's Werelds grootste verkoper van Fairtrade producten start eigen duurzaamheidslabel

De Britse supermarktketen Sainsbury's is gestart met de verkoop van thee onder een eigen duurzaamheidslabel in plaats van het Fairtrade keurmerk. Het lijkt er wel sprekend op: Fairly Traded.

De Britse supermarktketen Sainsbury's  is gestart met de verkoop van thee onder een eigen duurzaamheidslabel in plaats van het Fairtrade keurmerk. Critici vrezen dat boeren in ontwikkelingslanden de dupe worden. "Alsof de slager zijn eigen vlees gaat keuren."

De verkoop van Sainsbury’s eigen thee onder het Fairly Traded label betekent een slag in het gezicht voor Fairtrade, het meest bekende en vertrouwde duurzaamheidslabel ter wereld. De een na grootste supermarkt van Engeland is de grootste verkoper van Fairtrade producten ter wereld. Voor Sainsbury's is de verkoop van thee onder het nieuwe duurzaamheidslabel slechts een test van het nieuwe duurzaamheidsprogramma van het bedrijf. Naar verwachting zullen straks ook andere Fairtrade producten, zoals koffie, suiker en banen, onder het nieuwe label in de schappen liggen.

Voor de Britse consument zal het er in eerste instantie niet duidelijker op worden in de supermarkt: twee labels die allebei eerlijke handel beloven met ook nog eens bijna dezelfde naam. Hij zal zich waarschijnlijk vertwijfeld afvragen wat dan precies het verschil is tussen beide labels.

Volgens Peter d’Angremond, directeur van Stichting Max Havelaar, verantwoordelijk voor het Fairtrade keurmerk in Nederland, heeft Sainsbury’s Fairly Traded label niets meer met Fairtrade te maken. “Sainsbury’s label breekt met een van de basisprincipes van Fairtrade: een onafhankelijk controlesysteem dat de kwaliteit van het label garandeert. Nu gaat een supermarktketen zijn eigen certificeringssysteem optuigen. Dat is als een slager die zijn eigen vlees gaat keuren. Voor ons is het onbegrijpelijk dat een bedrijf met zo’n lange geschiedenis met Fairtrade blijkbaar nog steeds de essentie van een certificeringssysteem niet begrijpt.”

Betere kwaliteit van producten

Volgens Sainsbury's biedt hun nieuwe certificeringssysteem meer mogelijkheden om de levering en kwaliteit van producten uit ontwikkelingslanden te kunnen blijven garanderen. “Boeren in ontwikkelingslanden krijgen steeds vaker te maken met de effecten van klimaatverandering zoals droogte, hogere temperaturen en erosie van de bodem. Als we die uitdagingen het hoofd willen bieden is doorgaan met Fairtrade voor ons geen optie”, aldus Mike Coupe, algemeen directeur van Sainsbury's. Onder het Fairly Traded label gaat Sainsbury's boeren, naast een gegarandeerde minimumprijs voor hun gewassen, ook praktische ondersteuning bieden zoals training over de laatste landbouwtechnieken.

Het klopt dat er onder Fairtrade weinig ruimte is om een stabiele kwaliteit van producten te waarborgen, zegt Ruerd Ruben, coördinator onderzoek voedselzekerheid en duurzame ketens aan de Wageningen Universiteit. “Fairtrade werkt voornamelijk met kleine en arme boeren. Het kost veel tijd en energie om die goed te organiseren zodat men vaak niet toekomt aan de verbetering van landbouwtechnieken.”

Consument vertrouwt het niet

Toch vindt Ruben het opmerkelijk dat Sainsbury's heeft besloten om zelfstandig een certificeringssysteem op te zetten. “Sainsbury's had ook kunnen kiezen voor het voeren van een zogenaamd Fairtrade Plus label zoals Starbucks dat heeft gedaan. Zij verkopen 100 procent Fairtrade koffie, maar hebben daarbovenop een eigen merk waarbij meer aandacht is voor goede landbouwtechnieken.”

Ruben vermoed dat consumenten het eigen keurmerk van Sainsbury's straks niet zullen vertrouwen. “Bij het puur & eerlijk label van Albert Heijn zien we ook dat consumenten daar weinig vertrouwen in hebben.” Ook d‘Angremond denkt dat de Britse consument het Fairly Traded label niet zal accepteren. “De consument zit hier absoluut niet op te wachten, die wil graag kunnen controleren of het product echt wel eerlijk is.”

Bovendien schendt het nieuwe label nog een belangrijk basisprincipe van Fairtrade, zegt d’Angremond. “Binnen Fairtrade wordt de premie die boeren bovenop een minimumprijs voor hun product ontvangen in een fonds gestort dat wordt beheerd door de boerenorganisaties zelf. Sainsbury's gaat dat fonds straks zelf beheren en boeren kunnen daar alleen nog maar aanspraak op maken als zij komen met een goed doordacht plan voor de verbetering van hun bedrijf. Dit betekent dat wij in het Westen weer gaan bepalen wat goed is voor de boeren in ontwikkelingslanden.”

d’Angremond staat niet alleen in zijn kritiek. Een aantal Britse maatschappelijke organisaties waaronder Oxfam, stelden een petitie op waarin Sainsbury's wordt opgeroepen de samenwerking met Fairtrade niet te stoppen omdat dit ten koste zal gaan van meer dan 200.000 boeren. De petitie is inmiddels 85.000 keer ondertekend. 

Vorige week voerden 40 Britse parlementsleden de druk op Sainsbury's om geen afstand te doen van het internationaal erkende Fairtrade label verder op. Ook andere supermarkten werden opgeroepen om de samenwerking met Fairtrade voort te zetten. 

Afrikaanse theeboeren publiceerden een open brief op de Afrikaanse Fairtrade website waarin zij zich unaniem tegen het Fairly Traded label keren. “Wij geloven dat het ons ontdoet van de rechten en voordelen die wij in de afgelopen 25 jaar onder het Fairtrade systeem hebben verworven.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden