Interview

Sancties en nog meer sancties tegen Rusland

Bill Browder: "Het belangrijkste is dat het nu onmogelijk is voor een president, Donald Trump of een opvolger, om de sancties naar eigen inzicht weer in te trekken." Beeld TR beeld

De Verenigde Staten hebben de afgelopen jaren al drie keer sancties ingesteld tegen Rusland. Vandaag werd over nieuwe maatregelen gestemd. Een overzicht.

Magnitsky 

De Magnitsky Act, die in 2012 werd aangenomen, verhindert dat bepaalde Russische individuen naar de Verenigde Staten reizen. Deze wet is ingesteld door het Amerikaanse Congres na de dood van de Russische zakenman Sergei Magnitsky, die in 2009 stierf na mishandeling in een Russische cel.

Het duurde drie jaar voor de VS maatregelen instelde die de verantwoordelijken voor de dood van Magnitsky moesten treffen. Het gaat om achttien hooggeplaatste Russen, die door de sancties niet meer naar de Verenigde Staten mogen reizen en er ook geen bankrekening kunnen hebben.

Het instellen van deze sancties volgde kort op het beëindigen van maatregelen die al in 1974 waren ingesteld. Die werden aangenomen onder president Gerald Ford, uit protest tegen de beperkingen die de Sovjet-Unie oplegde aan haar inwoners bij het reizen. Het ging vooral om Joodse Sovjet-burgers die niet naar Israël mochten emigreren.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld trouw

Oekraïne

In 2014 vaardigde president Obama nieuwe sancties uit, vanwege de Russische inmenging in Oost-Oekraïne en de annexatie van de Krim. Obama stelde de maatregelen al snel in nadat uit inlichtingen duidelijk was geworden dat Russische militairen actief waren in Oekraïne.

Bij deze sancties zijn vertrouwelingen van president Vladimir Poetin het doelwit, en een aantal bedrijven. Daarbij gaat het om veertien ondernemingen in de defensie-industrie, zes Russische banken en vier energiebedrijven, waaronder Rosneft. Kredietfinanciering en investeringen in de Russische olie- en gassector zijn vergaand beperkt. Ook is samenwerking met de bank van het energieconcern Gazprom verhinderd.

Verder is zaken doen met bedrijven of individuen op de Krim verboden, nadat Rusland dit deel van Oekraïne annexeerde. Creditcardbedrijven voeren daar ook geen betalingen uit.

Andere landen, zoals Japan en Australië, en de Europese Unie, stelden eigen sancties in na de Oekraïne-crisis. Deze maatregelen vormen veruit de meest uitgebreide maatregelen tegen Rusland sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld trouw

Inmenging

Weer twee jaar later kwamen daar nieuwe sancties bovenop, vanwege Russische inmenging in de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezing. Volgens Amerikaanse inlichtingen, onder meer van de FBI, had Rusland geprobeerd de campagne te beïnvloeden, onder meer door de emailserver van presidentskandidate Hillary Clinton te hacken.

President Obama stelde daarom aan het einde van zijn termijn, in december 2016, nieuwe maatregelen in tegen zes hoge Russen. Vijfendertig diplomaten moesten de VS verlaten en Washington legde beslag op twee buitenhuizen in de VS die Rusland waarschijnlijk gebruikte voor spionage-doeleinden.

Vanavond is in het Huis van Afgevaardigden een stemming over twee voorstellen dingen, met een grote kans dat ze worden aangenomen: een wet waarin eerdere sancties die door de president zijn uitgevaardigd, worden vastgelegd. Zo wordt het lastiger voor de president sancties terug te draaien zonder toestemming van het Huis. Verder worden nieuwe maatregelen in stemming gebracht, onder meer gericht tegen Russen die zich bezig hebben gehouden met cyber-aanvallen op de VS en tegen wapenhandelaars die aan Syrië leveren. Ook wordt gestemd over nieuwe sancties tegen Iran en Noord-Korea.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Beeld trouw

Werken de sancties tegen Rusland? Bill Browder, een Amerikaan die zaken deed in het Rusland van de jaren negentig, meent van wel. Hij vindt dat er nog meer maatregelen nodig zijn.

Bill Browder is een groot tegenstander van de Russische president Vladimir Poetin. Zijn miljardeninvesteringen in Rusland, via beleggingsfonds Hermitage, zijn hem jaren geleden afgepakt. Zijn advocaat, Sergei Magnitski, kwam om in de Russische cel. Sindsdien lobbyt Browder voor harde sancties tegen Rusland.

Wat is de betekenis van de sanctiewet waar het Huis van Afgevaardigden over heeft gestemd?

“Het belangrijkste is dat het daarmee onmogelijk wordt voor een president, Donald Trump of een opvolger, om de sancties naar eigen inzicht weer in te trekken. Als ze in een wet zijn vastgelegd, zijn ze niet meer afhankelijk van de grillen van de president.

“Bij de nieuwe, secundaire sancties, gaat het om maatregelen tegen mensen of bedrijven die zakendoen met degenen tegen wie al sancties lopen.

“Je kunt daarmee te maken krijgen als je zaken met ze doet. Daar zijn in Europa zorgen over: wat gebeurt er als we handelen met energiebedrijven als Rosneft of Gazprom?”

Vindt u de sancties een goed instrument?

“Poetin begrijpt niets anders dan brute kracht, financieel of fysiek. Hij heeft zelf een gigantisch vermogen dat is ondergebracht bij beheerders. Hij is bang dat er beslag gelegd kan worden op zijn geld, ook al staat hij zelf niet op de lijst. Sommige van die beheerders staan wel op de lijst en Poetin kan er zelf ook op terechtkomen, zeker als hij geen president meer is. De sancties tegen bedrijven zijn ook effectief, maar ik vind die tegen individuen beter. Zij worden geraakt in hun persoonlijke belangen, heel gericht, net zoals moderne kankermedicijnen werken.”

Is er nog meer mogelijk?

“Er is de nucleaire optie: Rusland verbannen uit het interbancaire systeem Swift. Dat zou de Russische banken afsnijden van het internationale betalingsverkeer. Dat is gebeurd met Iran en dat heeft geholpen om hen naar de onderhandelingstafel te krijgen.

“Maar de Verenigde Staten zouden dit multilateraal moeten aanpakken, met onder meer de Europese Unie, en dat zit er nu niet in.

“Ik ben er vooral voor om meer individuen op de sanctielijst te zetten. Het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken heeft de namen van mensen die daarvoor in aanmerking komen. Ze komen alleen op de lijst als er juridisch bewijs tegen ze is, Buitenlandse Zaken en Financiën verzamelen die informatie.”

Hebben de sancties invloed op de Russische economie?

“Jazeker. Grote bedrijven als Rosneft en Transneft kunnen nu niet van westerse banken lenen. Dus moet de Russische overheid hen te hulp schieten, via de Russische centrale bank. Daar nemen de reserves af en dat drukt de koers van de roebel, waardoor import uit het buitenland duurder wordt.

“Ja, zo worden de gewone mensen ook geraakt. Daarom ben ik meer voor agressieve individuele sancties, die zijn onaangenaam voor de leiders. De top-50 van Russische oligarchen zou in zijn geheel op de lijst gezet moeten worden, er is genoeg informatie tegen hen om dat te doen.”

Zal Trump zich houden aan dit besluit van het Huis?

“Hij zal wel moeten. In zijn eerste week als president heeft hij gezegd dat hij de sancties tegen Rusland wilde verlichten, maar dat is niet gebeurd. Hij wist dat de twee partijen, Republikeinen en Democraten, eensgezind tegenover hem stonden. Ze wilden dat absoluut niet doen. En als de wet wordt aangenomen, zoals te verwachten is, kan hij niet meer per decreet de sancties verlichten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden