Sanering asbest kan in chaos ontaarden

Alle daken moeten volgens de overheid in 2024 asbestvrij zijn. Beeld ANP XTRA

De overheid zou burgers financieel en organisatorisch moeten helpen asbestdaken te vervangen, betoogt Rob Ekkers van de Contactgroep Eigenaren Asbestwoningen op de opiniepagina.

De rijksoverheid wil asbesthoudende dakbedekkingen weg hebben. Uiterlijk 2024 moet dat zijn gerealiseerd. Dat is een enorme operatie, die dakeigenaren voor grote problemen stelt. Met de operatie zijn miljarden euro's gemoeid en er wordt betwijfeld of de te behalen gezondheidswinst de enorme inspanning wel rechtvaardigt. En er zijn twijfels of de einddatum 2024 zal worden gehaald.

Enorme kosten

Een van de grootste problemen is de financiering. Asbestsanering en een nieuw dak kosten voor een particuliere woning tot wel 240 euro per vierkante meter. Lang niet iedere pandeigenaar kan dergelijke bedragen opbrengen. Wat gaat na 2024 gebeuren? Zal achterblijven worden gedoogd? Of zullen mensen met onoplosbare financieringsproblemen gedwongen worden hun woning te verkopen? Beide lijken ongewenst. Handhaving zal de gemeenten met enorme kosten opzadelen. Dat geld kan beter nu worden ingezet om problemen te voorkomen.

Kwaad daglicht 

Veel eigenaren is het een doorn in het oog dat de overheid met deze afgedwongen operatie honderden miljoenen euro's aan btw binnenhaalt. Ze voelen zich niet schuldig, omdat ze zelden zelf hebben gekozen voor asbest op hun woning. Het zat erop en was een geaccepteerd (en soms aanbevolen) bouwmateriaal. Pas toen de opvattingen veranderden, kwam het materiaal in een kwaad daglicht te staan en nu worden ze met de gevolgen daarvan geconfronteerd. De te betalen btw voelt daarom als een boete, opgelegd door de overheid die medeschuldig is aan het probleem. Daarbij wordt als extra schrijnend ervaren dat de overheidssubsidie een fractie is van wat het de overheid oplevert. Een sigaar(tje) uit eigen doos, dus.

Daarom klinkt regelmatig de roep om iets aan die btw te doen. Het is simpel: door de btw op de hele operatie te laten vervallen, dalen de kosten met 21 procent. Dat zou de betaalbaarheid bevorderen. Maar het ministerie van financiën sleutelt ongaarne aan de btw. Tegelijk zou zelfs de meest vergaande btw-maatregel de asbestsanering niet echt bevorderen. Want er zijn meer problemen, naast de financiële.

Saneringen moeten collectief worden aangepakt. Als elke huiseigenaar individueel een sanering moet aanbesteden is de chaos compleet. Het organiseren van een saneringsproject van een hele woonwijk eist begeleiding. Bewoners overtuigen, bouwkundige inventarisaties doen, individuele financiële oplossingen vinden, aannemers selecteren, het gaat niet vanzelf.

Begeleidingsteams

Gemeenten komen als eerste in aanmerking om in begeleiding te voorzien, maar hebben daar zelden budget voor. Het is ook onredelijk om de gemeenten deze last te laten dragen, terwijl de centrale overheid enorme bedragen binnenhaalt. Daarom pleiten wij ervoor om gemeenten in staat te stellen om, vanuit de btw-inkomsten uit asbestsanering, begeleidingsteams in te stellen met wijkcoaches en financiële en bouwkundige deskundigen. Financiering van de sanering kan komen vanuit het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn), maar dat is nu nog te afhankelijk van wat de afzonderlijke gemeenten erin stoppen. Een storting vanuit de rijksoverheid, speciaal voor de asbestsanering, lost dit op.

Dit heeft voordelen voor iedereen. De woningeigenaar is ontzorgd en krijgt een betaalbare oplossing. Daarbij kunnen extra's als woningverbetering en isolatie gemakkelijker worden meegenomen door de beschikbaarheid van deskundigheid. En de gemeenten zien zonder grote inspanningen het asbestprobleem in hun gebied opgelost en voorkomen dure handhaving na 2024. Aannemers ontlopen zo aanvragen van tienduizenden afzonderlijke woningeigenaren. En de kans op knoeiers en incompetente aannemers vermindert door deskundige begeleidingsteams als contact. Zo neemt ook de kans toe dat de streefdatum 2024 wordt gehaald.

Lees ook: Overheid krijgt geen grip op asbestbranche

Gesjoemel, perverse financiële prikkels en tegenstrijdige belangen. Overheidsinstanties die elkaar bevechten en controle die tekortschiet. Welkom in de asbestbranche. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden