Saudi's lopen vast in Jemen

Opmars Houthi's maakt grondoffensief onvermijdelijk. Iran wrijft zich in de handen.

Het zijn mooie tijden voor Iran. In buurland Irak hielpen Iraanse strijders bij het heroveren van de stad Tikrit op Islamitische Staat. De basis voor een nucleair akkoord met de internationale gemeenschap is gelegd. En regionaal rivaal Saudi-Arabië dreigt zich deerlijk te verslikken in Jemen.

De Saudiërs maakten vorige week met veel tamtam bekend dat zij zouden ingrijpen in Jemen, waar sjiitische rebellen uit het noorden de afgelopen maanden grote delen van het land veroverden. Deze Houthi's zijn volgens Riyadh een soort vooruitgeschoven posten van Iran en moeten daarom bestreden worden. De Saudiërs mobiliseerden liefst negen andere landen om daarbij te helpen - meest Arabisch, allemaal soennitisch. Het bombarderen begon onmiddellijk.

Maar de luchtaanvallen - bedoeld, aldus de Saudiërs, om Jemen te stabiliseren - hebben nog niet het gewenste effect. Integendeel zelfs: gisteren marcheerden de Houthi's en hun bondgenoten de zuidelijke havenstad Aden binnen, alwaar ze het presidentieel paleis bezetten. Aden was de laatste belangrijke stad die nog in handen was van milities die loyaal zijn aan Abdu-Rabbu Mansour Hadi, de president die vorige week het land ontvluchtte.

Wat nu? Gewoon doorgaan met bombarderen lijkt geen optie: na zoveel grote woorden kan Riyadh de Houthi's hun opmars eigenlijk niet laten voortzetten. Vorige week kondigden de Saudiërs aan 150.000 militairen te mobiliseren voor een eventueel grondoffensief, en ook al was dat misschien bluf, ze zullen er nu waarschijnlijk aan moeten geloven. Gisteren waren er al berichten dat een schip tientallen gewapende mannen afleverde bij Aden.

De landing zou de eerste stap in een groter offensief kunnen zijn. Egyptische en Jemenitische veiligheidsbronnen vertelden aan persbureau AP dat de herovering van Aden inderdaad bovenaan het Saudische verlanglijstje staat - zodat president Hadi kan terugkeren. Het tweede deel van het plan zou zijn om Jemen vanuit het noorden, waar zich de thuisbasis van de Houthi's bevindt, binnen te vallen.

De twee operaties zouden uitgevoerd worden door Egyptische militairen (Aden) en Pakistanen (het noorden), gesteund door de Saudische luchtmacht. De Saudiërs zelf hebben weinig vechtervaring, in tegenstelling tot de Egyptenaren en Pakistanen, die in eigen land kampen met inheemse militanten. Niet voor niets zouden de Pakistanen in het bergachtige noorden worden ingezet: het lijkt op het grensgebied met Afghanistan waar ze doorgaans tegen de Taliban vechten.

Het zou niet het doel zijn om Jemen te bezetten, aldus de bronnen. De Saudiërs willen slechts de Houthi's terugdrijven naar hun eigen gebied, ze verzwakken en weer aan de onderhandelingstafel krijgen. De strijd zou bovendien voor een deel gevoerd moeten worden door tribale milities in Jemen zelf, die daarvoor geld en wapens uit Saudi-Arabië tegemoet kunnen zien.

Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Jemen is berucht om de ondoorzichtige machtsspelletjes die verschillende groepen en stammen er uitvechten. Coalities zijn vloeibare aangelegenheden, en je kan er maar beter niet op rekenen. Ook het huidige conflict wijst dat uit: de Houthi's worden gesteund door de in 2012 verdreven president Ali Abdullah Saleh - dezelfde man die de afgelopen decennia zes oorlogen met de rebellen uitvocht. Saleh is voor de Houthi's nu een zeer waardevolle bondgenoot, omdat naar schatting nog altijd 70 procent van de legereenheden loyaal aan hem is.

De strijd in Jemen is nog maar net begonnen, en zijn er nu al zeer grote vraagtekens te zetten bij wat de Saudiërs er te winnen hebben. Het verzwakken van de Houthi's is het doel, maar de prijs kan zomaar heel hoog zijn. Jemen is een onherbergzaam land met een tot de tanden bewapende bevolking. Ook al denken de Saudiërs er de invloed van Iran te bestrijden, ze storten zich er in een lokaal conflict tussen onoverzichtelijke partijen. Dat kan nog jaren geld, energie en mensenlevens kosten. En dat kan maar één land plezieren: Iran.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden