Schaakmat in 35 zetten? Niet alle politici lukt dat

Stalin schaakte op behoorlijk niveau. Maar Lenin was veel beter. Schaakgrootheid Jan Timman herinnert er in een twee jaar oud interview aan. Een goed schaker, volgens de Nederlander: Karadzic. Een dictator met waardeloze schaakkwaliteiten: Kadafi. Een speler met democratische gedachten én verfijnd spelinzicht: Gorbatsjov.

De vergelijkingen tussen schaken en politiek zijn eindeloos. Het edele bordspel heeft een grote aantrekkingskracht op politici van diverse pluimage. Immers: wie de kunst van het schaken beheerst, vergaart als vanzelf inzicht in het politieke spel. Een goed parlementariër of minister weet wanneer hij een tegenstander iets moet gunnen. Het is alsof je een pion of loper offert om er een paar zetten later alsnog van te profiteren. Het omgekeerde, dat een uitstekend schaker ook een goed politicus zou zijn, is niet vanzelfsprekend. Op de schaakkwaliteiten van Kasparov kan niemand iets afdingen, maar Poetin ligt niet wakker van diens strijd voor democratie.

Torentjes Schaak
Volgende week dinsdag is het gebouw van de Tweede Kamer weer het toneel van een schaaksimultaan op hoog niveau. Het is een dessert van het Tata Steel Schaaktoernooi. De Cubaanse grootmeester Leinier Dominguez zal het op het Binnenhof opnemen tegen Haagse politiek en journalistiek. Een bloedserieus gebeuren, dit zogeheten Torentjes Schaak, waar prestige de boventoon voert. De uitdaging is om het zo lang mogelijk vol te houden tegen de betreffende grootmeester. Bas de Gaay Fortman was winnaar in 2012, Jan Nagel een jaar eerder.

Oud-Tweede Kamervoorzitter Dick Dolman zal dit jaar de openingshandeling verrichten. Niet toevallig: de PvdA'er is fanatiek schaker. Het bordspel is een terugkerend onderwerp in zijn in 2012 verschenen 'memoires', getiteld: politiek samenspel. Als ambtenaar op het ministerie van sociale zaken schaakte Dolman graag tegen jurist Kees Goudsmit. Die vertelde: "Ik heb ooit van Lasker gewonnen!" "Een simultaanpartij tegen de wereldkampioen, dat is niet mis!" "Nee, geen simultaan, een gewone partij." ...pauze... "Het was bridge!"

Later deed Dolman als politicus meerdere keren mee aan het parlementair schaaktoernooi van Tata Steel. Hij won het eenmaal. In zijn boek noemt de ex-Kamervoorzitter een wedstrijd tegen de toen nog jonge Frank de Grave. De VVD'er kreeg een eindspel van loper en paard tegen een kale koning. "Mat in ongeveer 35 zetten, maar niet iedereen kan dat. Frank ook niet." Tijdens de dinerpauze besteedde De Grave 25 gulden aan een schaakboek over eindspelen. Dolman: "Het werd mijn langste nederlaag ooit."

Vals spel

Dick Dolman is dinsdag tijdens de simultaan een van de circa veertig tegenstanders van grootmeester Dominguez. Zo'n afvalrace is zenuwslopend, Columnist van deze krant Hans Goslinga, voormalig lid van de Plein 2-redactie, streed midden jaren zeventig als jonkie tijdens deze jaarlijkse simultaan tegen Max Euwe. En hield dapper stand. Hoe meer schakers sneuvelden, hoe sneller Euwe terug aan het bord van Goslinga verscheen. Door de spanning maakte de Trouw-redacteur per ongeluk een vergissing. Euwe, nors: "Je hebt twee zetten gedaan." Waarop toenmalig voorzitter van de Tweede Kamer Anne Vondeling zei: "Iemand speelt hier vals." Goslinga resteerde niets anders dan elegant zijn koning neer te leggen.

Bijna 25 jaar later won Hans Gos-linga de Anne Vondeling-prijs voor zijn parlementaire werk als journalist. Toen de zoon van Vondeling de prijs uitreikte, dacht Gos-linga terug aan de schaakpartij. Het winnen van de prijs was niet alleen eervol, het voelde als 'persoonlijke voldoening'.

Politici met bewezen schaakkwaliteiten:
1.Jan Nagel (50Plus)

2.Paulus Jansen (SP)

3.Sjoerd Sjoerdsma (D66)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden