Scandinaviër is gestopt, maar de Nederlander groeit door

Ziet u het al voor u: bovendorpels van 2,50 meter? De Nederlander rijst nog steeds, de gemiddelde man meet nu 1.85 en het eind van de rek is niet in zicht. Terwijl de Scandinaviër het al decennia welletjes vindt en op 1,80 bleef steken.

We komen van beneden, laat een dubieuze groeicurve zien. De eerste mensachtigen maten amper 1 meter. Sindsdien klauterden we omhoog, naar 1,40 meter tienduizend jaar geleden, 1,60 rond de Middeleeuwen, 1,65 in 1700, 1,69 in 1825 en 1,74 in 1915. Zo netjes verliep het rijsproces allerminst: men vermoedt dat de toename van de bevolking vanaf de 11de eeuw tot armoede en tal van ziekten leidde. De mens kromp, om halverwege de 19de eeuw zijn groeispurt te hervatten.

Nog altijd winnen we centimeters per generatie, waar de Zweed en Noor al tevreden zijn. Hoe kan dat? Experts voeren een riedel oorzaken op – betere voeding, minder infectieziekten, hogere welvaart, kleinere gezinnen – met steevast het commentaar erbij: „Het echte geheim kennen we niet.”

Nee, want waarom past de Scandinaviër en rijzen wij voort? „Mogelijk bereikte hij zijn maximum”, oppert prof. J. M. Wit, hoogleraar kindergeneeskunde in Leiden en initiator van de laatste groeistudie in 1997. „De Zweden kwamen in betrekkelijke rust de vorige eeuw door. Minder oorlog, goede voeding: misschien groeiden ze al optimaal.”

Kan, maar waarom blijven ze nu een halve decimeter op ons achter? Wit: „Hun genetische outfit zal niet anders zijn dan die van de noordelijke Nederlanders. In het zuiden is de invloed van Fransen en Spanjaarden groter geweest, is de Nederlander misschien niet zo ’raszuiver’ en daardoor kleiner van stuk.”

Maar die Noorder-Nederlander dan? „Hier begint het speculeren. Bij vergelijkbare genen en voeding kan ik alleen nog zoiets bedenken als een verschil in lichturen. Licht beïnvloedt, indirect, de lengte. ’s Zomers groei je wat sneller dan in de winter. Scandinavische kinderen kunnen de overdaad aan lichturen in voorjaar en zomer wellicht niet geheel benutten. Ze moeten ook slapen. En ’s winters komen ze overdag lichturen te kort. Zou kunnen.”

Wit doet er een gerucht over voeding bij: „Mogelijk nuttigen wij meer gefermenteerde zuivelproducten dan zij. Hoogwaardige eiwitten zijn belangrijk voor de groei, meer dan koolhydraten.” Pasta’s zullen de Italiaan nooit tot Hollandse hoogte stuwen.

Dan de rest van het lijstje: rekken we nog door minder ziektes? Wit: „Die winst lijkt me inmiddels nihil. En in voeding zie ik het verder ook niet meer. Er is nog wel wat uitloop door de langere moeders in de vorige generatie. Dat zie je terug in hun kinderen.”

En kleine gezinnen? Wit: „Misschien verloopt het transport van voedingsstoffen in de baarmoeder bij het zoveelste kind wat minder efficiënt. Maar waarom is het eerste kind in een groot gezin dan ook kleiner? Vanwege sociaal-economische factoren? Zeer twijfelachtig: nee, onze lichaamslengte kent werkelijk raadsels.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden