's Nachts de natuur in

Het is best even wennen

als in het donker de vleermuizen langs je hoofd suizen. Maar de duisternis wordt steeds vriendelijker.

Langzaam verdwijnt het laatste streepje licht achter de einder. De tred wordt onzeker, bijna aarzelend. Links van ons ritselt wat in de ruigte. Vertelde die boswachter niet dat hier slangen zitten? Ongevaarlijke, maar toch ...

Midzomernacht nadert. De nachten worden steeds korter. Voor het eerst van ons leven zijn we 's nachts op pad in de natuur. Een wandeling door de Ankeveense Plassen, een van de natuurgebieden die Natuurmonumenten speciaal voor één nacht openstelt.

Het schemert nog als we vanaf de kerk in Ankeveen de verlatenheid inlopen. Het grind rondom het allerlaatste huis maakt luid knerpend duidelijk dat inbraakbeveiliging niet hightech hoeft te zijn. Grind wordt een breed graspad. Rechts van ons zien we nog net het wuivend riet, links de silhouetten van wilgen, essen en elzen.

Het is even wennen, dit lopen in het donker. Eigenlijk hebben we geen idee of we nou rechtuit lopen of pal op het water af gaan. De verleiding de zaklamp aan te knippen is groot, maar we beheersen ons. Licht maakt donker donkerder en bovendien: was het ons vannacht niet juist om dat duister te doen?

Het is stil. Natuurstil. Op het water pietst een meerkoet, vanuit het riet roept een wakkere rietgors en zacht zoemend scheert een mug voorbij. De rust doet verstommen en zwijgend lopen we door dit geheimzinnige land. De hemel kleurt wonderschoon in alle tinten zwart. Zilverzwart, zwartblauw, blauwzwart, zwart en uiteindelijk pikzwart. Nu we niets kunnnen zien, blijken oor, neus en huid des te gevoeliger voor iedere sensatie.

Het waait, zoals bijna altijd in dit open waterland dat eeuwen geleden door vervening is ontstaan. De wind voert zoete geuren aan van fluitenkruid, kattenstaart en wilgenroosje. Vanaf het water stijgen kruidige dampen op die vreemd genoeg aards aandoen. Wat heerlijk om hier te zijn. Dan klinkt een ratelend, mechanisch geluid. Een lichtbundel snijdt het duister aan flarden en opeens is het weer donker en stil. Opnieuw geratel, veel luider nu en heel dichtbij. Vlak voor ons lijkt iets te bewegen, maar meer dan een vermoeden is het niet. Het licht licht op en twee razendsnelle fladderaars worden zichtbaar. Het zijn watervleermuizen. Ze jagen vlak boven het water op dansmuggen, kokerjuffers en gaasvliegen. Het zijn snelle, behendige vliegers. En superlicht gebouwd!, weet een van onze medewandelaars. Met een spanwijdte van 24 tot 27 centimeter wegen ze toch maar 7 tot 17 gram!

Heel interessant om te weten natuurlijk, maar ondertussen vinden mijn metgezellen het wel eng. Heel even is er onrust en angst voor vleermuizen in de haren of een beet die tot hondsdolheid leidt maar al snel wint de lieflijkheid van de zomernacht. Een kwartiertje stilzitten op een bankje bij het water, starend in het donkere niets brengt zelfs de rustelozen in het nu. Genot doet vrees verdwijnen; geur, gevoel en geluid overstemmen de gedachten.

Weer op pad valt plots de wind weg. Klam kleeft de warme lucht om ons. We zijn een bos binnengelopen; de bomen zijn voelbaar. En precies op dat moment en daarmee wel érg toevallig, roept de bosuil HOE, oehoe, hoe, hoe hoe hoe. Zou hier soms een boswachter met een bandrecorder staan?

De boswachter schijnt heeft geen recorder, maar wel een lamp waarmee hij op een boom vol vlinders schijnt. De boom blijkt, net als een aantal naburige exemplaren, ingesmeerd met een - door de Vlinderstichting goedgekeurd - zoet goedje dat nachtvlinders trekt. Vaag meen ik bier te ruiken en dat klopt. Om de suiker 'vluchtig' te maken zit er alcohol in het smeersel. Ja, ja. Vlinders dronken voeren. Mooie bedoening.

Dronken zijn ze toch niet, te zien aan hun resolute bewegingen en een wereld gaat voor ons open. De nachtelijke uitvoering van deze fladderaars blijkt veel forser gebouwd en voorzien van warme bruinoranje kleuren. En dan die namen; kolibrivlinder, rood weeskind, huismoeder en koperuiltje ... We schijnen zelf wat op bomen, fotograferen een spierwitte vlinder met donzige kop (een witte tijger, zo blijkt later) maar bergen uiteindelijk de zaklamp weer op. Op een van ons na natuurlijk, want heel af en toe is het nodig om via de reflectiepaaltjes de weg te vinden.

De duisternis wordt steeds vriendelijker en vertrouwder, voelt als een beschermende mantel. Een visdief krijst en slakken slijmen door het gras. Stil als in een processie volgen we het pad om vervolgens op een groepje hangende jongeren te stuiten. Zo kun je ook de nacht beleven ...

We stiefelen door en lopen zo de geur van munt binnen. Watermunt. Verleidelijk watermunt. Een takje plukken kan toch niet zo moeilijk zijn? De geur wijst toch wel de weg?

We vaardigen een van ons af, luisteren of er geen verschrikkelijke ongelukken gebeuren en zijn blij als hij geurend weer voor ons staat.

De paar blaadjes zijn al heel snel tot moes gewreven en met onze vingers in de neus lopen we Ankeveen weer binnen. Harde straatverlichting en een enkele auto doorbreken de betovering die deze prachtige avond bracht.

Nachtwandelen voor Tijdlezers

Natuurmonumenten organiseert 21 juni verspreid over Nederland de Midzomernachtloop, tientallen nachtelijke wandeltochten. Omdat veel daarvan al zijn volgeboekt, zijn er drie speciaal gereserveerd voor de lezers van Tijd.

Aan elke wandeling kunnen - om massaliteit te voorkomen - slechts dertig mensen deelnemen. De inschrijving gaat op volgorde van aanmelding. De inschrijving blijft één week exclusief open voor Trouwlezers.

De wandelingen

De Ankeveense Plassen. Lengte 6 kilometer. Startpunt: 23.00 uur bij de kerk aan het Stichtse Eind in Ankeveen. Na afloop is er koffie, thee, koek en een verrassing.

Veluwezoom: Lengte 5 km. Begint om 0.00 uur, parkeerplaats bezoekerscentrum Veluwezoom, Heuvenseweg 5a Rheden.

Landgoed Nijenburg: Lengte 7 km. Start 23.00 uur, parkeerplaats Stetlaan in Heiloo.

Opgeven

www.natuurmonumenten.nl/trouw.

Algemeen

U loopt de route zelfstandig. Reflectiepaaltjes of lichtjes wijzen de weg. Onderweg komt u gidsen tegen.

Kosten 14,50 euro volwassene, 7,50 euro kinderen. Kinderen van OERR, het kinderprogramma van Natuurmonumenten, gratis. Het geld wordt gebruikt om nieuwe natuur aan te kopen binnen het nationaal natuurnetwerk.

Meer info, ook over de wandelmarathon: www.natuurmonumenten.nl/ activiteiten/midzomernacht

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden