Samenwerking noodzaak voor Dasa/Fokker

Het samengaan van vliegtuigfabrieken lijkt niet alleen logisch, maar is zo langzamerhand ook bittere noodzaak. Er zijn wereldwijd domweg veel te veel fabrikanten die op dezelfde markt mikken. Zo worden luchtvaartmaatschappijen die toestellen als de Fokker 70 of Fokker 100 willen aanschaffen, belaagd met aanbiedingen voor een tiental bestaande en minstens evenveel nieuwe modellen. De huidige toestellen: - Fokker 70 en -100 - British Aerospace Avro RJ (diverse types) - Boeing 737-500/600 - DC-9, weliswaar oud, maar kan dankzij geluidbeperkende voorzieningen nog jaren mee - Airbus A319, de kleinste Airbus; wordt bij Dasa in Hamburg gebouwd, heeft eind augustus zijn eerste vlucht gemaakt - Canadair RJ, pas twee jaar oud - Embraer EMB 145 (Brazilië), heeft drie weken geleden de eerste vlucht gemaakt - ATR 72, weliswaar geen straal- maar turbopropvliegtuig, maar daardoor wel de goedkoopste 70-zitter. Als de klant niet tevreden is met dit aanbod, dan kan ingeschreven worden op een van de volgende nog te ontwikkelen types: - Dasa/Fokker, mogelijk samen met Chinese, Koreaanse en Russische partners, wil de FA-X (voor 120 passagiers) bouwen - ATR en BAe hebben, ook al samen met Chinese en Koreaanse partners, ideeën voor de AS 100/125 - Boeing wil, alweer met Chinese en Koreaanse partners, de New Small Airplane (NSA - 70-90 passagiers) maken - McDonnell Douglas heeft de MD 95 als opvolger van de DC-9 in de aanbieding - In Roemenië wordt gemikt op de Romaero Airstar 2500, die een voordelige concurrent van de F 100 kan worden en waarvan er in principe al elf zijn besteld - Het Indonesische IPTN wil, nu zijn eerste Fokker 50-achtige toestel eindelijk echt vliegt, ook een F 100-kopie ontwikkelen. - JADC hoopt Japan tot straalvliegtuigleverancier te maken met de YS-X - Taiwan Aerospace (TAC) tenslotte heeft na de mislukte fusie met British Aerospace de moed nog niet opgegeven om ooit ook een van de vele verliesgevende jet-fabrikanten te kunnen worden.

VINCENT DEKKER

Dasa-topman M. Bischoff is een snelle leerling. Zijn voorganger en huidige baas van het moederconcern Daimler-Benz J. Schrempp, liet eind april 1993 bij de overneming van Fokker op een metersgroot doek nog de tekst projecteren dat de overneming nodig was “om een leidende positie te realiseren op de markt voor regionale straalvliegtuigen”. Amper twee maanden na zijn aantreden toonde Bischoff zich deze zomer een stuk bescheidener. Niks leidende rol, gelijkwaardigheid is alles dat Dasa vraagt, en dat is toch niet teveel gevraagd?

Bischoff heeft dan ook met een heel ander Dasa, en vooral een heel ander concurrentieveld te maken dan Schrempp in 1993 voor ogen stond. Schrempp gokte erop dat de combinatie Dasa/Fokker, met op de achtergrond Europa's grootste industriële concern Daimler-Benz, de Britse en Franse concurrenten snel tot overgave zou verleiden. Zij mochten zich voor samenwerking melden bij de nieuwe leider in Europa, zo liet Schrempp minzaam vanuit het Kurhaus in Scheveningen weten.

Die superieure houding is de Britten en Fransen van respectievelijk British Aerospace en Aérospatiale behoorlijk in het verkeerde keelgat geschoten. In plaats van zich nederig in München te melden, zochten ze steun bij elkaar en vormden begin dit jaar een eigen combinatie. Als Dasa/Fokker nog zin had in samenwerking, mocht men zich in Toulouse komen melden, was het al even minzame antwoord.

In de twee jaar die sinds de overneming zijn verstreken, heeft Fokker meer dan een miljard verlies gemaakt, heeft Dasa mede daardoor omgerekend 1,3 miljard gulden verloren en worden zowel het moederconcern Daimler-Benz als de Duitse en Nederlandse overheid het beu om dergelijke verliezen nog langer te helpen financieren. “Heb maar wat minder noten op je zang en ga zo snel mogelijk op in een groter Europees verband”, is de eis die in Den Haag en Bonn onverbloemd aan nieuwe steun wordt gekoppeld. Bischoff heeft voorlopig alle reden om zich bescheiden op te stellen.

Integratie

Een verdere integratie van de Europese luchtvaartindustrie lijkt hoe dan ook logisch. In Airbus werken Britse, Franse, Italiaanse en Spaanse fabrikanten al samen voor het bouwen van straalvliegtuigen voor 120 passagiers of meer. Een mini-Airbus voor het segment dat Fokker bedient: regionale jets met 70 tot 130 stoelen, lijkt dan ook een voor de hand liggende aanvulling.

Tegen deze achtergrond en met de wetenschap dat per vliegtuigtype hooguit twee fabrikanten winst kunnen maken op hun produkt (waarbij één van die twee bijna zeker Boeing zal heten) móet de toekomst van Dasa/Fokker er wel een worden van samenwerking. Gezien de Europese eenwording en de al bestaande banden via Airbus, is het Europese consortium waarop de Nederlandse en Duitse overheid aandringen dan ook de meest wenselijke optie.

Tussen wens en werkelijkheid, zo is de afgelopen paar jaar gebleken, gaapt echter de kloof van ambitie en nationale trots. Want wie krijgt straks de leiding over mini-Airbus? Wat Dasa/Fokker betreft is na alle verliezen nationale trots geen struikelblok meer en hetzelfde geldt voor de Britten. Maar in Frankrijk bij Aérospatiale kan dat nog wel een belangrijk punt zijn. Wat ambitie betreft doen verder geen van de tot elkaar veroordeelden voor elkaar onder.

Schrempp heeft in zijn Dasa-tijd duidelijk gemaakt dat hij op alle fronten concessies wilde doen, van ruimtevaart tot motorenproduktie, maar niet bij de regionale straalvliegtuigen. Daar zou Dasa de leiding moeten krijgen. Alle al doorgevoerde en nog uit te voeren reorganisaties kosten Schrempp niet alleen miljarden, maar leveren hem uiteindelijk ook een zeer efficiënt bedrijf op. Dasa kan straks kleine straalvliegtuigen maken tegen een prijs waaraan de anderen niet kunnen tippen. Dat zou Schrempp het recht geven om opnieuw aanspraak te maken op de eindverantwoordelijkheid voor dat werk in Europa.

Als de dollar en de klanten hem niet dramatisch in de steek laten, krijgt de ambitieuze Schrempp zo misschien toch nog wat hij twee jaar geleden metersgroot op een doek in het Scheveningse Kurhaus liet projecteren. Bischoff mag ondertussen zeggen dat Dasa niet agressief is, maar zijn baas, de slimme onderhandelaar Schrempp, zal zich niet snel door een paar politici zijn grootse plannen uit handen laten slaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden