Saleh: de tussenpaus die aan het pluche bleef plakken

null Beeld afp
Beeld afp

Eigenlijk wilde hij niet vertrekken. Ali Abdullah Saleh, ruim 33 jaar president van Jemen, bleef tot het einde toe volhouden dat 'zijn' land hem nodig had. Ook toen er dagelijks tegen hem werd gedemonstreerd, hoge officieren uit het leger stapten en zich tegen hem keerden, en de internationale gemeenschap er op aandrong dat hij beter met pensioen kon gaan.

En dat terwijl iedereen in 1978 dacht, dat hij het nooit lang vol zou houden. Saleh was toen 36 jaar oud. Een boerenzoon, afkomstig uit een kleine en kwetsbare stam, die zich onopvallend had opgewerkt tot een hoge officier. Noord-Jemen werd geleid door kolonel Ahmed al-Hussein al-Ghashmi, maar die kwam om het leven toen het koffertje ontplofte dat hij kreeg aangereikt van een gezant uit Zuid-Jemen.

Tussenpaus
Saleh werd aangesteld als 'tussenpaus', maar heeft het pluche nooit meer los gelaten. Toen Noord- en Zuid-Jemen in 1990 samen als één land verder gingen, werd hij werd zelfs president van de nieuwe republiek.

De twee helften van Jemen bleven echter schuren en Saleh maakte daar grof misbruik van. Door stammen tegen elkaar uit te spelen, bleef hij de sterke man die het land 'als enige' bij elkaar kon houden. Tegenstanders van zijn regime waren er volgens Saleh op uit om het land te vernietigen en moesten dus met harde hand onderdrukt worden.

Saddam Hoessein
Saleh was een bondgenoot van de voormalige Irakese dictator Saddam Hoessein en zijn beslissing om Irak te steunen tijdens de Eerst Golfoorlog had serieuze consequenties voor de Jemenitische economie: Saoedi-Arabië stuurde meer dan een miljoen Jemenitische gastarbeiders het land uit, waardoor ontelbare families plotseling zonder inkomen zaten.

Terwijl het land al tot een van de armste ter wereld behoorde. En Saleh heeft er weinig aan gedaan om dat te verbeteren. Zijn regime werd gekenmerkt door corruptie en mismanagement; er is extreem hoge werkloosheid, torenhoge inflatie en veertig procent van de bevolking moet rond zien te komen van minder dan twee dollar per dag.

Strijd
Bovendien wordt er nog steeds gestreden: zowel door separatistische Zuid-Jemenieten, als door sjiitische stammen in het noorden. Jemen telt bovendien vele aan Al Qaida gelieerde extremisten, die ooit door Saleh zijn binnengehaald om voor hem tegen de Zuid-Jemenieten te vechten, en daarna zijn gebleven.

De groeiende macht van Al Qaida heeft Saleh nooit belangrijk gevonden - dat zag hij als een Westers probleem - al verklaarde hij zich na de aanslagen op 11 september 2001 haastig bondgenoot van de Verenigde Staten in de strijd tegen het terrorisme.

Pluche
Na 33 jaar laat Saleh een onoverzichtelijke puinhoop achter - een land dat wordt verscheurd door armoede, stammentwist en sektarische strijd, met een regering die totaal niet in staat is om enig probleem aan te pakken. Degene die straks plaats zal nemen het lege pluche, wacht een zware taak.

null Beeld epa
Beeld epa
null Beeld epa
Beeld epa
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden