Sancties zetten Poetin klem, en dat is niet zonder meer goed

Analyse Hoe krijgt het Westen het Kremlin de 'goede kant' op?

Wat gaat Moskou doen? "We zullen niet hysterisch worden", zei de Russische minister van buitenlandse zaken, Sergei Lavrov, maandag. VS en EU hadden op dat moment weliswaar nog geen nieuwe sancties aangekondigd, maar het was duidelijk dat ze zouden komen.

"Ik verzeker u, wij zullen alle problemen waar sommige delen van onze economie mee te maken krijgen te boven komen en misschien zullen we onafhankelijker worden en meer vertrouwen krijgen in onze eigen kracht", aldus de bewindsman. Maar op dezelfde wijze terugslaan? Nee. Een beleid van 'oog-om-oog, tand-om-tand' was volgens Lavrov een "groot land onwaardig".

Of hij dat kan volhouden valt te betwijfelen. Gisteren sprak Moskou al over 'destructieve en kortzichtige sancties', dreigde het met hogere gasprijzen, en kondigde de Voedsel- en Warenautoriteit per 1 augustus een verbod aan op import van groente en fruit uit Polen. Om 'gezondheidsredenen', maar of het echt daarom gaat? Moskou heeft de schijn tegen. Het heeft een lange historie van soortgelijke acties tegen landen (Moldavië, Georgië en Letland) die een beleid voer(d)en waar het Kremlin niet blij mee is.

Volgens diverse westerse media is de kans groot dat het niet bij Poolse appels blijft. Ook fruit van elders uit de EU is wellicht binnenkort niet meer veilig, aldus persbureau Reuters. En de Financial Times meldt dat een groep Russische parlementsleden verschillende grote accountants- en consultantsbedrijven (denk aan KPMG, Ernst& Young) het werken in Rusland wil verbieden.

Daarmee kunnen, Lavrovs woorden ten spijt, de deze week door EU en VS aangekondigde sancties de opmaat vormen tot een langdurige serie van vergeldingsmaatregelen over en weer. Weliswaar wordt voorspeld dat de maatregelen het de Russische economie behoorlijk lastig kunnen maken (volgens het IMF bungelde het land toch al op de rand van een recessie), maar hóe lastig is moeilijk exact te voorspellen. Moskou richtte de afgelopen jaren de blik al meer naar het oosten, denk aan de gasdeal die twee maanden geleden werd gesloten met China.

En juist de afgelopen weken heeft Poetin de contacten aangehaald met de andere vier Brics-landen (naast China, ook Brazilië, India en Zuid-Afrika) die, in ieder geval economisch, bezig zijn een grotere rol op te eisen op het wereldtoneel. Of de westerse sancties Rusland tot een 'internationale paria' kunnen maken, zoals sommigen voorspellen en hopen, is daarom de vraag.

De vraag is ook of de sancties zullen leiden tot een ander beleid in het Kremlin. De strafmaatregelen worden Rusland officieel opgelegd omdat het onvoldoende zou hebben gedaan om de situatie in buurland Oekraïne te de-escaleren. Maar, aldus de Amerikaans-Russische journaliste Julia Ioffe op de website van New Republic, zo wordt dat in Moskou lang niet door iedereen gezien. Het idee daar is dat deze sancties de val van het regime, Poetin voorop, als verborgen agenda hebben.

Poetin zit klem, en dat is geen goed nieuws voor het westen, citeert Ioffe de Russische analiste Maria Lipman, want het is moeilijk te voorspellen wat hij gaat doen. Ioffe suggereert dat een manier om de Russische president "de goede kant" op te krijgen, is hem discreet een aanbod te doen dat hij op het thuisfront als een "overwinning" kan presenteren. Bijvoorbeeld de toezegging dat Oekraïne geen Navo-lid wordt of dat zowel Oekraïens als Russisch de officiële talen van het land wordt.

Dat is dan wel geen totale winst voor het Westen, maar absoluut beter dan het alternatief, aldus Ioffe: "een boze, in het nauw gedreven Poetin die zich een weg naar de uitgang baant".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden