Scandinavië is hip

Noord-Europa heeft meer te bieden dan Pippi en Abba. Dat zal blijken op het Northern Delight Festival, met muziek, gastronomie en... breien.

Wanneer vanmiddag om 13 uur het carillion van de Nicolaïkerk zijn Abba-repertoire boven Utrecht uitstrooit, begint beneden het Nordic Delight Festival. In het Centraal Museum met middeleeuwse Kloostertuin en in de naburige sterrenwacht Sonnenborgh kun je kennismaken met een waaier aan Scandinavische cultuur. Behalve concerten van achttien indie-bands biedt het programma onder meer een Noorse brei-workshop, het optreden van een Zweedse thrillerauteur en topcuisine uit Denemarken. "Mijn mooiste boeking! Twee chefs van Noma, het beste restaurant ter wereld, komen koken" vertelt organisator Arne Dee trots.

Ons vertrouwde Scandinavisch alfabet is aan herziening toe. Na het seventiesrijtje Abba, Ikea, Lerby, knäckebröd, Pippi, sauna, Sjöwall & Wahlöö maakten we - in even willekeurige volgorde - kennis met Aviici, Björk, Borgen, Ibrahimovic, H&M, Millennium, Roskilde, Wallander en Wendelboe. Inmiddels domineren Scandinavische crimi's het televisieaanbod; Zweedse koffiehuizen, Noorse ontbijt-oases en Nordic boetieks rukken op in de grote steden. Het komende Cinekid festival staat 16 oktober helemaal in het teken van Zweden, Eurosonic/ Noorderslag 2015 kiest IJsland tot focusland.

Scandinavië is hip. "Maar al veel langer een trend", vindt Arne Dee wiens roots in Nederland liggen, "ook al doet mijn voornaam anders vermoeden". Eerst een correctie: "Politiek gezien worden alleen Noorwegen, Zweden en Denemarken tot Scandinavië gerekend, Finland en IJsland niet. Dat voelen ze zelf ook zo, je moet er echt naar vragen. Maar cultureel beschouwd vormen ze een geheel, vandaar de festivalnaam Nordic Delight."

undefined

Zonne-energie

Wat dat Nordic precies inhoudt? Dee: "Daar valt moeilijk een vinger op te leggen. Het gaat om bepaalde associaties met de natuur, met bepaalde literatuur, design en muziek. Wij vertalen die in programmering en aankleding. Ze zijn daar veel verder met duurzaamheid. Op Scandinavische festivals valt op hoeveel bezoekers alles op zonne-energie doen. Ze hebben bijvoorbeeld een zonnepaneel bij hun tent, of dragen schoenen die tijdens het dansen en lopen energie opwekken." Nieuwlichter Nordic Delight past in nog een trend, de experience economy waarmee veel muziekfestivals zich tegenwoordig profileren. Naast live optredens wordt de context bijna even belangrijk.

Dee: "We spreken alle zintuigen aan. Wij hebben het beste restaurant ter wereld in huis. Birgir Enni, een visser uit de Faeröer, is hofleverancier voor Noma uit Kopenhagen. Pontus Eloffson, de nummer drie sommelier van de wereld, stelt de wijnkaart samen. De andere cateraar is Zweeds, Carla's Conditorie uit Utrecht, met soepen en brood. Verder hebben we koffie van Tom Wendelboe en als eerste in Nederland Mikkeller-bier uit Kopenhagen.

"Fysieke interactiviteit is ook belangrijk. Je kunt er breien, kennismaken met Nordic gebruiken en woorden Noors leren. Of meedoen aan het Kubb-spel, het Zweedse jeu de boules." Er zijn films en talkshows: "Filosofe Stine Jensen vertelt over de populariteit van Scandinavische crimi's. Ze interviewt ook de Zweedse thrillerauteur Arne Dahl die zijn nieuwe boek komt presenteren."

Toch is Dee niet bang dat de muziek ondergesneeuwd raakt. De liefde voor Nordic cultuur ontstond toen hij met compagnon Ad Pontier het Deense Roskilde festival bezocht en 'de rijkdom van de Scandinavische pop ontdekte'. Samen organiseerden ze in het voorjaar van 2013 al een Nordic Delight in het ruige NS-spoorcomplex NUtrecht. Het was er - ongepland maar zo toepasselijk - steenkoud zodat de technici handschoenen moesten dragen.

undefined

Aardig zijn

Ook deze editie biedt een verademend contrast met het reguliere Angelsaksische aanbod. Dee tipt het Deense Blaue Blume en de folktronica van Wintergatan uit Zweden, die "een met niks te vergelijken genre ontwikkelde uit zelfgebouwde instrumenten, muziekdozen en klokkenspelen. Ze brengen ter inspiratie een bezoek aan het Speelklok Museum." In zijn nopjes is hij ook met de komst van Loney Dear, alias voor de Zweedse multi-instrumentalist Emil Svanängen. "Hij is heel moeilijk te boeken, we hebben hem gestrikt voor een uniek concert in de Nicolaïkerk, samen met de Nederlandse cellist Maarten Vos.

"En vergeet niet de openingsact te noemen, met Fucking Flink alias Lars Ap. Hij leert hoe mensen aardiger tegen elkaar kunnen doen. Dat is nu een hele grote beweging in Denmarken, die we hier introduceren."

De inhaalslag van de Scandinavische pop begon eind jaren tachtig, toen het IJslandse elfje Björk de wereld veroverde. De Scandinavischemetal brak door. Gelijkertijd maakte de zangeres Mari Boine, ontdekt door Peter Gabriel, furore met haar Sami-liederen. De Finse meidengroep Värttina volgde met hun mix van folk en pop. De nabijheid van de natuur sijpelde ook door in de sferische bluesrock van het Finse 22 Pistepirkko. Ane Brun, Sygor Ros en vele anderen zorgden in de jaren 2000 voor de definitieve doorbraak. Volgens Dee het resultaat van jarenlange overheidsinvesteringen: "Dat heeft toch invloed op de kwaliteit. In Zweden en Denemarken leer je in het basisonderwijs verplicht een instrument te spelen, en er wordt er elke dag gezongen. Dus in groep 8 heeft iedereen een muzikaal gevoel ontwikkeld."

Voor meer informatie: www.nordicdelight.nl

De Zweedse band Wintergatan met zelfgebouwde instrumenten, muziekdozen en klokkenspelen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden