Sap is nu een groene foodie

interview | Anderhalf jaar na haar aftreden als leider van GroenLinks is een nieuwe Jolande Sap opgestaan. De oude Sap was politicus, de nieuwe heeft een bedrijf in duurzaamheid.

Haar website is net de lucht in: jolandesap.nl. Summier vertelt die wie ze is, een enkele foto. Zo introduceert ze zichzelf: "Van jongs af aan ben ik dol op cijfers en allergisch voor onrecht. U kent mij waarschijnlijk uit de politiek, waarin ik vier jaar vol overgave heb gewerkt. Daarvoor was ik als econome actief in wetenschap, beleid en bedrijfsleven. Steeds met als missie: laten zien dat een eerlijke samenleving economisch gezien ook het langst meegaat."

Met geen woord noemt ze haar voormalige partij, GroenLinks. Wel met trots een hele reeks duurzame projecten waar ze aan verbonden is. Sap is sinds 1 januari voorzitter van de raad van toezicht van Fairfood International. Vorige week werd bekend dat ze ook als projectleider verbonden is aan het plan van de Nederlandse textielsector om te komen tot een duurzamer kledingindustrie.

Volgt u uw partij nog wel?

"Jawel, zeker. Maar wij hebben bij GroenLinks de goede traditie om ons niet als mastodonten aan de zijlijn te bemoeien met nieuwe politici. Ik wil wel advies geven, maar alleen als ze het vragen en zeker niet en plein public. Zo hebben we het altijd gedaan. Paul Rosenmöller deed het zo, Femke Halsema, nu ik. Daar komt nog bij: in mijn nieuwe bestaan als voortrekker van allerlei duurzame projecten moet ik het hebben van mijn politieke contacten, maar niet direct van mijn politieke kleur."

Er is een nieuwe Jolande Sap, dacht ik toen ik uw website zag.

"Ik vind het leuk dat je dat zo zegt, de nieuwe Sap. Zo voelt het ook. Ik voel me herboren."

En u bent voor het eerst eigen baas.

"Dat eigen ondernemerschap vind ik ontzettend leuk ja. Ik kan het iedereen aanraden. Dat is natuurlijk een dooddoener, maar het klopt: zo'n eigen bedrijf past wel heel erg bij mij. Je kunt je eigen keuzes maken: met wie je dingen wilt doen. Je hebt veel flexibiliteit en dat is heerlijk, zeker na zo'n heftige periode van politiek."

Is het heel anders?

"De politiek is, hoe moet ik het zeggen, toch gewoon een heel erg dichtgetimmerd bureaucratisch systeem. Een systeem waarin je agenda helemaal opgeslokt wordt door dat bedrijf. Als je erin zit, heb je het er graag voor over en doe je het met liefde, maar als je eruit komt merk je dat er nog een wereld daarbuiten is. Dat is zo heerlijk. Ik kan er nu oprecht van genieten dat ik aan dezelfde dingen kan werken maar dan met behoud van eigen leven. Ik kan weer naar de film, theater, muziek, aan het strand wandelen met vriendinnen."

Die had u nog wel?

"Haha. Jawel. Sommigen had ik wel al heel lang niet gezien. Een van de eerste dingen die ik deed was mailadressen bij elkaar zoeken: 'hee meiden, zullen we gaan eten?' Echte vriendschappen blijven, al ben je een paar jaar te druk."

U klinkt bijna blij dat het zo gelopen is. Dat u moest aftreden na een verkiezingsnederlaag en herrie in de partij.

"Nee, dat zou te makkelijk zijn. Ik ben erg van: het loopt zoals het loopt. Er zijn mensen die veel ergere dingen meemaken. Ik voel me nog steeds heel bevoorrecht dat ik in die politiek heb mogen werken. Maar ik heb nu, net als toen, ook het gevoel dat ik het verschil kan maken. Nu meer samen met anderen dan in de politiek. Want dat is toch het nadeel van die politieke arena, dat het partijpolitiek is. Dat geeft de verplichting dat iedereen zichzelf moet profileren, laat ik het netjes zeggen. Dat heeft negatieve kanten. Erbuiten kun je veel meer samenwerken."

Maar u heeft het idee dat u nu hetzelfde doet als in de politiek?

"Jazeker. Vanuit die continue passie die me van kind af aan al drijft, voel ik dat ik de wereld eerlijker, rechtvaardiger en duurzamer moet maken. Ik heb veel behoefte om te vertellen wat ik nu doe, bij een club als Fairfood bijvoorbeeld. Eigenlijk heb ik nu drie zwaartepunten: de verduurzaming van voeding, kleding en zorg. Daar zit veel verband tussen en het zijn dingen die de mensen direct raken."

Ik ken u uit Den Haag. Ik ben politiek verslaggever, u was politicus. Ik had daar nooit in de gaten dat u een foodie bent.

"Ik had vorig jaar, na mijn aftreden, natuurlijk de nodige tijd om dingen echt tot me te laten doordringen. Ik hou van goed en lekker eten. Voor die tijd had ik iets van een halfbakken schuldgevoel - in de haast deed ik vaak bij Albert Heijn boodschappen, en niet bij Ekoplaza. Nu nog hoor, nu wissel ik af. Ik ben geen heilige. Goed, op een dag kwam de vraag op: hoe wordt dit geproduceerd? Ik realiseer me dat heel veel mensen die dat eten maken daar zelf niet van kunnen bestaan. Dat ze een bedrag verdienen waar ze hun kinderen niet eens van naar school kunnen laten gaan en ellendig lange dagen maken. Op dat moment kwam deze onbezoldigde functie bij Fairfood op mijn weg. Ik ben er meteen ingesprongen."

Wat doet Fairfood? Vroeger makten ze lijstjes van dingen die je wel en niet kon kopen in de supermarkt, maar die zijn verdwenen.

"Het is een waakhond. Fairfood onderzoekt de voedselketens van verschillende producten op duurzaamheid - tomaten in Marokko, ananassen in de Filippijnen, vanille in Madagaskar. Met de resultaten van dat onderzoek spoort de organisatie het internationale bedrijfsleven aan om te veranderen. Die druk is nodig. Die heeft er in Nederland bijvoorbeeld voor gezorgd dat Albert Heijn zijn huismerk gaat verduurzamen."

Het is nogal een taak

"Enorm. Ik denk dat ik in mijn leven het einddoel niet kan bereiken."

In Den Haag zei u altijd: ik ben de politiek ingegaan om resultaten te bereiken. Dit lijkt me niet het middel tot snelle resultaten.

"Jawel! Ik zie dat er bijna iedere dag iets verbetert. Elk gezin dat een beter leven krijgt, is er één. Het is wel een zaak van de lange adem. De stappen zijn klein en het duurt nog lang voordat je zal kunnen zeggen dat iets honderd procent duurzaam is. Na de koplopers moeten we ook de bedrijven durven aanspreken die een echt grote verandering moeten doormaken."

Is dat beter dan lijstjes maken voor consumenten?

"De verandering die nodig is kan niet alleen door consumenten worden afgedwongen. De verantwoordelijkheid daarvoor kun je daar ook niet neerleggen. Het is voor een consument niet te traceren of iets deugt en evenmin te controleren of een claim - 'dit is duurzaam geproduceerd' - klopt. Echte verandering kun je als eenling niet voor elkaar krijgen. Bij voeding, maar ook in de kledingindustrie, moet je volgens mij bij het bedrijfsleven zijn. Daar zijn al vrij veel standaarden en convenanten. Dan kun je proberen te zorgen dat die ook worden uitgevoerd."

Dus die missie van minister Ploumen, hulp met handel verbinden, ziet u wel zitten?

"Ik heb Ploumen hoog zitten. Als je haar taak in handen legt van een minder bevlogen bewindspersoon, dan zou ik misschien minder enthousiast zijn. Dan zou het koud en kil kunnen worden. Zij heeft passie voor de menselijke kant. Mijn idee is: Je moet de scheidslijn tussen de publieke en de private sector slechten. In de private sector voelt men steeds meer dat ze zingeving nodig hebben. Uiteindelijk drijft alle werk op mensen, die kunnen niet zonder."

Die zingeving kan toch geld verdienen zijn?

"Nee, dat is een lege huls. Ik merk dat heel veel bedrijven op zoek zijn naar waar het eigenlijk om ging. Dat is nooit geld an sich. Ze willen iets toevoegen aan de wereld. Echt ondernemerschap gaat altijd over iets anders dan geld. Maar we hebben nog een weg te gaan."

U begeeft zich in dezelfde kringen als andere oud-GroenLinksers: Femke Halsema en Farah Karimi. De eerste is ambassadeur van stichting Vluchteling, de tweede directeur van Oxfam Novib.

"We menen het echt. Dat zie je. Het is oprechte passie die ons drijft."

'Ik heb nu drie zwaartepunten: de verduurzaming van voeding, kleding en zorg.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden