'Salome' nog steeds imposant Edo de Waart legt zinderend sensuele gloed over Strauss' muziek

14, 17, 20, 23, 26 en 30 april, 3 mei.

ROEL VAN DER LEEUW

Kupfer kwam zelf een paar keer puntjes op de i zetten, maar de voorstelling werd ingestudeerd door Monique Wagemakers, die daarmee een flinke portie vakwerk afleverde. Als het verhaal en de invulling daarvan door regisseur en ontwerper (Wilfried Werz) niet zo 'onfris' waren, zou je kunnen zeggen dat de produktie 'fris' oogt, in geen enkel opzicht routineus. Een groot compliment voor alle betrokkenen en zeker voor Wagemakers, die met grote zorgvuldigheid en begeestering te werk is gegaan.

Toen Kupfer deze produktie concipieerde, was hij al beland in het 'high-tech' stadium waarmee hij in datzelfde jaar het Wagnermekka Bayreuth op zijn kop zou zetten. Bovendien was hij niet op de muziek van Strauss, maar wel op het verhaal van deze opera volledig uitgekeken. Van dat gebrek aan interesse was toen niets te merken; de decadentie en gruwelijkheid van Salome, haar geile stiefvader Herodes, haar geschifte moeder Herodias en de profeet Jochanaan kwamen verpletterend duidelijk over het voetlicht.

Het kille, in glas en staal glanzende paleis van Herodes staat nog steeds indrukwekkend op het breed uitgemeten toneel van het Muziektheater; de handeling heeft nog aan intensiteit gewonnen dankzij de nieuwe vertolkster van de titelrol, Josephine Barstow. Maar na deze derde keer heb ik al die paleiswachten met stenguns, die obscene schandknaapjes en die naakte beul (zelfs zijn blinddoek van vorige keren was nu weggelaten) zo langzamerhand wel gezien. Het zijn Kupfer-stereotypen geworden in een hoge mate van gestileerdheid, waarvoor hij hopelijk bij zijn volgende produktie voor De Nederlandse Opera ('Die Meistersinger von Nurnberg') alternatieven heeft gevonden.

Voor een nieuweling zal de - zeker nog imposante - voorstelling ongetwijfeld schokkend zijn gebleven; 'veteranen' konden zich meer met de muzikale invulling bezighouden. In plaats van het Nederlands Philharmonisch zat nu het Radio Filharmonisch Orkest in de bak, in een dermate volle bezetting als ik mij niet van eerder kan herinneren.

In plaats van Hartmut Haenchen stond nu Edo de Waart op de bok, die een ongelooflijk spannende, sensuele, snijdende interpretatie gaf van de kolossale orkestpartituur, in een perfect evenwicht met het toneel. Zo'n zinderende, gloeiende, verscheurende en tegelijk warme orkestklank is in het Muziektheater zelden te horen geweest. De Waart en Strauss, een combinatie die in het verleden al verrassende resultaten heeft opgeleverd, bleek ook nu weer een gouden greep. Muziek waar De Waart werkelijk iets bijzonders mee kan doen, die hij volledig begrijpt, waarvan hij de klank een extra dimensie weet te geven ten dienste van het totaal.

Gunter Neumann (Herodes), John Brocheler (Jochanaan) en Adrian Thompson (Narraboth) herhaalden hun vroegere prestaties in deze rollen op een wellicht nog hoger en door weinig gezelschappen te evenaren niveau. De nieuwe Herodias van Isolde Elchlepp en haar page (Birgit Calm) konden zich hiermee royaal meten, de vele bijrollen zijn krachtig bezet.

Een winstpunt is zonder meer de nieuwe Salome van Barstow. Veel meer dan haar voorgangster Eva-Maria Bundschuh (die beslist niet slecht was) weet zij zich in stem en actie te vereenzelvigen met deze tweeslachtige figuur, de wanhoop, het verlangen, de afwijzing, de onontkoombare 'wraak' in alle hevigheid gestalte te geven. Moeiteloos komt zij met haar krachtige, volle stem boven het orkestrale geweld uit - alleen Brocheler heeft daar nog minder moeite mee - geholpen door een uitstekende dictie. Een Salome waarvan je zelfs zou kunnen zeggen dat die 'mooi' werd gezongen, als dat woord hier al van toepassing was. Alleen om muzikale redenen al is deze reprise zeer de moeite waard; scenisch blijft het natuurlijk, ondanks mijn bedenkingen, een sterke confrontatie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden