Salva Kiir Mayardit: een militair met weinig intellectuele bagage

Zuid-Soedanezen hadden hoge verwachtingen toen Salva Kiir Mayardit, nu de autoritaire president van Zuid-Soedan, in 2005 het leiderschap van de SPLM overnam van John Garang. Die was omgekomen bij een helikopterongeluk. Het was een spannende tijd want de SPLM - de Soedanese Volksbevrijdingsbeweging - had net een vredesakkoord ondertekend met de regering in Khartoem, de hoofdstad van wat toen nog één Soedan was.

Garang had zijn persoonlijke stempel zwaar gedrukt op de SPLM. Kiir is bescheidener. Veel collega-rebellenstrijders hadden kasten van huizen gekocht in chique wijken in Nairobi, hoofdstad van buurland Kenia. Kiir bezat ook een huis, maar in een arbeiderswijk. Zijn kinderen gingen naar lokale scholen terwijl de kinderen van anderen dure privéscholen bezochten.

Kiir werd in 1951 in het noord-westen van Zuid-Soedan geboren. Als negenjarige sloot hij zich aan bij Anyanya, de eerste rebellenopstand tegen het bewind in Khartoem. Toen de opstand in 1972 eindigde was hij een officier met een lage rang. In 1983 werd de SPLM opgericht, die aan een tweede opstand begon tegen het noorden. Kiir sloot zich aan en ontpopte zich tot rasmilitair.

Door de vredesovereenkomst van 2005 was Garang vicepresident geworden. Kiir nam ook die functie over. Maar hij bekommerde zich weinig om de totaliteit van het land. Hij wilde, in tegenstelling tot zijn voorganger, onafhankelijkheid voor het zuiden. In aanloop naar het referendum in 2010 over wel of niet onafhankelijkheid zei Kiir: "Het is een keuze tussen een tweederangs burger te zijn in je eigen land of een vrij persoon in je eigen onafhankelijke staat." Zuid-Soedanezen stemden massaal voor onafhankelijkheid die een jaar later werd uitgeroepen. Kiir werd president.

Een half jaar na de onafhankelijkheid begonnen de twijfels te rijzen over de steevast met een cowboyhoed getooide Kiir. Zijn bewind werd steeds autocratischer, de persvrijheid aan banden gelegd. Twee journalisten die een opmerking maakten over het huwelijk van zijn dochter met een Eritreër moesten dat bekopen met wekenlang cel, zonder proces.

Vooral heeft Kiir problemen met ministers en politici die intellectuele bagage hebben. De militair zonder veel scholing voelt zich blijkbaar door hen bedreigd in zijn machtspositie. Zo beschuldigde hij nagenoeg al zijn ministers van corruptie. Het klopt dat miljoenen aan donorfondsen zijn ontvreemd. Boze tongen beweren echter dat ook Kiir een forse Zwitserse bankrekening heeft.

De Zuid-Soedanese president erkent zijn beperking. Hij spreekt zelden in het openbaar en heeft een aversie tegen interviews. Hij compenseert zijn intellectuele tekort met zijn militaire achtergrond: orders geven en gehoorzaamheid eisen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden