijn welkom om daar gebruik van te maken."


Het begon allemaal met een paar filmpjes die de schaatsvrienden Marco Lubbers en Bram Smallenbroek in Zweeds Lapland maakten. Ze bedachten een nieuwe sport: biatlon op schaatsen, biskatelon. Ze braken het snelheidsrecord op smalle ijzers, hangend achter een auto, en ze schaatsten 's nachts onder het noorderlicht. En toen bedacht Smallenbroek dat je in Lulea ook wel een echte schaatswedstrijd zou kunnen houden.


Hij kreeg de gemeente Lulea mee en ook bij schaatsbond KNSB zagen ze deze noviteit wel zitten. Lulea ziet graag meer toeristen komen, nu de (ijzer)industrie en havenactiviteiten teruglopen. De gemeente maakt al elke winter een ijstraject van 9,5 kilometer sneeuwvrij, waarop mensen schaatsen, sleeën, langlaufen of wandelen met de hond. "Maar dat we hier ook een schaatswedstrijd konden houden, daar hadden we nooit aan gedacht", zegt burgemeester Nordström.


Bij de KNSB zag met name marathoncoördinator Willem Hut wel heil in een nieuwe bestemming. Zijn sport kan wel een positieve impuls gebruiken en schaatsen op zee-ijs, helemaal in Lapland, dat prikkelde de nieuwsgierigheid. Nu verschilt zee-ijs in kwaliteit niet van natuurijs op een zoetwaterplas. Maar toch. Dit rook naar rendieren, naar avonturen onder het noorderlicht. En zo kreeg Lulea voor het eerst een officieel plekje op de Grand Prix-kalender van de KNSB, de competitie van natuurijswedstrijden. "Iets doen wat nog nooit eerder gedaan is, daar word ik gelukkig van", zegt Smallenbroek.


'Zijn' eerste wedstrijd werd een ouderwetse, precies zoals schaatsen op natuurijs bedoeld is. Bij het startschot begon het te sneeuwen. Even later stak een storm op, bij een temperatuur van zo'n 8 graden onder nul. Op het zee-ijs lag de heroïek voor het opscheppen. Het werd een koers van man tegen man. Met veel valpartijen, omdat schaatsers vanwege aangevroren brillen de scheuren in het ijs niet konden zien. En met rijders die klaagden over botte ijzers, omdat het parkoers onder de brug bezaaid lag steentjes, die de Zweden gebruiken als gladheidsbestrijding.


Na 100 kilometer koers bestegen drie erkende natuurijscracks het erepodium: winnaar Simon Schouten, Frank Vreugdenhil en Niels Mesu. Allemaal mannen die de volgende Friese Elfstedentocht kunnen winnen, als die niet te lang op zich laat wachten. Ze hadden het een prima wedstrijd gevonden, deze eersteling van Lulea. Schouten: "Dit was een slijtageslag in een mooi decor. Met die wind krijg je een harde koers. Dit had wel elementen van een echte Elfstedentocht."


Vandaag zakken de schaatsers in Zweden af naar Falun, voor de laatste twee GP-wedstrijden. Ze komen volgend jaar graag terug in Lulea. Schouten: "Er stond pittig wat publiek en dat is goed voor onze sport." Naar de Oostenrijkse Weissensee trekken, naast de wedstrijdrijders, al sinds 1989 duizenden toerschaatsers voor een alternatieve elfstedentocht. "De Weissensee is een begrip voor elke schaatsliefhebber", zegt Smallenbroek. "Zo groot zullen wij nooit worden, maar ik weet zeker dat Lulea toekomst heeft." De Zweden helpen graag mee. Alleen een eenzame ijsvisser bleef stoïcijns naar zijn lijntje loeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden