Schaakgrootmeester Fabiano Caruana: Van onhandelbaar kind tot succesvol 'feestbeest'

Fabiano Caruana: 'Ik heb de partijen van alle grote Amerikaanse spelers bestudeerd. Vooral die van Fischer.' Beeld AP

De Amerikaan Fabiano Caruana mag in november met de Noor Magnus Carlsen strijden om de wereldtitel schaken. Volgens grootmeester Anish Giri laat hij zich door niemand stoppen.

Het is moeilijk voor te stellen bij Fabiano Caruana. De Amerikaanse schaakgrootmeester, die deze week het kandidatentoernooi in Berlijn won en in november de uitdager is van regerend wereldkampioen Magnus Carlsen, was vroeger een onhandelbaar kind. "Ik had wat disciplinaire problemen", zei Caruana er zelf eens over.

Schaken was de perfecte remedie voor Caruana. Zijn Italiaanse ouders, die de oversteek hadden gemaakt naar Amerika, waren ten einde raad toen de vijfjarige Fabiano Luigi Caruana zijn zoveelste uitbarsting had gehad op de basisschool in Park Slope, een wijk in Brooklyn, New York. Doe hem op schaken, had de leraar voorzichtig aanbevolen. Daar wordt hij rustig van. En zo geschiedde.

Zijn route naar succes, dinsdag resulterend in de eindoverwinning op het kandidatentoernooi (waarbij acht grootmeesters bepaalden wie het mag opnemen tegen wereldkampioen Carlsen), is niet makkelijk geweest. Caruana beleefde een turbulente jeugd. Toen hij een talentvol schaker bleek en al op zijn veertiende grootmeester werd, stond alles in het teken van de sport. Vanuit New York keerde hij met zijn ouders terug naar Europa, waar hij in Madrid, Boedapest en Lugano met de beste schaakcoaches samenwerkte.

De Italiaanse schaakbond verleidde Caruana, die de dubbele nationaliteit heeft, even voor Italië uit te komen, maar hij draaide die beslissing snel terug. In Amerika, waar zakenman (en schaakliefhebber) Rex Sinquefield miljoenen in de schaaksport heeft gepompt, zijn de omstandigheden beter voor schakers. Caruana heeft fysiek, technisch en psychologisch de beste begeleiders tot zijn beschikking. Financieel mag hij ook niet klagen. De overwinning in Berlijn leverde hem ruim 90.000 euro op.

Droom die uitkomt

In Amerika heeft Caruana (25) bovendien zijn schaakheld: Bobby Fischer. Fischer was in 1972 de laatste Amerikaanse wereldkampioen. Hij werkte destijds een historische tweekamp af tegen de Russische titelhouder Boris Spasski. Op IJsland, vanwege de Koude Oorlog gekozen als strategisch middelpunt tussen Rusland en Amerika, ontrolde zich een tweekamp vol incidenten en provocaties. Fischer won uiteindelijk. Caruana treedt in november in zijn voetsporen. "Dat is een droom die uitkomt", zei Caruana op de afsluitende persconferentie in Berlijn. "Ik heb de partijen van alle grote Amerikaanse spelers bestudeerd. Vooral die van Fischer. Hij was een van de grootste schakers aller tijden, misschien wel de grootste."

Of Caruana een serieuze uitdager is voor de Noor Carlsen? Anish Giri, de Nederlandse grootmeester, denkt van wel. "Caruana zal alles geven", voorspelt hij. "En als hij zijn vorm van het kandidatentoernooi haalt, is hij geen mindere schaker dan Carlsen. Ik denk dat Magnus dat ook voelt."

Giri heeft Caruana de laatste jaren zien veranderen. "In het begin was Fabiano heel bescheiden en in zichzelf gekeerd", herinnert Giri zich. "Nu is hij meer aanwezig. Hij is meer een feestbeest geworden. Erg vrij. Soms iets te vrij, denk ik, want dan loopt hij erbij alsof het schaken hem even helemaal niets kan schelen."

Maar Giri weet ook: zodra Caruana zich focust en een goede motivatie heeft, laat hij zich door niemand stoppen. Illustratief was zijn overwinning in 2014 op het sterk bezette toernooi om de Sinquefield Cup in St. Louis. Caruana won liefst zeven partijen op rij. In de schaakwereld heet een dergelijke score sindsdien een 'Caruanaatje'. In St. Louis zegevierde Caruana uiteindelijk met drie punten voorsprong op Carlsen. De Noor kan het zien als waarschuwing voor de tweekamp om de wereldtitel. "Karjakin (de vorige tegenstander van Carlsen in de strijd om de wereldtitel, red.) had ook niet echt een gevaar voor Magnus moeten zijn, maar toch kwam hij in de problemen", stelt grootmeester Loek van Wely. "Dat betekent dat er kansen liggen voor Caruana. Al heb ik wel het idee dat Carlsen altijd grip op hem heeft gehad."

In november is Londen het decor voor de tweekamp tussen Carlsen en Caruana.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden