analyse

Saudi-Arabië heeft Amerikaanse steun nodig in Jemen

Een man staat in het puin van een gebouw dat is vernield bij een Saudische luchtaanval in Sana'a, Jemen, gisteren.Beeld EPA

De spanningen tussen Amerika en Saudi-Arabië lopen op. Dit kan ook invloed hebben op de strijd in Jemen, waar een grote humanitaire ramp dreigt. Saudi-Arabië heeft veel te verliezen bij verslechterde verhoudingen.

De brute moord op de Saudische journalist Jamal Khashoggi in Istanbul zet de verhouding tussen Amerika en Saudi-Arabië op scherp. De twee landen zijn bondgenoten, maar de moord leidt tot politieke scheuren. Senatoren van zowel Repulikeinse als Democratische huize waren tot nog toe bereid om oorlogsmisdaden in Jemen, onthoofdingen van afvalligen en vrouwenonderdrukking door de vingers te zien, maar nu dreigen ze met sancties. Moeten de Saudiërs zich zorgen maken?

In sommige westerse landen klinkt de roep om een wapenexportverbod naar Saudi-Arabië nu luider dan voorheen. Tot nog toe komt de oproep vooral van landen die zelf weinig van zo’n exportverbod zouden merken, zoals Nederland en Zweden. De grootste wapenexporteurs – Amerika, Groot-Brittannië, Frankrijk en Spanje – willen er niets van weten en gaan door met wapenleveranties voor de strijd in Jemen.

Een aantal westerse landen, zoals Amerika en Groot-Brittannië, gaan verder dan alleen het leveren van militaire en logistieke hulp. Zij helpen de Saudiërs ook om doelen in Jemen uit te zoeken, voorzien de militaire leiding van advies en bevoorraden Saudische straaljagers met brandstof.

Dat er duizenden Jemenieten omkwamen bij de aanvallen was voor Amerika en Groot-Brittannië nooit een groot probleem, maar door de moord op Khashoggi en alle media-aandacht daarvoor ligt de hulp aan Saudi-Arabië nu politiek gevoelig.

Deze week kwamen de Amerikaanse defensieminister, James Mattis, en zijn collega van buitenlandse zaken, Mike Pompeo, met een opmerkelijke boodschap aan de Saudiërs: leg de wapens binnen dertig dagen neer en begin met onderhandelen.

De Saudiërs zullen deze oproep serieus hebben genomen. De Amerikanen zijn geen toeschouwers in dit conflict, maar deelnemers. Ze kunnen de oorlog in Jemen helpen voortzetten én helpen stoppen, want zonder Amerikaanse hulp kunnen de Saudiërs weinig uitrichten in Jemen.

Een zwaar ondervoed, tienjarig oorlogsslachtoffer in een ziekenhuis in Taiz, Jemen. Beeld AFP

De Amerikaanse president Donald Trump weigert de wapenleveranties stop te zetten, omdat er anders tienduizenden banen verloren kunnen gaan in de lucratieve wapenindustrie. “Ik behoud liever een miljoen banen en kijk naar een andere oplossing”, zei hij vorige maand. Trump vreest ook dat als Amerika zich terugtrekt, Rusland of China zijn plek inneemt als beschermheer van Saudi-Arabië.

De Saudiërs kunnen op hun beurt niet zonder Amerika. Neem de Saudische luchtmacht. Die is essentieel in de oorlog in Jemen, maar Saudi-Arabië produceert zelf geen straaljagers. Het land heeft met name Amerikaanse en Britse gevechtsvliegtuigen en bestelde onlangs voor miljarden dollars aan nieuwe toestellen om de oorlog te kunnen voortzetten.

Westerse steun

De straaljagers vergen veel onderhoud. Bij iedere vlucht raken er onderdelen beschadigd of ze gaan kapot, en dus moet Saudi-Arabië om de zoveel tijd bij Amerika of Groot-Brittannië aankloppen voor de moeilijk te verkrijgen reserveonderdelen. Maar als Amerika die niet geeft of pas na een lange vertraging vanwege de ruzie met Washington, dan kunnen de Saudische gevechtstoestellen niet meer de lucht in.

Zonder westerse steun kunnen Saudische straaljagers dus niet zomaar Jemen blijven bombarderen. En wat geldt voor straaljagers, is ook van toepassing op een groot aantal militaire voertuigen. Zwitserland besloot woensdag daarom om de uitvoer van militaire reserveonderdelen naar Saudi-Arabië te verbieden.

Nucleaire samenwerking met Saudi-Arabië

Saudi-Arabië kan zich dus geen conflict permitteren met het Westen. Het land is kwetsbaarder en afhankelijker van het Westen dan de Saudische machthebber, kroonprins Mohamed bin Salman, de wereld wil doen geloven.

Een aantal Amerikaanse senatoren wil dat Trump de nucleaire samenwerking met Saudi-Arabië stopzet. Als het alleen bij zo’n maatregel blijft, dan komen Trump en Bin Salman er goed vanaf: Trump behoudt zijn banen en Bin Salman zijn wapens.

Lees ook: 

In Jemen voltrekt zich ’s werelds grootste humanitaire ramp

Bombardementen, hongersnood en ziekten: de oorlog in Jemen zorgt voor buitengewoon veel leed. En islamitische terroristen winnen terrein. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden