Saoedische vorst bezoekt Vaticaan

Koning Abdoellah van Saoedi-Arabië bezoekt de paus. De paus werkt stug door aan de verbetering van zijn imago in de moslimwereld.

De hand die je niet mag kussen moet je bijten, zo luidt een Arabisch spreekwoord.

Je zou bijna denken dat paus Benedictus is uitgegaan van die wijsheid in zijn relaties met de islam. Het bezoek van de Saoedische koning Abdoellah aan het Vaticaan lijkt te bewijzen dat die strategie succesvol is geweest.

Gisteren hadden de paus en de koning, die ook een beetje een kerkvorst is of wil zijn, hun eerste gesprek. De paus, een tijdlang zwaar verketterd in de moslimwereld, kraakte harde noten over de christenen in Saoedi-Arabië.

September vorig jaar bereikten de relaties een dieptepunt. Een toespraak van de paus in Regensburg, waarbij hij de islam in verband bracht met geweld, kwam bij moslims hard aan. De verwoesting van Midden-Oosterse kerken uit protest tegen de pauselijke rede bevestigde overigens dat gewelddadige beeld van de islam.

Even leek het dat het nooit meer goed zou komen maar dat viel mee. Een paar maanden later al stal de paus de harten van veel moslims door te bidden in de beroemde Sultan Ahmetmoskee in Istanbul. Vooral de manier waarop maakte indruk, het leek erop dat hij het islamitische rituele gebed verrichtte.

Dat laatste was weer tegen het zere been van Midden-Oosterse christenen. Zijn rede in Regensburg vonden ze een ramp, vanwege de nare gevolgen voor henzelf, maar ook de manier waarop de paus vervolgens mooi weer speelde met de islam schoot hun in het foute keelgat.

Al die gevoelens komen terug in reacties op internet op het bezoek van koning Abdoellah aan het Vaticaan. Egyptische koptische christenen mopperen dat deze paus alleen zichzelf vertegenwoordigt. Maar Libanese christenen antwoorden dat de kerkvorst twee miljard mensen leiding geeft.

Egyptische moslims zijn weer boos op hun geestelijke leiders omdat die de Egyptische grootmoefti Tantawi eerder verboden om af te reizen naar het Vaticaan waardoor nu koning Abdoellah met de eer wegloopt.

Christenen roepen op hun beurt eenstemmig dat Saoedi-Arabië eindelijk eens godsdienstvrijheid moet toestaan. Een enkele moslim speelt de bal terug door juist van het Vaticaan te eisen moslims geloofsvrijheid te geven. Maar christenen wijzen erop dat uitgerekend in Rome de grootste moskee ter wereld staat, met plaats voor drieduizend mensen.

Godsdienstvrijheid is een teer punt in Saoedi-Arabië. Volgens de islamitische shariawet hebben christenen in de moslimwereld de tweederangsstatus van dhimmi’s. Ze genieten bescherming maar hebben niet dezelfde rechten. De sharia maakte van oudsher een uitzondering voor het Arabische schiereiland. Volgens een aan de profeet Mohammed toegeschreven uitspraak mogen daar alleen moslims wonen.

Toch heeft zelfs Saoedi-Arabië een minuscule autochtone christelijke minderheid, vooral in de provincie Asir bij Jemen. Dat is hoe dan ook een vreemd gebied, in de jaren dertig op Jemen veroverd. Veel van de kapers van 11 september 2001 kwamen uit Asir, de enige Saoedische provincie waar de softdrug qat is toegestaan. Kerken zijn er in Saoedi-Arabië niet en dat is lastig voor Aziatische gastarbeiders, onder wie veel kindermeisjes. Onder gebrek aan godsdienstvrijheid lijden behalve christenen ook moslims, die niet de strakke wahabitische islam aanhangen. Saoedi-Arabië is in een reeks van godsdienstoorlogen ontstaan, waarbij het koningshuis een strategisch bondgenootschap sloot met een godsdienstige hervormingsbeweging uit de achttiende eeuw, het wahabisme dat een terugkeer naar de oude islam predikt. Die terugkeer bestaat vooral uit een verbod op plezier. Verder is er in Saoedi-Arabië geen plaats voor de mystieke soefi-islam. Het verbod op soefisme is sinds de jaren twintig van de vorige eeuw totaal. De soefi’s hebben wel iets katholieks, zodat je kunt zeggen dat de paus de minst katholieke islam op bezoek heeft.

Koning Abdallah is in de eerste plaats een staatshoofd maar heeft toch ook wel een beetje de pretentie van een leider van de moslimwereld. Zijn eretitel luidt: bewaker van de twee heilige plaatsen, Mekka en Medina.

Oliedollars hebben de Saoedische, wahabitische islam een geweldige impuls gegeven. Eerst trokken gastarbeiders vanuit buurlanden zoals Egypte, Jordanië en Irak naar Saoedi-Arabië om daar geld te verdienen. Ze keerden naar hun landen van herkomst terug met een hardere islam dan ze gewend waren. In landen met flinke christelijke minderheden ontstonden daardoor spanningen.

Saoedisch geld speelt ook een rol in Europa. Tot afgrijzen van andere, niet wahabitische moslims, die de Europese overheden verwijten dat ze ook nog eens de subsidiekranen openzetten voor hardere vormen van islam.

Niet alle Europese moslims zullen daarom blij zijn met het extra prestige, dat koning Abdoellah en Saoedi-Arabië winnen door het bezoek aan het Vaticaan. Met wel de aantekening dat het koningshuis milder is dan de harde kern van het wahabisme. Het bondgenootschap is vooral strategisch en minder ideologisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden