Schaarste dwingt tot effectief beleid

interview | Judo mag nog even wennen aan hervormingen Ben Sonnemans. 'De ophef heeft mij niet verrast.'

MONTPELLIER - Wat in het nationale judo een revolutie leek, is een proces van bezinning en verdieping geworden. Pas na de Olympische Spelen van Rio de Janeiro in 2016 zal de bekritiseerde nieuwe topsportstructuur van Ben Sonnemans effectief worden.

Het judoland was in rep en roer toen de na de Spelen van Londen als technisch directeur aangestelde Ben Sonnemans het allemaal anders wilde. Topjudoka's moesten weg bij hun verspreid gelegen clubs en op één plek centraal in het land samen trainen onder de bondscoaches.

De clubs vinden dat hun met zorg opgebouwde piramide van talentontwikkeling wordt ondermijnd, toptrainers zijn gefrustreerd omdat ze hun talenten uit handen moeten geven, en topjudoka's willen hun samenwerkingsverband niet verbreken. Dat laatste is in een aantal gevallen inmiddels toch gebeurd, en dat ene 'high performance centrum' komt er. Alleen wat later, met alle (financiële) gevolgen van dien.

"De ophef heeft me niet verrast, natuurlijk zou dat stof voor discussie opleveren", zegt Sonnemans aan de vooravond van de Europese kampioenschappen in Montpellier. "De mens houdt per definitie van homeostase, een stabiele situatie. Men moet aan het idee van verandering wennen. Dat het nu niet doorgaat heeft consequenties, maar als voordeel dat ik nog dieper in de materie zit. En het heeft met timing te maken, met het oog op de Olympische Spelen."

Dat evenement van 2016 lijkt ver weg te liggen, toch vormen de EK er een opwarmertje voor. Meteen daarna begint de olympische kwalificatiecyclus, de lange reis langs internationale toernooien op alle continenten. Dat kostbare proces, dat volgens Sonnemans' voorganger Cor van der Geest met name talentontwikkeling in de weg staat.

Sonnemans noemt zijn plan daarop het antwoord. Alles draait om efficiënter werken. Om niet alleen medailles op korte termijn te garanderen maar vooral om de top-8 ambitie voor de toekomst veilig te stellen. Binnen het focusprogramma van NOC-NSF valt judo als olympische medailleleverancier in de hoogste categorie 1. Ondanks de extra financiële steun die dat opleverde, blijft het werken in schaarste.

Sonnemans werkt met een begroting van twee miljoen. Anderhalf van NOC-NSF, plus het verplichte deel uit eigen middelen. Dat is inclusief de verlaging van 5 procent vanwege de teruglopende lottobijdrage. "Wij houden dit jaar rekening met nog zo'n verlaging. De extra middelen van 2012 omdat we categorie 1-sport zijn, is er aan de ene helft al af, de andere helft zal er dit jaar vanaf gaan. Dan zitten we weer op het niveau van voor Londen."

Nu zijn de topjudoka's en talenten verspreid over vier topsportcentra (CTO's), dat moet er na Rio één worden. Daardoor wordt bespaard op reistijd, kan efficiënter worden hersteld van trainingen en zijn de beste faciliteiten en hulp binnen handbereik. Nieuw is die wasstraat van de topsport niet. Sonnemans ziet het opkomende judolanden vruchten afwerpen. Sportbonden in eigen land dienen als voorbeeld.

Met de besparing kan meer aandacht worden besteed aan de opkomende groep, net onder de top. Die is cruciaal, zowel als leverancier van spanningpartners als voor het waarborgen van de doorstroming.

"De judogemeenschap is open. Wij reizen naar elkaar toe, we sparren met elkaar. Dat kost veel geld. Onlangs voor Brazilië werden we uitgenodigd, maar je moet ook wat terug doen. Tegelijkertijd moeten de thuisblijvers worden geprikkeld. Mijn idee van concentreren van middelen, faciliteiten en geld, heeft alles te maken met de beweging die je ziet in heel het internationale sportland. Het kan allemaal nog efficiënter, en dat kan ons een behoorlijke kwaliteitsimpuls opleveren."

Daarnaast wordt in een veranderend sportlandschap met verregaande individualisering ook op andere fronten actie ondernomen. Schoolprogramma's lijken de forse ledendaling van de afgelopen jaren te stoppen. Een keurmerk voor veiligheid en kwaliteit voor sportscholen en verenigingen moet jeugdleden binden.

Analoog aan het AZ Talentenplan met een sterrensysteem voor amateurvoetbalclubs wil de judobond ook overgaan tot een systeem van certificering. "De leerlijn bij de jongste jeugd is cruciaal. Hoe beter die is, des te minder herstelwerkzaamheden bij junioren en senioren. We zijn er dus gebaat bij om kennis over te brengen."

"Met een systeem van certificering of keurmerk voor diverse niveaus willen we aangeven dat een club werkt volgens een meerjarig opleidingsplan dat lig in de lijn van de bond. Daarmee geef je een club een extra dimensie voor de topsport, en doen we als topsport iets terug voor de clubs."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden