Schaamte

Ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken om mijn tevredenheid uit te spreken. Het mag dan crisis zijn en we moeten de tering naar de nering zetten, maar ik ben toch blij dat ik in een land als Nederland woon. Waar individualisme een nationale eigenschap is, volksaard misschien wel, in toom gehouden door regels en wetten en niet door allerlei achterhaalde gewoontes en tradities. We mogen dan de laatste tijd nostalgisch gestemd zijn en graag kijken naar programma's als 'Moeder ik wil bij de revue' of 'Voetbal, keek en kibbeling' over het lieve plaatsje Spakenburg, maar ook daar zie je door het sepia en de klederdracht heen de nieuwe tijd, de onze, schemeren: emancipatie, vooruitgang.

Waar komt mijn juichstemming vandaan? Uit de buitenwereld, ik geef het toe. De schrik sloeg me de laatste tijd weer regelmatig om het hart. Egypte, ik ben er jaren geleden geweest, vond ik een moeilijk land waar ik almaar werd afgezet en de piramides behoorlijk tegenvielen, maar er heerste een betrekkelijke verlichting, ik zag meer boerka's in Londen dan in Caïro. Inmiddels komen de islamisten eraan en proberen de zaak naar hun hand te zetten. Mali, ook geweest, stempeltje van Timboektoe in m'n paspoort laten zetten, met een Toeareg de woestijn in om een zonsondergang te bekijken. Moet je ook niet meer wezen, in het zelfverklaarde land Azawad zijn ze niet langer van de moderne tijd gediend. En dan India, ach India, ouwe hippiedroom. Toen ik er in 2004 voor het eerst kwam was er van die droom al niet veel meer over, de Indiërs die ik tegenkwam liepen met mobieltjes op zak en timmerden op computers, je kon er 's ochtends een aidstest doen waarvan je 's avonds de uitslag op internet kon lezen. Afgelopen zondag keek ik naar het VPRO-programma Van Bihar tot Bangalore, met Jelle Brand Corstius, en zag de achterkant van die vooruitgang: nog altijd gearrangeerde huwelijken, een liefdesstel dat zomaar van elkaar hield en was weggevlucht van de wederzijdse ouders, mannen die hun vrouwen in elkaar slaan omdat ze slechts meisjes weten te baren (nota bene, de man bepaalt het geslacht!), meisjes die worden weggegooid wegens overcompleet (in beeld een weeshuis vol prachtige engeltjes).

Waar wil ik eigenlijk naartoe met dit stuk? Naar de Engelse verpleegster die zelfmoord pleegde omdat ze in het ootje werd genomen en de schande niet kon verdragen. Je doodschamen heet dat bij ons, maar het is allang een versteende uitdrukking geworden. Ik zag Jacintha Saldana voor me, van India naar Engeland geëmigreerd. Van de schaamtecultuur naar de schuldcultuur. Van kasten en eerwraak naar de vrije wereld met haar experimenten en haar stomme grappen. Maar het hielp niet, de schaamte was te sterk. De geschonden familie-eer te overweldigend. Zo zal ze allicht de geschiedenis ingaan, als een voorbeeld: hoe moeilijk het ook in de eenentwintigste eeuw nog was om je achtergrond achter je te laten.

Ik ben blij dat ik in Nederland woon, een land dat niet voorkomt op het lijstje van de Internationale Humanistische en Ethische Unie met landen waar atheïsten gediscrimineerd worden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden