Sappelen in het nieuwe New Orleans

Minimumloon | reportage | De Mississippi, die van noord naar zuid door de Verenigde Staten stroomt, was lang de motor van de Amerikaanse economie. Voorafgaand aan de presidentsverkiezingen volgt Erik van Zwam de rivier stroomafwaarts en ontdekt de harde werkelijkheid van het Amerikaanse economische succes. Aflevering 6: het minimumloon in New Orleans.

Het is elf jaar geleden dat orkaan Katrina 250.000 huizen vernietigde in New Orleans. Een miljoen huizen raakten zwaar beschadigd. Nu ligt de stad van de jazz er weer redelijk goed bij. De buitenwijken zijn gloednieuw en de oude buurten met houten huizen worden gerenoveerd. Een deel ziet er zelfs beter uit dan voor de windhoos. 'De grootste comeback van een stad ooit in de VS', omschrijft de gemeente New Orleans de wederopbouw.

Toch zit er ook een keerzijde aan dit succesverhaal. Het onafhankelijke onderzoeksbureau The Data Center stelde in 2013 vast dat twee op de vijf kinderen in New Orleans in armoede leven, terwijl toch minstens één ouder werkt. De helft van alle ouders is alleenstaande moeder en 58 procent van hen zit onder de armoedegrens. André Perry van het onderzoeksbureau zegt dat de cijfers van 2013 nog steeds actueel zijn.

De wetenschapper praat bevlogen. Hij is zeer negatief over het overheidsbeleid van New Orleans voor de zwarte inwoners van de stad, die zich tegenwoordig Nola noemt: een samenvoeging van New Orleans en Louisiana.

De armoede onder de zwarte bevolking van New Orleans heeft veel oorzaken, maar de belangrijkste is toch wel het minimumloon van 7,25 dollar per uur. "Werkende moeders hebben soms wel twee of drie baantjes om de rekeningen te kunnen betalen en dan nog komen ze niet rond, want ze kunnen de noodzakelijke eerste levensbehoeften niet bekostigen. Ze rekken elke dollar tot het uiterste op", zegt Perry. Daarmee bedoelt hij dat moeders in arme buurten veel kosten delen om goedkoper uit te zijn. Inmiddels hebben 26 staten in de VS sinds 2014 het federale minimumloon van 7,25 dollar bruto per uur verhoogd. Niet Louisiana. "Slecht voor de business", is hier steeds het argument.

Heikele kwestie

Een minimumloon, waarmee iemand zijn normale rekeningen kan voldoen, is een grote politieke kwestie in Amerika: bij stadsbesturen, staten, bedrijven en in Washington. Vooral ook omdat twee derde van de mensen die inkomenssteun van de overheid krijgen gewoon werken, en dus structureel te weinig verdienen. Zelfs bedrijven als Walmart en McDonald's hebben het afgelopen jaar uit eigen beweging meer betaald dan het minimumloon. Bij de Democraten staat het minimumloon nu hoog op de politieke agenda. Zij willen toegroeien naar 15 dollar per uur. Donald Trump laat het aan de individuele staten over om het uurloon eventueel te verhogen, waarmee alles bij het oude blijft.

Onderneemster Romona Baudy heeft zelf met deze problematiek te maken. Zij heeft een bloemdecoratiewinkel, Mona's Accents, aan Claiborne Avenue. Baudy heeft zes vaste krachten en een aantal parttimers in dienst. "Het minimumloon in Louisiana is een schande. Ik betaal minimaal 8 dollar bruto per uur en als iemand hard en goed werkt, betaal ik graag meer." Ze heeft ook met concurrenten van doen die wel het minimumloon hanteren, dus haar mogelijkheden tot verhoging van de lonen zijn beperkt.

Baudy heeft net Rebekah Daste aangenomen via een gemeentelijk programma dat vrouwen en mannen in een achterstandssituatie traint om aan de slag te komen. Rebekah, 34 jaar, heeft geen enkele ervaring en moet het vak bij Mona's Accents leren, maar ook zij krijgt 8 dollar per uur. "Ik geef haar een kans, maar moet nog zien of ze het gaat redden."

Petrice Sams-Abiodun wordt gezien als de stem van de arme, zwarte Amerikanen in haar stad. Ze is directeur van het Lindy Boggs National Center for Community Literacy. Haar organisatie pakt analfabetisme aan. Niet kunnen lezen en schrijven, geen basisschool hebben gehad, is een veelvoorkomend probleem in New Orleans. Maar het zit dieper. "Analfabetisme is een uiting van armoede, maar ook van racisme."

De frêle vrouw praat zachtjes en gepassioneerd in de kantine van de Loyola-universiteit waar haar centrum aan verbonden is. "Schrijven en lezen zijn instrumenten om vrij te zijn, om uit armoede te kunnen ontsnappen."

Door de niet aflatende inzet van Petrice Sams-Abiodun wordt er nu lesgegeven aan mensen van 17 tot 60 jaar. De meeste zijn drop-outs die nauwelijks basisschool hebben gehad, of migranten die Engels leren en zich zo voorbereiden op middelbaar of hoger onderwijs.

45 minuten

Freddie Boyer is de sociaal bewogen directrice van het Jefferson Parish Adult Education Program met 1500 studenten. Met hulp van docenten en computerprogramma's mogen de leerlingen zich 45 minuten per dag bijscholen op de schoolcomputer. "Ik krijg 361 dollar per jaar per leerling van de overheid en daar komt volgend seizoen nog een bezuiniging overheen." Boyer zucht diep om haar verontwaardiging weg te werken. Ze weet nauwelijks meer hoe ze de tent draaiende moet houden.

In klaslokalen zitten studenten individueel te leren of ze krijgen klassikaal rekenen en wiskunde in afwisselend Spaans en Engels van een docente. De niveauverschillen zijn enorm. Ranisha Ketchens, een grote, donkere jonge vrouw met kroeshaar, legt uit waarom ze hier zit. "Ik ben van school gegaan in de elfde grade" - vergelijkbaar met de derde klas middelbare school. "Ik wil verloskundige worden, maar zonder diploma kan ik die opleiding vergeten. Van school gaan was niet zo slim. Mijn moeder zei er niets van. Ze vond het mijn keuze. Nu ben ik bezig met een inhaalslag." Ranisha heeft er alle vertrouwen in dat het nu goed komt. Dat geldt niet voor veel van haar klasgenoten.

Zowel Perry als Sams-Abiodun vindt dat de stad New Orleans, de staat Louisiana en de regering van de VS veel te weinig doen om de onderwijskansen te verbeteren.

"New Orleans heeft na Katrina 2 miljard dollar geïnvesteerd in schoolgebouwen, maar docenten houden we niet vast", zegt Perry. Het onderwijs moet veel meer doelgroepgericht zijn, meent Sams-Abiodun, want het schoolsysteem in New Orleans schiet zijn doel voorbij. De zwarte kids hebben er weinig aan.

Successen

De kritiek richt zich vooral op het New Orleans van na Katrina. Op het stadhuis vieren ze de vele successen: nieuwe scholen, nieuwe ziekenhuizen, gemoderniseerde infrastructuur, gloednieuwe winkelcentra en net gebouwde buitenwijken. Nieuwe bedrijven werden aangetrokken en nieuwe branches, zoals digitale media, vonden New Orleans. De burgemeester en zijn manschappen hebben het massatoerisme met succes binnengehaald en dat bracht nieuwe banen.

André Perry zag na Katrina 100.000 zwarte en 10.000 witte bewoners uit New Orleans wegtrekken. "De laatste jaren keren de witte mensen terug en nemen de oude buurten over. De vroegere slavenhuizen worden opgekocht en verbouwd, daar komen geen zwarte bewoners meer in", zegt Perry verwijtend richting het stadsbestuur. "New Orleans bloedt leeg. De oorspronkelijke bewoners die New Orleans kleur, smaak en de culturele identiteit gaven, verdwijnen uit de binnenstad, die wordt onbetaalbaar voor hen."

Petrice Sams-Abiodun spuwt vuur over dit nieuwe Nola. "De zwarte bewoners worden gedumpt in de nieuwe buitenwijken van de stad zonder behoorlijk openbaar vervoer om naar hun werk te komen. De burgemeester heeft wel geld voor historisch trams om toeristen in de binnenstad te vervoeren."

Bij de gemeente wordt erkend dat een andere mix, meer wit en minder zwart, de nieuwe economische strategie voor de stad is. Het is de nieuwe trend, het nieuwe Nola.

Perry schetst de tegenstelling. "New Orleans is een prachtige stad met een heel eigen cultuur en economie qua muziek, eten en kunst. Die wortels zijn gelegd door de zwarte bewoners. Nola etaleert dat om veel toeristen te krijgen. Ondertussen verkommeren zwarte mensen in buurten met slecht onderwijs, nauwelijks openbaar vervoer en veel criminaliteit. Ze mogen in het beroemde French Quarter, de oude binnenstad, voor het minimumloon werken als kok, receptioniste en schoonmaakster en leven in armoede. Zij profiteren niet van Nola."

'In de avonduren studeer ik voor doktersassistente'

Raven Felix (30)

Woont samen met haar vriend

2 kinderen

Fulltime-baan bij Mona's Accents

Verdient 9 dollar bruto per uur.

"Ik kan mijn rekeningen betalen, omdat ik ook een vriend heb die werkt als souschef in een restaurant. Anders zou het financieel echt heel moeilijk zijn. Nu budgetteer ik elke 50 dollarcent." Ze verdient met 9 dollar een stuk meer dan 7,25 dollar bruto per uur, maar het blijft sappelen.

Naast haar baan studeert ze in de avonduren voor doktersassistente. "Dan verdien je 12 dollar bruto per uur." En dat scheelt een slok op een borrel.

De consequentie is dat ze haar zoontje van vijf en haar dochter van zeven minder ziet. Ze neemt ze soms mee naar haar werk bij de bloemenzaak. "Op zaterdag maak ik het goed en ga ik leuke dingen doen met de kinderen."

Ook haar vader springt bij. "Hij brengt de kinderen vaak van en naar school, zodat ik meer tijd overhoud voor mijn werk en studie. Als ik mijn vriend en mijn vader niet zou hebben!" Raven Felix schudt haar hoofd. Ze wil maar zeggen, dan zag het leven er echt veel slechter uit.

'Ik kan mijn kids niet veel geven'

Rebekah Daste (34)

Alleenstaande moeder

2 kinderen

Tijdelijke fulltime-baan bij Mona's Accent

Verdient 8 dollar bruto per uur

"Tot voor kort zat ik met mijn twee kinderen in een opvanghuis. Nu heb ik een appartementje in een van de buitenwijken. Ik ben zo blij dat ik nu zelfstandig woon met mijn kids. Mijn zoontje van 5 jaar vraagt nog regelmatig of we hier blijven wonen. Ik zeg dan ja. Een jochie van 5 jaar moet zich geen zorgen maken, maar we zijn indertijd met zijn vader zo vaak verhuisd, dat hij nu al piekert."

Ze heeft via de gemeente een cursus gevolgd om zich voor te bereiden op de arbeidsmarkt. "Als je dat haalt, weet je dat je aan de slag kan." De gemeente heeft haar geholpen aan een baan bij de bloemenzaak van Romona Baudy. Ze werkt er twee weken en vindt het leuk. "Ik sta om tien voor vijf op om de kinderen naar de crèche of naar school te brengen. Elke ochtend neem ik drie bussen om hier te komen. Ik ben dan om zes uur in de avond weer thuis. Het kost veel energie."

Ze verdient 8 dollar bruto per uur en moet het vak van bloemdecoratie nog leren. Voor een beginner is tien procent boven het minimumloon niet slecht. Maar als de huur is betaald houdt ze 500 dollar bruto per maand over. Hiervan moet ze eten, drinken en kleren kopen, openbaar vervoer en schoolkosten betalen. Dat is niet veel.

"Het is heel erg zwaar allemaal." Toch lacht ze erbij. "Ik kan mijn kids niet veel geven. Ik heb een tuintje en het parkje tegenover het huis waar ze kunnen spelen. Soms koop ik tweedehands speelgoed. Maar het belangrijkste is dat we samen zijn."

Ze weet niet of ze kan blijven werken in de bloemenzaak. "Ik moet me eerst bewijzen en heel hard werken", zegt ze nuchter.

'Ik ben soms heel erg moe. Maar je doet wat je moet doen.'

Alexis Betrand (29)

Alleenstaande moeder

1 kind.

2 banen.

11 dollar en 8 dollar bruto per uur.

"Ik heb een nachtbaan van 11 uur 's avonds tot 7 uur in de ochtend en dat betaalt 11 dollar bruto per uur. In de bloemenzaak werk ik extra voor 8 dollar per uur. Met twee jobs probeer ik rond te komen, maar dat is moeilijk, ik kom er niet mee uit. Veel rekeningen moet ik laten liggen en later betalen." Ze schuift voortdurend met rekeningen.

Alexis somt haar kosten op: "895 dollar huur per maand, elektra, kinderopvang, auto, benzine, verzekeringen, eten, drinken. Mijn moeder helpt met de baby, dat scheelt."

De vader van haar 1-jarige dochter betaalt niets. "Hij vindt dat hij dat niet hoeft. Hij wil zijn geld aan andere zaken besteden."

Het geeft veel stress, zegt ze gelaten. Vooral financieel, ook al zit ze nog redelijk boven het minimumloon. Ze oogt droevig en dat bevestigt ze ook. "Ik ben soms heel erg moe. Maar goed, je doet wat je moet doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden