Saxofonist Marc Mommaas vond zijn thuishaven in New York, de plek waar jazzmusici zo goed zijn dat je al je ideeën kunt verwezenlijken.

Goede jazz komt allang niet meer alleen uit Amerika. Europa is trots op zijn eigen jazzidentiteit en met name in ons land zijn de opleidingen van hoog niveau. Niettemin is New York voor velen nog steeds de beste plaats om te groeien in de improvisatiepraktijk. Zo ook voor tenorsaxofonist Marc Mommaas (Tegelen, 1969). Als autodidact vertrok hij naar de Big Apple, kreeg er les van David Liebman, Garry Dial en Dick Oats en studeerde als meest belovend jazzmuzikant van zijn klas af aan de prestigieuze Manhattan School of Music.

door ARMAND SERPENTI

Mommaas: ,,Mijn eerste passie was wedstrijdzwemmen. Toen ik geblesseerd raakte aan mijn schouder besloot ik mijn zwembroek in te ruilen voor een tenorsax. Die keus heb ik mede te danken aan mijn vader, een groot jazzliefhebber. Hij nam mij al op jonge leeftijd mee naar jazzclubs en ieder jaar gingen we samen naar het North Sea.''

Tegen beter weten in ging Mommaas niet naar het conservatorium, maar koos hij voor een studie communicatiewetenschappen. ,,Het werd steeds moeilijker mijn droom om professioneel tenorist te worden van mij af te zetten. Telkens als ik een tentamen had ging de sax onder het bed. Was ik uitgestudeerd, hing hij alweer aan mijn lippen. Op mijn tandvlees heb ik mijn bul gehaald en nog geen week later vloog ik naar New York. Daar nam ik les bij David Liebman. Hij hoorde onmiddellijk mijn tekortkomingen en heeft me alle ins en outs van de beboptraditie geleerd.''

Toen zijn geld op was, keerde Mommaas terug naar Nederland en ging aan de slag als freelance muzikant, onder meer in de band van Astrid Seriese. Maar New York bleef trekken. ,,In Nederland bestaat er een uitgesproken tweedeling tussen 'mainstreamers' en vrije improvisatoren waardoor je lang moet zoeken naar muzikanten die alle stijlen meteen aankunnen, je ideeën begrijpen en ze ook kunnen spelen. Dat is in New York wel anders: er zijn daar zoveel muzikanten, de competitie is hoog en je wordt constant op de proef gesteld. Je vindt er gemakkelijk de juiste mensen om mee samen te werken omdat elke muzikant die er wil overleven over een breed idioom moet beschikken.''

Voor een deel financieel zeker gesteld met studiebeurzen van de Stichting Podium Kunsten en het Prins Bernhard Cultuur Fonds, besloot Mommaas weer terug te keren naar New York om zich dit keer toe te leggen op piano- en compositielessen bij Garry Dial. Deze raadde hem aan auditie te doen bij de Manhattan School of Music, wat hem een volledige 'scholarship' opleverde. Samen met zijn 'room mate', de Deense pianist Nikolaj Hess en de uit New Orleans afkomstige bassist John Hebert richtte Mommaas in 1999 Global Motion op. Twee jaar later voegde drummer Tony Moreno zich bij het gezelschap en dit voorjaar kwam hun tweede cd uit.

,,Hij is totaal anders dan onze eerste. Die was open en ruimtelijk en een statement tegen technische hoogstandjes. Deze keer kozen we voor meer power en een compactere structuur, maar ook nu geen notenacrobatiek.'' Mommaas tekent voor alle stukken op de cd die je kunt labelen als echte luistermuziek: voer voor ingewijden in doorwrochte jazz vol vreemde maatsoorten, polyritmische lijnen en harmonische inventiviteit. Maar al die cerebrale 'highbrow' heeft ook iets meeslepends.

,,Net als bij het zwemmen wil ik ook in mijn muziek een vloeiende beweging neerzetten en altijd vooruitdenken. Ik schrijf steeds naar de volgende maat, de volgende sectie, het volgende contrast. Het moet een soepel lopend verhaal worden dat zelfs mensen die niets van muziek weten kunnen oppikken. Alle credits gaan daarbij naar mijn bandleden, met wie ik al zeven jaar 'in training' ben. Zo zijn Tony en ik bezig met een boek over onregelmatige metrums, we komen vaak samen en spelen allerlei oefeningen door: negen-, tien, elftels ritmes, ze moeten vanzelfsprekend klinken, nooit hoekig of droog.''

Global Motion maakt moderne jazz met invloeden uit bop en fusion. Of het vernieuwend is maakt Mommaas niet uit. ,,We zijn in tuner met onze omgeving, met het hier en nu en blijven tegelijkertijd dichtbij onszelf. Ik ben een karakter vol contrasten en dat wil ik ook cultiveren in mijn toon. Mijn vader is kunstschilder, van hem heb ik het intuïtieve, directe en extraverte. Van mijn moeder, een operazangeres en pianiste, het theoretische en bedachtzame. De ingeving van het moment staat bij mij voorop. Maar om te komen tot een ultieme vrijheid van expressie is gereedschap nodig: onmiddellijk beschikbare theorie en techniek. Ik wil zonder problemen al mijn ideeën en gevoelens uiten op de sax en zoveel armslag hebben, dat ik niet meer besef dat ik een instrument aan het bespelen ben.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden