Sam Nujoma was 47 jaar lang ’de wet’ in Namibië

Een van de langst zittende leiders van Afrika stapt op. Hij bracht Namibië de vrijheid, maar maakte daarbij ook ernstige misstappen.

Hij is een van de leiders op het continent die (in 1999) nog even de grondwet aanpasten om een derde termijn aan te blijven. In 2005 trad hij dan eindelijk terug als president. Maar Sam Nujoma had wel zijn vriend Pohamba als opvolger ’aangewezen’, liet voor zichzelf in Windhoek een nieuw werkpaleis bouwen voor twintig miljoen euro, en bleef voorzitter van regeringspartij Swapo.

Ook die band doorbreekt hij komende maand. Sinds de oprichting in 1960 heeft Nujoma de Swapo beheerst. Hij gaf decennialang leiding aan de strijd tegen het Zuid-Afrikaanse apartheidsbewind, dat het land bezethield. Pas met de democratisering in Zuid-Afrika kwam ook voor de Namibiërs de vrijheid in zicht. In 1990 vonden er voor het eerst verkiezingen plaats die door Swapo en Nujoma glansrijk werden gewonnen.

In de lange jaren van strijd tussen 1960 en de onafhankelijkheid in 1990 regeerde Nujoma de Swapo met ijzeren hand. Kritische frontstrijders ’verdwenen’, en in de kampen van de Swapo-kameraden in solidaire landen als Zambia en Tanzania was sprake van barbaarse toestanden. Seksuele intimidatie en lijfstraffen voor kleine vergrijpen waren normaal, en het hele kamp zonder eten naar bed was de reactie op ’insubordinatie’. ’Spionnen’ kregen de doodstraf en fraude met westerse donaties was gewoon.

’Sam is de wet’, ontdekte de oprichter van de Swapo-jeugdliga, Keshii Nathanael, al in 1974. Hij is een van de velen die maandenlang zonder aanklacht gevangenzaten op last van de Swapo-leiding. Nathanael kreeg uiteindelijk asiel in Zweden.

Ook bij minderheden als Damara, Herero en Nama is Nujoma nooit zo geliefd geweest. Nujoma hoort net als het merendeel van de Swapo-leiding tot het grootste volk, de Ovambo, die in Noord-Namibië wonen.

Nujoma wordt als partijleider opgevolgd door de 70-jarige Pohamba, die sinds twee jaar president is. Er zijn al jaren twee facties binnen de Swapo, maar vooralsnog blijft de factie Nujoma/Pohamba aan de macht. Qua beleid verschillen die facties weinig van elkaar. Ook minister Hamutenya, leider van de rivaliserende factie, maakte vuile handen in de bevrijdingstijd.

In hedendaags Namibië haalt de zoon van Sam, Zackey Nefungu, de krantenkolommen. Hij is frontman voor een in Italië gezochte maffiabaas die zijn drugsgeld in Zuid-Afrika en Namibië witwast. In Namibië probeert deze Palazzolo in diamanten te handelen. Sam Nujoma’s zonen treden daarbij op als plaatselijk directeur. Sams zoon Zackey zegt niet te weten dat zijn baas voortvluchtig is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden