Samen aan de slag voor gezonder buitengebied

Veel jonge boeren willen overstappen naar een minder intensieve landbouw.Beeld Hanne van der Woude

Strengere regels zijn geen oplossing. Een rijksprogramma voor sanering en omschakeling van de veehouderij kan de verduurzaming wel vleugels geven, menen Henk van der Schoot en Mark Timmermans.

Het debat over verduurzaming van de veehouderij wordt al jaren gevoerd. De vaak verhitte discussies leiden er onvoldoende toe dat partijen tot elkaar komen. Sterker nog: wij zien dat boeren, bewoners en belangenorganisaties zich terugtrekken in hun schuttersputjes. Dat bleek onlangs weer bij het Statendebat in het Brabantse provinciehuis over nieuw veehouderijbeleid. Zonde, want de urgentie om vee te houden met een kleinere ecologische voetafdruk en om meer aandacht voor gezondheid te hebben, wordt alleen maar groter.

In Nederland wordt geproduceerd volgens hoge standaarden van dierenwelzijn, energie- en mineralenverbruik. Tijden zijn echter veranderd; voldoen aan wet- en regelgeving betekent nog niet dat sprake is van maatschappelijke acceptatie. Het moet nóg beter! En dat kan. Innovatie is de bewezen kracht van onze agrarische sector. Duurzaamheid dient wel gefinancierd te worden. De samenleving moet zorgen voor een verdienmodel voor de boer waarmee duurzamere producten kunnen worden geleverd aan consumenten. Wij zien in dit verband nog weinig verantwoordelijkheidsbesef bij banken, winkels en verwerkende industrie.

De standaard overheidsreflex is om weer nieuwe regels te maken, strengere normen voor de uitstoot van geur, fijnstof en ziektekiemen. Papieren cijfers die het debat aanvuren, maar de bal ook eenzijdig bij de agrarische sector neerleggen: 'Jullie boeren zijn de daders en moeten het maar oplossen'. Dit mechanisme zien we ook in het debat over het op 7 juli vast te stellen veehouderijbeleid in Brabant.

Positieve prikkels

Wij volgen die redenatie niet. De door de provincie gewenste versnelling in de verduurzaming gaat ten koste van veel mensen - niet alleen veehouders - die een boterham voor hun gezin verdienen in de agrofoodsector. Daar zien we de overlevingsreflex om de strijd aan te gaan, met als gevolg lange juridische procedures en veel frustratie bij boeren en burgers. Gevolg is dat we blijven hangen in verdeeldheid in plaats van verbinding zoeken, en het landelijk gebied wordt voorlopig niet gezonder.

Wat helpt om deze impasse te doorbreken? Vooral positieve prikkels zijn gewenst. En aanpakken van overbelaste situaties en ondernemers die het niet zo nauw nemen. In de jaren zeventig en tachtig zijn op rijksniveau saneringsprogramma's gemaakt om de bodem schoon te maken en geluidoverlast door wegverkeer te beperken. Daar is veel geld in gestoken, met name door de rijksoverheid. Die programma's kwamen er omdat steeds duidelijker werd dat mensen ziek konden worden van een vervuilde bodem of herrie van toenemend verkeer. Gezondheid als leidend motief dus.

Weg der geleidelijkheid

Dat patroon is ook aan de orde in het debat over de veehouderijsector. De laatste decennia heeft een forse schaalvergroting plaatsgehad, vergund door de overheid; dit in combinatie met minder agrarische grond door verstedelijking en natuurontwikkeling, meer vermenging in het buitengebied van wonen, werken en recreëren en een groeiend bewustzijn dat de uitstoot van agrarische bedrijven gezondheidseffecten heeft.

Veel jonge boeren willen overstappen naar minder intensieve landbouw, maar zitten gevangen in het huidige systeem. Ze hebben vaak simpelweg de middelen niet om die maatschappelijk gewenste stap te zetten. Dan is het wijs om te zorgen voor een sanerings- en omschakelingsprogramma om de gezondheid in het buitengebied te verbeteren en de verduurzaming te versnellen. Maar dan niet alleen met regels, maar mét een financieel pakket om onze boeren daadwerkelijk te helpen om de slag te kunnen maken.

De overgang naar een 'zorgvuldige veehouderij in 2020' is een weg der geleidelijkheid, van herwinnen van vertrouwen in elkaar. Wij vinden dat het Rijk, gelet op de schaal van de problematiek en de macro-economische positie van de sector, meer aan de lat moet staan. Een door Rijk en provincie ingericht gezondheidsfonds kan de verduurzaming in onze provincie écht vleugels geven en de Brabantse traditie van verbinding tussen boeren, burgers en buitenlui doen opbloeien. Gezond samenleven in ons buitengebied wil toch iedereen?

Henk van der Schoot
melkveehouder en CDA-gemeenteraadslid in Oirschot

Mark Timmermans
beleidsmedewerker bij gemeente Best en CDA-gemeenteraadslid in Oirschot

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden