Saneren, maar met oog voor sportieve toekomst

Toon Gerbrands behoedde AZ voor faillissement en bouwde tegelijk aan een nieuw team

Toen FC Twente in januari vorig jaar investeringsfonds Doyen inschakelde om spelers te kopen, wist sportmarketingdeskundige Frank van den Wall Bake dat er iets niet goed zat bij de club. "Het enige dat waarde vertegenwoordigt bij een voetbalclub zijn de spelers en soms het stadion. Als je de transferrechten van spelers gaat verkopen moet dat wel een uiterst redmiddel zijn."

Het was de voorbode voor grotere financiële problemen voor de kampioen van 2010. In mei werd FC Twente onder curatele gesteld en woensdag volgden drie punten aftrek omdat de club niet kon voldoen aan de met de KNVB gemaakte afspraken. FC Twente wacht een forse bezuiningsoperatie, waarbij het spelersbudget met zes miljoen teruggaat tot tien miljoen euro, Jong FC Twente uit de eerste divisie verdwijnt en het vrouwenvoetbal wordt ondergebracht in een aparte stichting.

"De club leed aan hoogmoedswaanzin in de poging om de traditionele top-drie te verslaan", zegt Van den Wall Bake. "Met alleen voorzitter Joop Munsterman aan het roer wist bovendien niemand precies wat er gebeurde. Het ging vooral over de korte termijn en het ene gat werd het met andere gedicht. Ik heb nooit begrepen waarom niemand eerder aan de bel heeft getrokken. Snel saneren zal lastig worden nu veel spelers geen volledig eigendom van de club zijn."

De situatie van Twente doet denken aan die van AZ, vlak nadat de club in 2009 kampioen was geworden. De DSB Bank van voorzitter Dirk Scheringa ging failliet en sleurde de club bijna mee in de val.

"Er was geen beloning voor goed management. Als er aan het einde van het seizoen geld tekort was, ging AZ gewoon even op bezoek bij Dirk", zegt Charles Huijskens, destijds woordvoerder van de curatoren die zich over AZ ontfermden.

Toenmalig AZ- en huidig PSV-directeur Toon Gerbrands moest de boel in Alkmaar overeind houden. "Zo'n situatie leidt tot een enorme onzekerheid op allerlei vlakken. Personeel is bang voor zijn baan, sportief is onduidelijk wat haalbaar is en het is de vraag hoe het financieel te repareren is. We moesten voor 26 miljoen euro spelers verkopen."

Gerbrands waarschuwt FC Twente om niet uitsluitend te saneren, maar ook oog te houden voor de sportieve toekomst. "Kosten besparen en keuzes maken, zoals wij toen ook stopten met het vrouwenteam. Maar ook een plan maken hoe je er weer uit wil komen, anders zak je af. Bij AZ besloten we een derde van de opbrengsten uit spelersverkopen te herinvesteren. Verkochten we iemand voor 6 miljoen, konden we voor 2 miljoen een nieuwe halen. AZ is er goed doorheen gekomen, al hadden we dat op sommige momenten ook niet gedacht."

Huijskens keek destijds zijn ogen uit in de voetbalwereld, waar de emotie het vaak wint van de ratio. "De ambities zijn enorm en eigenlijk niemand maakt zich zorgen over geld. Als het goed gaat, groeien de bomen tot in de hemel; als het mis gaat, is er altijd wel een gemeente met slappe knieën die met een vreemde constructie de club wil redden."

De onderzoeken die de Europese Commissie momenteel doet naar dit soort constructies, om te kijken of sprake is van staatssteun, heeft gemeenten volgens Huijskens wel terughoudender gemaakt in het financieel bijstaan van clubs. "Toch zal ook FC Twente uiteindelijk niet failliet gaan. Er staat vast wel iemand op die er met een zak geld weer leven in blaast."

Is die wetenschap, dat de club - mits groot genoeg - het uiteindelijk toch wel redt, niet direct een van de redenen dat bestuurders grote risico's blijven nemen? Nee, meent Gerbrands.

"Het is totaal geen pretje om in zo'n situatie te belanden en dat gebeurt dan ook niet bewust. Maar in het voetbal speelt emotie altijd een rol. Een jaartje geen Europees voetbal of een speler niet goed verkocht en het gaat snel. Als voetbalbestuurder moet je constant de balans zoeken tussen het rationeel runnen van een bedrijf en een voetbalclub met alle emoties van dien. Dat is een kunst op zich."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden