Samen op Weg: niet trots, wel nijdig

De auteur is voormalig lid van het breed moderamen van de generale synode van de Nederlandse Hervormde Kerk.

Is die trots wel gegrond en is die nijdigheid wel terecht?

Reeds toen ds Beekman nog 'gewoon' synodelid was werd zijn betrokkenheid op het geheel van de kerk geproefd. Vooral ook de grote bezorgdheid over de overheersing van de synode en het synode-apparaat over de gemeenten. Daarmee vertolkte hij ook de gevoelens die vooral kerk(voogd)elijk in Friesland leven.

In verschillende bijdragen maakte hij zich sterk voor het primaat van de gemeenten. Daar klopt het hart van de kerk. Juist omdat hij niet als praeses, maar als predikant van Koudum schrijft, spreek ik hem daar op aan.

Ik word nijdig als ik merk dat hij als behartiger van het grondvlak van de kerk zo ingepakt lijkt te worden door het synodale gebeuren. Hoe kan het dat, als de helft (!) van de classes zich uitspreekt tegen de beoogde fusie, hij het gehoor geven daaraan uitlegt als een 'daad van onwijs bestuur'?

Inderdaad is Samen op Weg vierendertig jaar geleden begonnen, maar dan wel als een beweging die samenwerking op het grondvlak beoogde. En juist daar stagneerde en stagneert het. Het SoW-kindje is nog steeds onvolgroeid. Na vierendertig jaar is het geboortegewicht nog maar met 20 procent gestegen. Slechts 300 gemeenten hebben een officiële samenwerking. Dus circa 1400 nog niet!

Doorgedrukt

Wat plaatselijk niet kon, werd synodaal doorgedrukt. Synodeleden die thuis niet Samen op Weg waren, stemden er in de euforische synodale sfeer voor. Het leek of alleen de Gereformeerde Bond tegen was. Maar uit de classicale vergaderingen (waarvan het belang zo sterk benadrukt wordt in SoW-kringen) blijkt nu dat het verzet kerkbreed leeft.

Ik word nijdig als dit wordt gebagatelliseerd. Volgens ds Beekman zouden slechts 6 classes echt tegen SoW zijn. Deze onduidelijkheid werd in de eerste plaats veroorzaakt door de buitengewoon vage vraagstelling aan de classes. Formeel ging het alleen over de tekst van de voorgelegde kerkorde, waarover moest worden geconsidereerd. Maar als een groot aantal classes dan in hun verzet tegen SoW toch ook rekening willen houden met de reeds gegroeide samenwerking op het grondvlak, dan wordt hij trots omdat ze dus eigenlijk principieel toch wel vóór SoW zouden zijn. Ik word nijdig als kerkelijk denken zo wordt 'bestraft'.

Ds Beekman streeft naar een kerk waarin ruimte zal zijn voor alle modaliteiten. Hij gaat daarbij voorbij aan hen die op basis van Schrift en belijdenis zo'n ruimte principieel niet kunnen aanvaarden, omdat ze de kerk bij haar grondslag willen houden. Pluriformiteit is niet op ieder gebied mogelijk. In het kader van de Europese eenheid zal Engeland moeten gaan kiezen tussen links of rechts rijden. Een compromis van allemaal midden op de weg rijden is onmogelijk.

Zo gemakkelijk als gesteld wordt dat gemeenten plaatselijk hervormd mogen blijven, zo krampachtig wordt er vastgehouden aan volledige eenwording bij alle bovenplaatselijke verbanden. Maar het is bekend dat naarmate de regelgeving in de ordinanties zal vorderen, die plaatselijke vrijheid zal worden ingeperkt.

Het onvolgroeide SoW-kind zal niet gaan groeien door er aan te rukken en te trekken. De huidige pressie doet me denken aan befaamde naamgenoten in het boek van Toon Kortooms, die de 'brave Hendrik' op allerlei manieren brachten op plaatsen waar hij niet wilde.

Ik word nijdig als er gewerkt wordt aan een arbeidsorganisatie voordat de ambtelijke vergaderingen besluiten hebben genomen. Ik word nijdig als er geen bezinning is op de taak en functie van de kerk in de toekomst, en de huidige omvang van het kerkelijke apparaat niet ter discussie staat, terwijl wel steeds predikantsplaatsen moeten verkleinen of verdwijnen.

Onder de uiterst bekwame leiding van mr. Gert van Maanen als stuwraket zal de fusie van de arbeidsorganisatie nu in versnelling worden gebracht. In Trouw van 21 maart lees ik dat het voornaamste bezwaar van mr. Van Maanen tegen participatie van katholieken is, dat zij tegen de vrouw in het ambt zijn. Met zulke mensen, die “vrouwen tot tweederangsburgers degraderen” wil hij niet in één kerk zitten. Wat moeten zij die op basis van de Heilige Schrift geen mogelijkheden zien voor ambtelijke inzet van vrouwen in de kerk? Hoe moeten die (meer dan 50 procent) vrouwen zich voelen, die zelf ook voor deze overtuiging kiezen en zich op allerlei wijze voor de kerk inzetten?

Zou het echt waar zijn dat er in de beoogde VPKN ruimte is en blijft voor alle modaliteiten?

Wat mij nog het meest verdrietig maakt is het ontbreken van het besef dat de opdracht tot eenheid der kerken alleen kan worden bereikt als er sprake is van een geestelijke opwekking en vernieuwing, en terugkeer naar de Schriften. Dit hebben we overigens allemaal nodig, geen richting of modaliteit uitgesloten.

Dan zullen alle organisatorische problemen van fusie of federatie versmelten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden