Savall brengt de Borgia's oogstrelend in beeld

CD Klassiek
Je zou ze de Sopranos van de Renaissance kunnen noemen, de familie Borgia. Afstammend van het adellijke geslacht van de Borja's uit het Spaanse Valencia, vestigde de familie zich in Italië, met het hoogtepunt van haar macht in de vijftiende en zestiende eeuw. Ze leverden in die periode twee pausen en nog een boel andere kerkelijke en politieke leiders. De beroemdsten: Alfonso (paus Calixtus III), Rodrigo (paus Alexander VI, later wel de Antichrist genoemd en beschuldigd van incest), Cesare (meedogenloos heerser, kardinaal) en Lucrezia (kunstmaecenas en politiek intrigante). De kleinzoon van Rodrigo (je leest het goed, deze paus had kinderen), Francesco, werd zelfs heilig verklaard.

Incest, overspel, moord, corruptie en schandalen: dat zijn zo ongeveer de structurele ingrediënten die de familie Borgia van de dertiende tot en met de zeventiende eeuw vergezellen. Toch is hun rol in de culturele groei in de Renaissance enorm geweest. Zo schreven de bekendste componisten uit die periode hun mooiste werken onder de hoede van deze maecenassen.

Ter gelegenheid van het vijfhonderdste geboortejaar van de heilige Francesco Borgia bracht Jordi Savall een luxe cd-box uit met de familie als thema, getiteld 'Dinastia Borgia'. Savall is al decennialang een van de belangrijke vertolkers en pioniers binnen de oude muziek - als virtuoos bespeler van de viola da gamba en als leider van zijn ensemble Hespèrion XXI (de vorige eeuw begonnen onder de naam Hespèrion XX).

Rond de millenniumwisseling richtte Savall zijn eigen label op, Alia Vox, waar hij de laatste jaren begon met een nieuwe aanpak van het fenomeen cd: vermomd als luxe boeken met harde kaft behandelen deze uitgaven steeds een enkel thema, uitgewerkt in al zijn facetten. Veel historisch-culturele teksten en prachtige afbeeldingen, met de cd's verstopt aan de binnenkant van de boekkaften. Zo gingen vorige cd-boeken over de muziek uit de tijd van Columbus, Cervantes, de stad Jeruzalem, de religieuze sekte van de katharen, het koninkrijk van Occitanië en oude muziek uit de Oriënt.

'Dinastia Borgia' (drie super audio cd's, plus een dvd met het wordingsproces en interviews) is net zoals de andere cd-boeken van Alia Vox verdeeld over historische tijdvakken, die ieder hun eigen soundtrack krijgen. De geschiedenis van de Borgia's begint met Arabische muziek en loopt door via Guillaume Dufay en Josquin Desprez naar Cristóbal de Morales; hier en daar doorweven met een vertelstem. Het gaat in 'Dinastia Borgia' grotendeels niet om nieuwe opnames: Savall gebruikte voornamelijk materiaal van eerdere cd's in deze nieuwe context. Dat is op zich niet erg, maar bij zo'n prijzige box zou je verwachten dat de informatie over hergebruikte registraties niet alleen in de kleine lettertjes te lezen zouden zijn.

Het cd-boek puilt uit van de historische teksten over de Borgia's, maar die zijn helaas veelal aan de droge kant. Misschien ligt dat aan de vertalingen, maar het gebrek aan illustratiemateriaal in de teksten (terwijl die plaatjes rijkelijk aanwezig zijn in de rest van het boek) maakt het lezen taai. Ook de tekstopmaak helpt niet mee: de wijd gezette regels in een kleine corpsgrootte doen je ogen vaak verdwalen.

Toch is het mooi dat Savall in deze tijd van downloaden, cyberspace en virtualiteit de moeite neemt om zulke oogstrelende boekwerkjes te maken.

De culturele geschiedenis rond de Borgia's wordt hier tastbaar gemaakt. En, niet onbelangrijk, de uitvoeringen van Savall en Hespèrion XXI behoren nog steeds tot de top.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden