Sarkozy verlangt naar revanche

Ex-president kan profiteren van economische malaise, maar oude affaires bedreigen zijn positie

PARIJS - De Franse oud-president Nicolas Sarkozy loopt zich warm voor een revanche op zijn opvolger François Hollande. De vraag is alleen of hij zich een serie affaires van het lijf kan houden.

Hij ontvangt bezoek, veel bezoek. En dat bezoek laat na afloop van het onderhoud soms weten hoe de stemming is van hun favoriet. Hij zou al lang niet meer spreken in de voorwaardelijke wijs over zijn terugkeer. "Het klopt dat hij er steeds meer zin in heeft", beaamde een van zijn trouwe adjudanten onlangs.

Sarkozy heeft redenen om te geloven in een herkansing bij de presidentsverkiezingen van 2017. Hij is nog altijd de populairste man in zijn partij. Voor velen is hij de enige die de UMP, die na zijn vertrek ten prooi viel aan een verwoestende leiderschapscrisis, opnieuw kan verenigen.

De omstandigheden voor een comeback zijn optimaal als de economische en sociale malaise aanhoudt en het nationalistische Front National volgend jaar hoog scoort bij de Europese Verkiezingen.

Probleem is alleen dat de duistere kant van zijn verleden hem op de hielen zit.

Zo zou Sarkozy zijn presidentiële campagne van 2007 hebben gefinancierd met geld van de Libische leider Kadafi en de steenrijke erfgename van het L'Oréal-concern, Liliane Bettencourt. In de zaak-Bettencourt is hij in staat van beschuldiging gesteld. Een onderzoeksrechter is ervan overtuigd dat hij misbruik maakte van het vertrouwen van de zieke hoogbejaarde.

Als president beloofde Sarkozy een onberispelijke republiek, inmiddels is duidelijk dat zijn rechterhand, secretaris-generaal in het Elysée Claude Guéant, zichzelf vorstelijke premies toekende.

Het meest explosieve dossier is de affaire rond Bernard Tapie. Het was Sarkozy, denkt eigenlijk iedereen, die de flamboyante zakenman een handje hielp in een slepend conflict met de staat. In Frankrijk bemoeit een president zich nu eenmaal ook met zaken die van veel minder groot belang zijn.

Tapie hield 403 miljoen euro over aan het besluit de zaak rond de verkoop van zijn bedrijf Adidas (zie kader) aan een arbitragecommissie voor te leggen.

Juridisch is er niets aan de hand voor Sarkozy. De feiten hebben betrekking op zijn jaren als president en voor alles wat in die periode is voorgevallen, is hij onschendbaar. Zelfs als wordt aangetoond dat minister van financiën Christine Lagarde, de huidige baas van het IMF, orders van Sarkozy ontving om Tapie te bevoordelen.

Maar door de politiek-morele schade zou de deur naar een tweede termijn voor hem weleens in het slot kunnen vallen. Verschillende socialistische ministers, die kampen met de gevolgen van de affaire- Cahuzac - hun collega die de belastingen liever verhoogde dan ze zelf te betalen - doen hun best dit te bevorderen.

De critici spreken van een 'système-Sarkozy' waarin Kadafi, Bettencourt, Guéant en Tapie allemaal vruchten aan dezelfde rotte boom zijn.

Die aanvallen maken Sarkozy volgens zijn entourage razend en motiveren hem nog meer zijn gram te halen. Daarbij moet hij ook rekening houden met tegenstand in eigen kring. Sarkozy's voormalige premier François Fillon is kandidaat voor 2017.

Anderen hebben het subtiel begraven van de gewezen leider tot kunst verheven. Zo zei oud-minister François Baroin dat de oud-president iedereen in de schaduw stelt, maar dat hij na zijn nederlaag aan een nieuw hoofdstuk in zijn leven is begonnen.

Door zich definitief terug te trekken zou hij zijn politieke familie een grote dienst bewijzen, meent ook de invloedrijke commentator Franz-Olivier Giesbert.

"Als Sarkozy, geraakt door tal van affaires, de vernieuwing in zijn partij tegenhoudt door voortdurend te schermen met een terugkeer, dan speelt hij het Front National in de kaart", aldus Giesbert. "Een staatsman moet dat weten. Sarkozy zou bewijzen dat hij er een is als hij de bladzijde nu omslaat."

De miljoenen van Tapie
Het lijkt er sterk op dat zakenman Bernard Tapie is geholpen bij zijn langslepende conflict met de Franse staat. Het Elysée - en dus Nicolas Sarkozy - steunde de wens van Tapie om de zaak voor te leggen aan een arbitragecommissie. Achter gesloten deuren werd in 2008 bepaald dat Tapie in 1993 is misleid door de voormalige staatsbank Crédit Lyonnais bij de verkoop van zijn bedrijf Adidas. De bank kocht het sportbedrijf van Tapie voor de bodemprijs van 315 miljoen euro, om het een jaar later voor 701 miljoen te verkopen. De arbitrage die op deze schimmige deal volgde, heeft de staat onnodig veel gekost, menen onderzoeksrechters en specialisten: Tapie kreeg een schadevergoeding van 285 miljoen euro, 73 miljoen aan rente en een raadselachtig hoog bedrag aan smartengeld, 45 miljoen. De huidige regering hoopt iets van het geld terug te vorderen. Maar Tapie heeft 220 miljoen meteen moeten terugstorten aan de staat (belasting, schulden) en gaf al veel uit (aan onder meer een privéjet en aan de krant La Provence). Bovendien bracht hij een deel van zijn fortuin onder in belastingparadijzen. Sinds maandag zit hij vast voor verhoor.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden