Sancties tegen Iran, maar de olie wordt goedkoper

Een olietanker voor de Iraanse haven van Bandar Abass. Beeld ANP
Een olietanker voor de Iraanse haven van Bandar Abass.Beeld ANP

Iran exporteert minder olie door sancties van de VS. Toch daalt de wereldolieprijs. Veel landen krijgen een vrijwaring.

Koos Schwartz

Komende week gaan de Amerikaanse handelssancties tegen Iran in. Omdat Iran een vrij grote exporteur van olie is en de sancties ook de olie-export treffen, zou je verwachten dat olie flink duurder wordt. Maar het tegenovergestelde is het geval: sinds oktober zijn de olieprijzen juist gedaald.

Hoewel de sancties komende week officieel van kracht worden, hebben ze al wel effect gehad. President Trump kondigde de sancties in mei aan, omdat Iran zich niet zou houden aan het in 2015 gesloten nucleaire akkoord. Daarin had Iran beloofd zijn nucleaire programma te beperken. Sinds die aankondiging is de export van Iraanse olie volgens Amerikaanse bronnen flink gedaald: van 2,7 miljoen vaten per dag naar 1,6 miljoen vaten. Dat verschil van 1,1 miljoen vaten staat gelijk aan ruim 1 procent van de wereldproductie van olie.

Minder effect had Trumps aankondiging in mei op de olieprijzen. Daarbij besloten de landen van Opec, de organisatie van olie exporterende landen plus het niet-Opec-lid Rusland een paar weken later hun productie licht te verhogen. Daardoor bleek de prijs wekenlang zo rond de 75 dollar per vat schommelen. Na een piek in oktober, toen een vat Brent-olie (een verzamelnaam voor relatief lichte oliesoorten) even 85 dollar kostte, zijn de prijzen inmiddels op het niveau beland van begin mei: gisteren werd 73 dollar voor een vat Brent betaald.

Strafmaatregelen

Blijkbaar hebben de sancties weinig effect op de olieprijzen. Maar waarom? Deels komt het doordat Saudi-Arabië en Rusland hun productie na de zomer inderdaad verhoogden. De VS en Libië deden dat ook. Het gat dat Iran achterliet, is dus grotendeels opgevuld.

Daarbij speelt nog iets. De VS boycotten Iraanse handelswaar. De VS treden in principe ook op tegen niet-Amerikaanse bedrijven die met Iran handelen en die ook in de VS actief zijn. Maar dat wil niet zeggen dat de VS meteen strafmaatregelen nemen tegen landen en bedrijven die van Iran olie kopen.

Landen die in de problemen komen als zij geen Iraanse olie kunnen kopen, komen in aanmerking voor een vrijwaring. India, de op een na grootste klant van Iran, heeft zo’n vrijwaring binnen en Zuid-Korea ook. Met zes andere landen, waaronder China (de grootste olieklant van Iran), Turkije en Japan, onderhandelen de VS nog. Ze moeten hun importen dan verminderen, maar mogen nog wel een tijd olie uit Iran betrekken. Zo hopen de VS Iran onder druk te houden en tegelijkertijd te voorkomen dat olie toch fors duurder wordt.

Lees ook:

Trump knijpt Iran de keel dicht door het afsnijden van de olie-export

Iran krijgt te maken met ‘strengere sancties dan ooit’, zei Donald Trump woensdag in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in New York. De Amerikaanse president lijdt aan ‘zwakte van het verstand’, vertelde zijn Iraanse collega Hassan Rohani eerder in de Algemene Vergadering. President Trump snapt niks van een ‘complexe en onderling verbonden wereld’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden