’Samen knokken en een prijs winnen is het allermooiste wat er is’

In de bijlage vóór het EK 2004 werd Clarence Seedorf opgevoerd als de belichaming van het toenmalige Oranje. ’Ik ben altijd een groepsspeler geweest’, luidde de kop, en Seedorf trachtte dat uit te leggen. Het had ook de kop boven dit artikel kunnen zijn. Essentieel verschil: déze verpersoonlijking van het nieuwe Oranje hoeft zich niet nader te verklaren. Samenwerken zit in zijn genen. Een (zelf)portret van Dirk Kuijt in fasen.

door Henk Hoijtink

Dirk Kuijt (25), kind van Katwijk: ,,Van jongs af aan heb ik één ding meegekregen: als je iets wilt bereiken, moet je er heel hard voor werken. Dat is eigenlijk wat ik altijd gegaan heb. Zo ben ik opgevoed. Mijn vader heeft vanaf zijn veertiende gevaren. Hij heeft bij wijze van spreken elk dubbeltje moeten omdraaien. Wij leven in een tijd waarin het anders gaat. Maar wil je iets bereiken, is er eigenlijk niet zoveel veranderd. Je kunt soms alleen wat makkelijker je centjes verdienen. Maar dat is niet het allerbelangrijkste, denk ik.’’

,,Ik ben opgevoed met bepaalde normen en waarden. Eén van de hoofdzaken was dat je altijd goed ergens je best voor moest doen. Het kan een keer minder gaan. Op school kun je eens iets niet halen. Of in een jeugdteam lukt het ook wel eens niet. Als je jezelf niets kunt verwijten, als je er alles aan hebt gedaan, is het makkelijker er overheen te stappen en op naar het volgende te gaan.’’

,,Ik kan me geen voorbeeld uit mijn jeugd herinneren dat ik moest worden terechtgewezen omdat ik een keer m’n best níet had gedaan. Eigenlijk heb ik nooit het idee gehad dat ik ergens in heb gefaald. Of dat ik iets niet haalde, waardoor ik tekortkwam. Of ik een makkelijke was voor mijn ouders weet ik niet, in die zin dat ik vrij verwend was. Ik was de enige jongen, met twee oudere zussen en één jongere. Kleding, schoenen – ik kreeg alles nieuw. Daardoor kon ik, zeker in de ogen van mijn zussen, soms een wat vervelende jongen zijn. Maar de instelling om voor dingen te werken, iets te bereiken, heb ik altijd gehad. Dat zat in me.’’

In de luxe van het Beau-Rivage Palace van Lausanne, startplaats van de voorbereiding op het WK, telt Dirk Kuijt zijn zegeningen. ,,Dit is wel verschrikkelijk mooi. Aan faciliteiten ontbreekt het niet. Het is geweldig om je in zo’n omgeving te mogen voorbereiden op iets waar je heel erg lang al naar uitkijkt, en heel erg lang naar streeft.’’

Hij wil spelen, waar of wanneer dan ook. ,,Ik heb niet het gevoel dat ik me specifiek op één positie moet focussen. Ik richt me op de drie posities in de aanval – waar de trainer mij in trainingen of wedstrijden nodig heeft, zal ik er staan. Ik ben heel erg blij dat ik dit mag meemaken en ik wil graag laten zien dat ik het aankan op dit niveau en dat ik van waarde kan zijn. Ik denk dat ik dat op alle drie posities voorin kan zijn. Doel is elke wedstrijd te spelen en belangrijk te zijn voor het team, in welke rol ook.’’

Feyenoord-trainer Erwin Koeman wees Kalou, die soms niet meer op de zijkant wilde spelen, vaak op Ronaldinho. De beste voetballer van de wereld speelt vanaf de linkervleugel, en zeurt er niet over. Dat moet jou aanspreken.

,,Daar kan ik me in vinden, ja. Als je je in eerste instantie ondergeschikt maakt aan het team, kunnen uiteindelijk daarna je kwaliteiten boven komen. Ronaldinho staat vaak aan de zijkant. Dan komt het soms vijf keer achter elkaar voor dat hij de bal alleen maar kan kaatsen. Maar hij wacht op het moment dat de ruimte er wél ligt, dat hij even twee meter heeft, en dan doet hij waar hij heel erg goed in is. Ik denk dat je als speler zo moet denken, je ondergeschikt maken. Het gaat om het team, dát moet presteren.’’

Kuijt is ervan overtuigd dat hij wéér een stapje voorwaarts kan maken nu hij met de betere voetballers van Oranje voor het eerst langer bijeen is. Maar mijmeringen over waartoe dat zou moeten of kunnen leiden, wil hij niet toelaten. ,,Ik denk wel dat het voor mij het beste is om dagelijks met dit soort spelers om te gaan. Maar ik wil nu niet op Feyenoord ingaan. Alles omtrent Feyenoord en m’n toekomst heb ik opzij geschoven. Ik ben volledig gericht op het Nederlands elftal. Ik heb tegen m’n zaakwaarnemer Rob Jansen gezegd dat ik niets wil weten van besprekingen met Feyenoord, of als er eventueel andere clubs komen. Ik hoef het allemaal niet te weten. Ik wil een WK spelen en daarna evalueer ik wel wat eventueel mijn toekomst moet zijn.’’

Het kind van Katwijk: ,,Mijn instelling heb ik van beide ouders meegekregen. Mijn vader was soms twee tot vier weken weg, op de vaart. Mijn moeder heeft vaak alleen thuis de kinderen moeten doen. Zij heeft er ook keihard aan moeten trekken om iets te bereiken, om het gezin te laten lopen. Mijn moeder moest het huishouden doen, kinderen naar school brengen, rekeningen verzorgen, verzekeringen met alles betreffende de kinderen goed regelen. Die heeft met vier kinderen een zware taak gehad.’’

,,Nadat ik geboren was, is mijn vader regelmatiger gaan werken, op een opleidingsschip met de vakantietijden van de scholen. Ik ben nooit met hem mee geweest om op zee te vissen. Daar was ik te klein voor. Het trok me later wel ontzettend. Maar toen ik voor het voetbal koos, was varen daarmee van de baan. Het is jammer dat je in het leven bepaalde dingen niet samen kunt doen.’’

,,Varen heeft z’n charmes. Het is een bepaald gevoel, moeilijk uit te leggen. Waar ik vandaan kom was het logisch dat een man ging varen. Het gaat nu minder in de visserij. Maar mijn familieleden, neven, vrienden varen. Mijn beide zwagers hebben gevaren. Het is iets waarmee ik me verbonden voel. Als je uit Katwijk komt heb je al snel het gevoel van een verbintenis met de zee. Als je eigen vader daar zijn werk doet, wil je hem graag opvolgen.’’

,,Er zit een gelijkenis met het voetbal in, ja. Je moet het samen doen. Alleen breng je op zo’n boot niets klaar. Als je met elkaar samen werkt, maakt dat je twee keer zo goed. Iedereen vindt op dit moment Ronaldinho fantastisch, de beste speler van de wereld. Bij AC Milan-Barcelona geeft hij de steekpass op Giuly. Maar Giuly moet het doelpunt wél maken, anders was die steekpass nooit zo mooi geweest. Als je samen ergens voor kan knokken en samen een prijs wint, dan is dat het allermooiste wat er is.’’

Met zijn frisse, blonde kop en zijn schijnbaar onvoorwaardelijke onbaatzuchtigheid is Dirk Kuijt, basisspeler of niet, tot het rolmodel van het Oranje van bondscoach Van Basten uitgegroeid. ,,Het is moeilijk om van jezelf te zeggen dat je je ergens model voor voelt staan’’, zegt hij. Eén keer maakte Kuijt, als stagespeler, deel uit van het vorige Oranje, de gelouterde groep die door Dick Advocaat was samengesteld. ,,Hoewel ik er voor het eerst langdurig bij zit, heb ik wel gemerkt dat er iets is veranderd binnen het Nederlands elftal. Er zit nu veel frisheid in. Daar kan ik mezelf bij scharen. Ik heb het twee jaar geleden van de buitenkant mogen bekijken. Maar als ik het elftal van nu zie en ik zie soms beelden van dat andere team terug, zie ik een andere generatie.’’

Maar wat zag je dan, van de buitenkant?

,,Het was niet zoals het zou moeten zijn. Bij het EK in Portugal is er een aantal dingen gebeurd rondom de bondscoach. Ik heb niet het idee dat dat ons met dit team zou kunnen overkomen. Omdat we heel sterk zijn. We anticiperen heel goed op elkaar. Waar nodig, corrigeren we elkaar. En er is ook een bepaalde acceptatie van elkaar. Dat zorgt voor veel positieve gevoelens, en dat zorgt er weer voor dat iedere speler zich hier thuis voelt. Of hij nu Cocu heet of Dirk Kuijt.’’

Vooral die acceptatie was er in de vorige groep naar jouw inschatting niet?

,,Er was, denk ik, heel veel irritatie. Het is voor mij moeilijk te bepalen of dat echt zo was. Maar zo kwam het op mij over, en ik denk dat het zo ook op jullie is overgekomen.’’

Het kind van Katwijk over het geloof – en over zijn vader, die ernstig ziek is: ,,Ik heb nooit getwijfeld aan mijn geloof. Ik doe het op mijn eigen manier. Ik ben met de kerk opgevoed. Sinds ik ben gaan voetballen, ben ik veel minder naar de kerk gegaan. Een enkele keer nog, wanneer het moment daar is. Maar mijn geloof heb ik nooit verloren. Ik heb daar een enorm houvast aan.’’

,,Het betekent heel veel voor me, maar ik heb niet het gevoel dat alles wat op het veld gebeurt beïnvloed wordt door God. Voetbal blijft een spel. Je kunt winnen of verliezen. Maar het is niet zo dat ik voor de wedstrijd op m’n knietjes ga zitten en smeek dat ik de winnende goal mag maken. Chris Gyan bidt bij Feyenoord altijd openlijk op het veld. Maar dat is zijn keuze. Dat moet je respecteren.’’

,,Chris en ik hebben hetzelfde geloof: hij gaat ook naar de protestantse kerk. We hadden Ghaly en Saidi bij Feyenoord, moslims. Boussaboun is een Nederlandse moslim. Ik vind het interessant om te bekijken hoe mensen op allerlei manieren geloven en toch in hetzelfde geloof zitten. Elke radicale vorm is af te keuren, maar dat vinden de gematigde moslims ook. Zij worden vaak onterecht óók veroordeeld. Ik heb het gevoel dat we uiteindelijk allemaal in dezelfde God geloven, maar we hebben het via een iets andere opvoeding met andere nuances meegekregen. Het gaat erom dat je elkaar de vrijheid geeft om in dingen te geloven of niet in dingen te geloven.’’

,,In de Bijbel staan veel mooie verhalen, maar ik ben niet echt een lezer. Ik interesseer me voor dvd’s en films die erop zijn gebaseerd, The Passion of The Christ bijvoorbeeld. Ik lees nu toevallig wel De Da Vinci Code. Aan voorstellingen van in dit geval het katholieke geloof wordt daarin gemorreld, en ik hoor dat sommige mensen zich daaraan ergeren. Ik vind het juist mooi om te zien hoe andere mensen over het geloof denken. Ik voel me niet direct aangesproken. Ik zal nooit door iemand anders veranderen van geloof. Maar ik vind het wel interessant om te zien hoe anderen mijn geloof bekijken.’’

,,Het geloof gaat voor mij óók om de gezondheid van je familie, je gezin en jezelf. Heel veel meer vraag ik niet. Dat mijn vader ernstig ziek is geworden, was in het begin daarmee moeilijk te rijmen. Nu zitten we in de fase van hoop. Daarvoor kan je bepaalde krachten uit het geloof halen. We bidden voor hem dat het allemaal goed mag komen. Als God er is, zeggen mensen, waarom doet Hij dan zulke verschrikkelijke dingen? Maar schijnbaar hoort dit bij het leven en moet je die dingen verwerken. Dat proberen we nu zo goed mogelijk te doen.’’

,,Mijn vader is niet zo’n prater, maar hij weet heel goed wat belangrijk voor mij is. Een paar weken geleden zou hij een belangrijke uitslag krijgen. Ik wilde eigenlijk bij hem zijn. Maar ik voelde ook dat ik het nodig had om er, na het teleurstellende slot van het seizoen bij Feyenoord en met een WK op komst, een weekje tussenuit te gaan om de batterij mentaal helemaal op te laden. Toen dat op tafel kwam was het enige wat mijn vader zei: ’Ik wil dat je gaat’. Hij liet de beslissing niet aan mij of aan ons gezin, maar hij zag dat wij dat nodig hadden. Aan de situatie kun je toch niets veranderen en die dag maakt dan ook niet uit. Dat WK is belangrijk voor mij, maar ook voor hem. Want als het goed gaat, kan hij het allemaal nog meemaken.’’

Bij Oranje kan Kuijt erover praten met André Ooijer, die zijn beide ouders in korte tijd verloor. ,,Maar niet alleen van hem krijg ik steun, ook van andere jongens in de selectie. Toen ze nog gewoon bij hun club zaten, belden ze me al om te vragen hoe het ging. Ook de trainers. Dat doet me heel erg goed. Als je aan iets begint met een nieuwe groep kan het er leuk en fris uitzien. Maar dit soort dingen bepaalt volgens mij pas echt hoe sterk een groep is.’’

Na het frustrerende competitieslot van Feyenoord stelde Kuijt in samenspraak met fysiotherapeut Echteld een programma op om zich zo fit en fris mogelijk bij Oranje te kunnen voegen. Hij zal zich van alle mogelijke hulpmiddelen bedienen om zijn niet hoogwaardige kwaliteiten ten volle te benutten. Bondscoach Van Basten wil hem wel eens waarschuwen om zich in zijn ijver en beroepsernst vooral met krachttraining niet te vergalopperen, maar hij weet wat hij doet, denkt hij.

De bondscoach is één van zijn vroegere idolen. ,,Nu wil ik zoveel mogelijk opzuigen van de informatie die hij mij dagelijks verstrekt.’’ Maar ook de paragnost annex magnetiseur die sinds jaar en dag bij Feyenoord spelers behandelt, is van waarde voor Dirk Kuijt, het toonbeeld ogenschijnlijk toch van de ongecompliceerde Hollandse jongen, wars van zweverigheid.

,,Baat het niet, dan schaadt het niet. Ik heb zeker niet het idee dat het schaadt. Hij zet je energie op scherp. Hij kan ervoor zorgen dat je scherp aan een wedstrijd begint. Bij pijntjes of blessures legt hij zijn hand op de pijnlijke plek. Het kan enorm veel werking hebben, hoe dan ook. In het leven is niet alles met een pen te beschrijven, of een plek te geven. Iedereen denkt dat je als je nuchter bent met dergelijke zaken niet in aanraking wilt komen. Ik zie het zo: elk klein stukje dat je beter kan maken als mens en als voetballer grijp ik aan. Dat is op zich een nuchter uitgangspunt, lijkt me.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden