Samen energie besparen

Rotterdam staat vijf keer in de top-50 van beste klimaatstraten. De buurtbewoners weten elkaar te inspireren.

Het idee achter de wedstrijd is simpel: voor iedere energiebesparende inspanning tijdens het stookseizoen, krijgt de straat punten. Maarssen bemachtigt dit jaar de landelijke nummer-1 positie, maar in de havenstad zijn ze minstens zo trots. "Rotterdammers zijn praktisch ingesteld en niet te beroerd om te werken. En dat doen we het liefst met z'n allen", zegt Alexander Lange, bewoner van de Torenlaan, die op 25 mei de prijs voor 'beste klimaatstraat van Rotterdam' ontvangt van milieuwethouder Alexandra van Huffelen.

De wedstrijd loopt nu vijf jaar en is volgens Bart de Voogd, directeur van de Hier Klimaatcampagne, een succes. "Het aantal manieren om energie te besparen is natuurlijk niet oneindig. Isolatie, dubbelglas, zonnepanelen, dat soort dingen komen altijd terug. Daarnaast verzinnen bewoners nog steeds nieuwe, ludieke acties zoals de ontdooi-je-vriezer estafette in de Torenlaan." Een diepvries verbruikt minder stroom als je hem regelmatig ontdooit.

Vijf jaar geleden deden er landelijk 3300 straten mee. Nu zijn het er 3707. "Er is wel verloop. De meeste straten doen zo'n drie jaar mee", zegt De Voogd. "Maar dat is niet erg. Ons doel is mensen bewust te maken van hun energieverbruik. Als straten een paar keer hebben meegedaan, is dat doel bereikt. Mensen weten dan wat je zoal kunt doen." Hoeveel kilowatturen er in werkelijkheid worden bespaard kan De Voogd niet zeggen. "Wij hebben geen toegang tot de stroom- en gasmeters van de woningen. Dat is privé, maar het gaat dan ook om bewustwording, niet om keiharde cijfers."

Alexander en Evelien Lange zijn al langer met energiebesparing bezig. "Negen jaar geleden kregen we ineens een schrikwekkend hoge energierekening op de mat", vertelt Alexander Lange. "We wisten zeker dat het bedrag niet klopte, maar bewijs dat maar eens. Uiteindelijk hebben we betaald, maar door dat hoge bedrag realiseerden we ons hoe afhankelijk we zijn van fossiele energie. Sindsdien proberen we zo veel mogelijk zelf op te wekken. Dat scheelt geld en is veel beter voor het milieu."

Hij wil niet zeggen hoeveel zijn rekening omlaag is gegaan, na vijf klimaatstraatjaren. Het gezin plaatste zonnecollectoren, die zonlicht omzetten in warmte. Zonnepanelen - die zonlicht omzetten in elektriciteit - zijn minder zinvol vindt Lange. "Je kunt beter op gas besparen, dan op elektriciteit. Dat levert veel meer op."

De Torenlaan in de Rotterdamse deelgemeente Overschie bestaat grotendeels uit koophuizen. 43 huishoudens deden mee aan de strijd. Ze kochten led-lampen, radiatorfolie, tochtstrips en een kastje waarmee je alle elektrische apparaten in één keer uit kunt schakelen. Lange werkt bij een adviesbureau dat bedrijven helpt hun afval te reduceren. Samen met acht gezinnen deed hij een afvalanalyse. "We gooien samen zo'n twee broden per week weg. Dat zijn er 104 per jaar. Hartstikke zonde als je bedenkt dat je er heerlijke wentelteefjes van kunt maken." Ook zijn bandenspanningsdag was een succes. "Er stond een file voor de deur. Een goede bandenspanning scheelt zo'n tien procent benzine per jaar!"

Rotterdam heeft zich gebonden aan een forse energie- en CO2-reductie, maar op lokale schaal krijgen bewoners niet vanzelf steun. De familie Lange ziet nog wel wat verbeteringen op afvalgebied. "Plastic, groenteresten en ander afval verdwijnt in één gat. De gemeente zou aparte bakken moeten plaatsen, zodat mensen hun troep kunnen scheiden." Karin Padmos, bewoonster van de Schieveenstraat, is het daarmee eens. "Haast elke verpakking is van plastic, maar het dichtstbijzijnde verzamelpunt is aan de andere kant van de stad."

Het blok waarin Padmos woont is eigendom van Vestia. Vorig jaar al legde de Schieveenstraat een plan voor aan de corporatie, waarin een groen dak, zonnepanelen en een nieuwe boiler stonden. Padmos: "De huidige ketels stammen uit 1993, ze zijn te oud."

Het plan belandde grotendeels in de prullenbak. Nieuwe ketels komen er volgend jaar, maar een groen dak bleek niet mogelijk en zonnepanelen zijn te duur. Het dak dat vorig jaar is vervangen blijkt niet goed geïsoleerd. Wel bloeien er felgekleurde bloemen in de straat, dankzij Vestia. Padmos: "De corporatie gaf ons vorig jaar 250 euro om het straatgroen te onderhouden. Daar hebben we bloembollen en vogelhuisjes van gekocht."

Dat gebaar laat zien dat de corporatie best bereid is iets te doen voor haar huurders. Het wordt een stuk lastiger als organisaties als Milieu Centraal zich erin mengen, zegt Karin Padmos. "Dan trekt Vestia zich ineens terug." Dat bevestigt de stichting zelf ook. Ze doet dat vooral uit financiële overwegingen. "We willen graag gehoor geven aan de wensen van onze huurders," zegt een woordvoerster, "Maar we kunnen hier nu geen prioriteit aan geven."

Suzanne Hoogers, projectmanager van de klimaatcampagne roemt wel het Rotterdams Milieucentrum, dat heel actief is. "Het centrum probeert mensen op een leuke manier te betrekken. Door hen op te leiden als milieucoach bijvoorbeeld. Of door concrete besparingstips te geven. Dat werkt."

Hier en daar een spaarlamp, afval scheiden, het lijken ingrepen van niets, maar als heel de straat er enthousiast mee aan de slag gaat, is de impact groot. Zo besloot een groot aantal Rotterdammers één keer per week geen vlees meer te eten, alleen nog seizoensgroenten te kopen en organiseerden ze een zogenaamde 'warme truiendag' zodat de verwarming flink omlaag kon. Een paar gezinnen hebben zelfs de wasdroger en auto de deur uit gedaan.

Samen met haar man Joaquim en dochter Lena woont Padmos al zo'n twintig jaar in de Schieveenstraat in Rotterdam-Noord. Die is met slechts tien deelnemers in de Rotterdamse top-5 beland. Vooral met kleine ingrepen. "Neem de waterbespaarder die veel huishoudens kochten. Het is een simpel dopje op je kraan dat tot 50 procent water bespaart."

Karin Padmos ziet het als haar missie om kinderen in de straat iets bij te leren. "Een dag geen vlees eten maakt al verschil, maar zie een kind maar eens uit te leggen dat een koe het milieu vervuilt." Padmos grinnikt: "Als ik zeg dat er in een scheet van een koe veel vervuilende stoffen zitten, onthouden ze ineens wel dat je makkelijk een dagje zonder kunt."

In de Rotterdamse Torenlaan krijgen kinderen op een speelse manier uitleg over vervuiling door dierlijke producten.

Tijdens de bandenspanningsdag kunnen bewoners laten testen of hun banden goed opgepompt zijn. Dat kan het benzinegebruik met wel 10 procent verminderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden