Sai Baba 'overschrijdt alle godsdiensten' en Erika ook

India komt de laatste tijd vooral in het nieuws door het religieuze fundamentalisme, dat hindoes en moslims gewelddadig op elkaar doet botsen. Maar hiermee is de levensbeschouwelijke werkelijkheid niet gedekt. Deze serie over godsdienst in India kleurt het beeld in. Aflevering vijf: Sri Sathya Sai Baba. Deze serie is mede mogelijk gemaakt door de Nationale commissie voorlichting en bewustwording ontwikkelingssamenwerking (NCO). Eerdere afleveringen verschenen op 27/, 28/1, 4/2 en 11/2.

LEONTINE VEERMAN

Zo niet, dan kan het je overkomen dat je na een lange rit vanuit Bangalore bij de asjram in Whitefield arriveert, om daar te vernemen dat Sai Baba een dag eerder onverwacht naar zijn onderkomen in Puttaparti is vertrokken. Dan is het ook meteen stil in Whitefield. De meeste volgelingen volgen het spoor van de meester en verlaten met hem het dorp. Anderen brengen eerst nagelaten zaken op orde en ondernemen dan alsnog de reis naar de asjram.

Erika, een verpleegster uit Munchen, wacht op een nieuwe bril. Is die geleverd, dan vertrekt ze naar Puttaparti, waar ze voor tien jaar een kamer heeft gehuurd. Niet goedkoop, maar dankzij de verkoop van haar flat in Duitsland kan ze het er toch een tijd uithouden.

Een jaar geleden bereikte ze de pensioengerechtigde leeftijd en kon ze een langgekoesterde droom in vervulling doen gaan: leven in de nabijheid van Sai Baba. Hij heeft haar 'getransformeerd', hij begeleidt haar in haar dagelijkse leven en geeft haar boodschappen in de vorm van een vlinder, een vogel of een melodie. Zijn foto's bedekken de muren van het kamertje dat ze nu nog in Whitefield bewoont. Voor het kleine huisaltaar met Baba's afbeelding spreekt ze' s ochtends vroeg het ochtendgebed uit.

Een tovenaar wordt hij genoemd, een genezer of een heilige. Maar voor de meeste volgelingen is Sai Baba een avatar, een incarnatie van het goddelijke principe, dat een menselijke vorm heeft aangenomen om mensen te troosten en hen te begeleiden op de weg van waarheid, gerechtigheid, vrede en liefde, zodat zij de staat van samadhi (evenwicht) kunnen bereiken.

Hij werd in 1926 in Puttaparti geboren en in zijn jonge jaren als avatar erkend. Indiase volgelingen verzamelden zich al snel om hem heen maar een echte doorbraak vond een jaar of vijftien geleden plaats, toen het westen Baba ontdekte.

Vooral Italianen

Vooral op Italianen schijnt hij een grote aantrekkingskracht te hebben. Velen maken een pelgrimagstocht naar Whitefield of Puttaparti, afhankelijk van waar Sai Baba zich bevindt. Als ze geluk hebben, krijgen ze een slaapplaats in de asjram zelf maar zeker in Whitefield, dat relatief klein is - duizend slaapplaatsen - is de kans groot dat ze in de grote hotels van Bangalore terechtkomen.

Vandaar vertrekken ze dagelijks in alle vroegte naar de asjram, waar 's ochtends om acht uur de dag begint. Op dat uur verzamelen de volgelingen zich voor de darsjan, de confrontatie met de goddelijke persoonlijkheid. In Whitefield heb je het dan op een gemiddelde dag over 4 000 mensen, in Puttaparti zijn het er 20 000. Er worden nummertjes getrokken, nette rijen gevormd en dan is het wachten op de komst van de goeroe. Hij verschijnt een minuut of vijf, neemt brieven in ontvangst, zegent voorwerpen en als het niet te druk is, nodigt hij enkele volgelingen uit voor een gesprek in kleine kring.

"Alles draait rond de darsjan" , zegt Erika. "Tijdens darsjan is God manifest. Net als Jezus is Baba het goddelijke in menselijke vorm. Alleen door het contact met de vorm, kunnen wij ons innerlijke zelf bereiken." Na de darsjan volgt meditatie en dan, als dat mogelijk is, de arbeid. Indien mogelijk: veel volgelingen, aldus Erika, moeten oud karma wegwerken ofwel opgehoopt kwaad. Ze gaan hoesten, krijgen last van hun ingewanden of erger en zijn, totdat ze hun lichaam hebben gezuiverd, niet in staat gewone taken uit te voeren.

's Middags om een uur of vier is er een tweede darsjan, gevolgd door een bijeenkomst van gebed en zang, de badjan, die als 'een oase van spiritualiteit en rust' wordt omschreven.

Van alles wat

Wat Sai Baba verkondigt, is niet origineel. Eigenlijk is zijn leer een opsomming van waarheden uit de grote religies: een onwrikbaar geloof in een God, streven naar waarheid, gerechtigheid, liefde en vrede, en dienstverlening aan zieken, armen en noodruftigen. Verder benadrukt Sai Baba dat God overal is.

Uit naam van welke religie de mens God eert, maakt volgens Baba niet uit. Zijn eigen ouders waren hindoes, maar verder gaat zijn associatie met die religie niet. "Baba overschrijdt alle godsdiensten en dat doe ik ook" , zegt Erika. "Ik heb geen bezwaar tegen welke godsdienst dan ook, zolang gelovigen oprecht in hun geloof in God zijn. Iedere religie die naar God leidt, is goed. God is het doel en het maakt niet uit hoe je daar komt."

"Van huis uit ben ik een hindoe, maar dat is niet van belang. Sai Baba preekt de godsdienst van de liefde en die is universeel. Alle religies zijn gebaseerd op liefde en goede werken" , aldus Nanda, een dertigjarige computerprogrammeur uit het zuiden van India. Hij is met Baba opgevoed. In zijn ouderlijk huis hing een foto van Baba en jaarlijks gingen zijn ouders met de kinderen naar de asjram. De eerste jaren werd Nanda er niet door geinspireerd, maar zeven jaar geleden veranderde dat - hij gaf zijn baan op, begon te mediteren en constateerde 'veranderingen' in zichzelf. Slechte eigenschappen verdwenen en hij voelde zich "geestelijk vredig" .

Vader en meoder

"Ik heb niets nodig. Ik leef in vrede." Erg gelukkig met deze ontwikkeling zijn de ouders van Nanda niet. Ze hadden hun zoon graag getrouwd gezien, waarmee hij een volwaardig lid van de familie zou zijn geworden. In plaats daarvan is het contact tussen zoon en ouders tot het uiterste beperkt en heeft Nanda zich aan Sai Baba gebonden. "Hij is mijn vader, mijn moeder en alles waarvoor ik leef."

Het celibaat is niet iets dat door Sai Baba wordt gepropageerd. Integendeel, Baba benadrukt het belang van huwelijk en gezin. Dat maakt hem, in tegenstelling tot Bhagwan Sjree Rasjneesj uit Poona (postuum 'Osho' genoemd) acceptabel voor zijn landgenoten. Rasjneesj gebruikte in India omstreden begrippen als zelfontplooiing en seksuele vrijheid en raadde mensen aan te experimenteren en hun eigen waarheid te ontdekken. Zo iemand is in de hindoe-maatschappij een rebel.

Maar de foto van Baba hangt in de auto van de taxichauffeur en in de winkel van de kruidenier, wijlen premier Rajiv Gandhi vereerde Baba met een bezoek, de huidige premier en president vierden met hem zijn verjaardag. Onlangs bereikte het huldebetoon een toppunt: de eerste hovercraft in India, die passagiers van Bhavnagar naar Soerat vervoert en omgekeerd, is naar Sai Baba vernoemd.

De enige kant van Sai Baba waarbij enkele landgenoten vraagtekens zetten, is zijn optreden als tovenaar. Baba zou wonderen verrichten. Met een simpele handbeweging materialiseert hij bloemen, horloges of vibuti (heilige as), hij geneest ongeneeslijk zieken en redt volgelingen die hem te hulp roepen. Indiase rationalisten, die systematisch proberen wonderdoeners in het land te ontmaskeren, hebben dankzij opnames van een Indiase cameraman kunnen aantonen dat de tovenarij van Sai Baba op bedrog berust. Een gouden ketting, die plotseling tevoorschijn werd getoverd, bleek met plakband ergens vast te zitten en de vibuti zat elders verborgen.

Maar de sceptici worden overstemd door de volgelingen die van de gaven van hun goeroe overtuigd blijven. Kapitein R.B. Chetri (76) kan van die gaven getuigen en doet dat ook graag. Een jaar of twintig geleden ontmoette hij bij zijn schoonzuster in het oosten van India volgelingen van Baba. Zij beweerden dat Baba de incarnatie was van de god Vishnu. Maar Chetri - "ik ben een legerman" - geloofde niet zomaar dat God in menselijke vorm op aarde was gekomen. Hij zou dat zelf wel eens onderzoeken. Hij kocht een foto van Baba, hing die in een mooi lijstje aan de muur, bad tot Baba en vroeg hem binnen twee maanden vibuti op de foto aan te brengen.

Niet kinderachtig

Het wonder geschiedde, maar een wonder was voor Chetri niet genoeg. Hij bad om nectar en zijn wens werd vervuld, hij bad om een goede partij voor zijn dochter en ook die wens werd vervuld en als een toegift kreeg hij voor de bruiloft zelfs financiele hulp van Baba. Voor Chetri is het duidelijk: Baba is God en geen kinderachtige God.

Vijf jaar geleden liet Baba de kapitein in ruste weten dat hij hem graag naar Whitefield zag komen. Daar beheert Chetri nu een huis vol met buitenlandse volgelingen, vooral vrouwen. "Ik ben de bewaker van de dames" , aldus Chetri, "dat is aan een legerman wel toevertrouwd." Hij verwacht dat hij in hetzelfde jaar als Baba zal sterven, als ze allebei 95 zijn. Over zijn eigen wedergeboorte durft hij niet te speculeren, maar dat Baba acht jaar na zijn dood zal terugkeren als Prema Sai, dat weet hij zeker. Dan begint het gouden tijdperk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden