'Samen voel je je veilig'

We rijden door Europa, vliegen over de wereld, maar uiteindelijk speelt het leven zich af in een cocon; het dorp, de buurt, het kantoor. De kleine leefgemeen schap is onderwerp van de serie Het Dorp, iedere maandag in de Verdieping. Aflevering 28: de levensloop bestendige buurt

tekst: Gonny ten Haaft

Met camera's gingen ze de straat op. En gaan ze nog steeds de straat op, omdat nog lang niet alle obstakels zijn verholpen. In Leiden-Zuidoost leggen ouderen eens per jaar hun ergernissen vast: de slechte verlichting, hoge stoepen, glibberige paadjes en enge weggetjes achterom.

,,Naar aanleiding van ons eerste zwartboek is veertig tot vijfenveertig procent van de knelpunten verholpen', vertelt Ed Meijer (69). ,,Dan kun je zeggen, dat is weinig, maar ik vind het veel. Vroeger gebeurde er niets, nu neemt de gemeente onze klachten serieus.'

Sinds het project 'Leidse senioren zelfstandig' is gestart, pakken veel ouderen makkelijker de telefoon én weten ze wie ze moeten bellen. Twee weken geleden nog ergerde Meijer zich aan twee omgezaagde bomen, die dagenlang bij wat vuilnisbakken bleven liggen. Zomaar daar 'neergepleurd', op een plek waar drie auto's kunnen parkeren. ,,Ik belde de ambtenaar die erover gaat en binnen een halfuur was het opgelost', zegt Ed

Meijer. ,,Dat vond ik klasse.'

Medewerkers van de Leidse woningcorporatie Ons Doel, de stichting Dienstverlening Leiden en Thuiszorg Groot Rijnland vergaderden enkele jaren geleden voor het eerst over de vraag wat er moest gebeuren om de verouderende wijk in zuidoost leefbaar en aantrekkelijk te houden. Al snel formuleerden ze ambitieuze plannen: hoe wordt zuidoost een wijk die 'levensloopbestendig' is, dat wil zeggen een wijk waarin ouderen altijd kunnen blijven wonen? Een wijk waarin de huizen en voorzieningen zo zijn aangepast aan de eisen van mensen op leeftijd, dat zij niet om gezondheids- of sociale redenen uit de wijk hoeven te vertrekken?

De drie organisaties realiseerden zich dat zij eerst moesten weten welke eisen dit zijn. Waaraan hebben de ouderen uit zuidoost behoefte, waaraan storen zij zich, wat heeft voor hen de hoogste prioriteit? Ze organiseerden een bijeenkomst voor 55-plussers, die met een een waslijst aan ergernissen en ideeën opleverde. ,,Je had ons moeten horen', herinnert zich Ed Meijer. ,,Er waren zo'n 25 mensen, iedereen kletste door elkaar heen en herkende elkaars verhalen.'

Ed Meijer en Jan Muusse (67) zetten zich sinds de eerste bijeenkomst actief voor het project 'Leidse senioren zelfstandig' in. In het populaire Dienstencentrum aan het Professorenpad vertellen zij graag over hun wijk, waar ze al decennialang wonen. Meijer in een woongroep voor ouderen, Muusse in een appartement op de bovenste verdieping van een flat. ,,Omdat er geen lift is, wil ik graag naar een benedenflat verhuizen. Mijn vrouw en ik zullen eens moeite met die trappen krijgen. Via dit project leerde ik ouderen kennen die tien jaar ouder zijn: zij vertellen mij waar ik bij zo'n verhuizing allemaal aan moet denken.'

Muusse noemt zich het 'levend voorbeeld' van de doelstelling die de drie organisaties zich stelden. Hij wil niets liever dan tot zijn dood in zuidoost blijven wonen. Zuidoost bestaat uit drie wijken, de professorenwijk, de burgemeesterswijk en de rijndijkbuurt. Geen van de wijken heeft grote sociale problemen en de huizen zijn doorgaans in goede staat. ,,Het is een heel stabiele wijk', typeert Muusse. ,,Dat willen we graag zo houden en daar spannen we ons nu zelf voor in.'

Volgens Ada van Mil, die het project namens de Stichting Dienstverlening begeleidt, staat zuidoost te Leiden als 'de nette wijk' bekend. Vooral leraren en ambtenaren kwamen hier in de jaren vijftig wonen. Veel woningen hebben een eigen tuin, er is opvallend veel groen en water. Alleen de middenstand heeft het moeilijk; een aantal winkels moest de deuren zelfs al sluiten.

,,Voor ouderen vervulden deze kleine winkels een belangrijke sociale functie', weet Van Mil. ,,Veel ouderen vertelden dat zij een ontmoetingspunt in de wijk misten. Vandaar dat wij hier het Trefpunt hebben ingericht: iedere maandagmorgen kunnen senioren hier terecht voor koffie en een praatje. Uiteindelijk streven we ernaar alle dagen en ook 's avonds open te zijn. Ook hebben we buiten een hangplek voor ouderen ingericht: niet meer dan twee bankjes en een tafel, maar het wordt ontzettend goed gebruikt.'

Van het één komt het ander, leert de ervaring in zuidoost. Na de eerste brainstorm-bijeenkomst werd een vaste groep 'toetssenioren' geformeerd, die eens in de maand bij elkaar komt. Ideeën die hier naar voren komen, worden in aparte werkgroepen uitgewerkt. ,,We hebben bijvoorbeeld een werkgroep 'obstakels', 'veiligheid', 'gladheidsbestrijding', en een activiteitenkrant', vertelt Meijer. ,,Omdat bleek dat veel ouderen zich onveilig voelen, hebben we vervolgens weerbaarheidstrainingen georganiseerd. Daarin werd bijvoorbeeld voorgedaan hoe je het beste je tas draagt. Ook ontstond het idee om samen per taxi naar toneel te gaan. Samen voel je je veilig.'

Inmiddels klinkt af en toe het gemor dat het niet bij de strijd om betere stoepen, meer koffieochtenden en veilige achterpaden moet blijven. Het ideaal van een levensloopbestendige wijk is nog lang niet gerealiseerd, geeft projectleider Clemens van Soest toe. Samen met - wederom - een werkgroep 55-plussers werkt hij aan een plan om een informatiecentrum in te richten waar 'vraag en aanbod bij elkaar komen'. Ouderen moeten daar al hun vragen kunnen stellen én hulp bij het vinden van een eventuele oplossing krijgen.

Nog later, hoopt Van Soest, zou het centrum ook (nood)opvang en huisvesting kunnen bieden. Het zou mooi zijn, filosofeert Jan Muusse, als ook jongeren interesse in deze ideeën gaan tonen. ,,Soms worden ouderen nog te veel als 'ouwe meute' weggezet', valt Ed

Meijer hem bij. ,,Laatst was er ook weer zo'n incidentje. Enkele ouders wilden dat hun kinderen op de plek van een paar geparkeerde auto's konden spelen. Die oude mensen moeten niet zeuren, vinden zij. Dat is jammer, het ideaal van een levensloopbestendige wijk moet niet alleen door 55-plussers worden gedragen.'

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden