Scepsis over opvang voor radicalen

experiment | Frankrijk opent opvangcentra om aspirant-jihadisten op andere gedachten te brengen. Maar gaat het ook werken?

De Franse regering gaat centra openen die moslimradicalen op andere gedachten moeten brengen. De aanpak stuit op veel scepsis. Onder anderen bij Julien Revial, die een boek schreef over de 'business van de deradicalisering'.

Een eerste 'Centrum voor preventie, reïntegratie en burgerschap' zoals de inrichtingen officieel heten, opent bij het plaatsje Beaumont-en-Véron, in de Loire-streek. Voor het einde van 2017 moeten er dertien inrichtingen voor deradicalisering zijn, in elke regio een.

De media rukten deze week massaal uit om het achttiende-eeuwse pand vast te leggen waar het kwaad straks bestreden gaat worden. Het wordt een soort bootcamp, naar het model van internaten voor jonge criminelen. De dag begint vroeg en op het programma staan behalve lessen geschiedenis en islam veel sport. De cursus zal tien maanden duren. Maar verder is er nog vooral veel onduidelijk.

Het aantal bewoners is onbekend, net als de begindatum van de cursus. Ook de methode is ongewis. "We weten niet wat wel en wat niet werkt", zegt projectleider Gérald Bronner in de krant Le Figaro. Het gaat er in ieder geval niet om verkeerde ideeën uit de hoofden van jonge volwassenen te praten: "Zij moeten het zelf doen, door meer kritische zin te ontwikkelen. Wij gaan daarom hun intellectuele immuunsysteem trainen."

Julien Revial krijgt er een déjà vu-gevoel van. Revial (24) werkte een jaar voor een van de twee experimenten die het ministerie van binnenlandse zaken aanprees als bijzonder veelbelovend. Toch werd de subsidie voor deze initiatieven, een van de sociologe Sonia Imloul en een van de antropologe Dounia Bouzar, beëindigd. Beide vrouwen zouden hun resultaten hebben aangedikt en worden ervan verdacht te hebben gerommeld met geld.

Van Revial, die werkte voor Imloul, verscheen deze maand het boek 'Deradicalisering, kroniek van een desillusie'. Zijn conclusie: de autoriteiten steken graag geld in goede bedoelingen. In antwoord op de vraag of het ook echt werkt, zijn ze veel minder geïnteresseerd. Wat de nieuwe centra betreft zullen we moeten afwachten, denkt Revial (24). "Je kunt natuurlijk niet bij voorbaat zeggen dat het niets wordt. Maar de voortekenen zijn niet gunstig. Het lijkt opnieuw sterk op een pr-operatie: men wil heel erg graag laten zien dat de strijd tegen terreur niet alleen bestaat uit repressie, maar dat er ook een uitgestoken hand is."

Ook het centrum in Beaumont-en-Véron is bedoeld als experiment. Des te vreemder vindt Revial, dat nu al zeker is dat er overal in het land van dit soort centra zullen komen.

Opmerkelijk vindt Revial het ook dat vrijwel niemand zich afvraagt hoe radicaal de radicalen eigenlijk zijn die zich willen laten helpen. "Het gaat om jonge volwassenen die zijn aangegeven door hun familie of anderen en die zich vrijwillig onderwerpen aan de cursus. Je kan zeggen dat ze sowieso al een beetje gederadicaliseerd zijn. Het gaat waarschijnlijk niet om degenen voor wie wij uit moeten kijken."

Het duurde even voor Revial in de gaten had dat het project waar hij bij betrokken was rammelde. Hij zocht naast zijn studie een baantje en reageerde op een advertentie van Imloul. Tijdens haar vele mediaoptredens overdreef ze voortdurend het aantal families dat zij onder haar hoede zou hebben. "Zij sprak altijd over dertig families, maar het was de helft minder."

In de resultaten - of liever het gebrek daar aan - bleek volgens Revial nauwelijks iemand geïnteresseerd. "Minister van binnenlandse zaken Bernard Cazeneuve is bij ons langs geweest om ons werk te prijzen en couscous te eten. Toen hij wegging schudde hij de hand van Sonia en zei: 'we gaan er mee door, we verdubbelen onze inspanning'."

Uiteindelijk hebben Imloul, Revial en een paar stagiairs psychologie kunnen voorkomen dat drie jongeren naar Syrië zijn vertrokken. "Maar nogmaals", relativeert Revial, "je weet niet of dat aan ons lag of dat ze van een vertrek afzagen omdat ze, toen ze met hun ouders bij ons aanklopten, al niet zo heel erg fanatiek waren."

15.000 Radicalen

Frankrijk telt 15.000 moslimradicalen. Dat cijfer maakte premier Manuel Valls zondag bekend. Het gaat om personen die staan op de zogenoemde S-lijst (de S van staatsgevaarlijk). Tot nu werd uitgegaan van 10.000 personen. Op dit moment verblijven 700 Franse jihadisten in Irak en Syrië. In 275 gevallen gaat het om vrouwen en minderjarigen.

In Frankrijk zitten 1350 personen in de gevangenis in verband met terreur, de meesten zijn nog niet veroordeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden