Ruziemaken waar je kinderen bij zijn is een goede leerschool voor hen hoe je met conflicten omgaat.

Slaande ruzie hebben ze nooit, maar kibbelen doen Lisette (35) en Theo (39) Schouws wel. Ook waar hun twee zoons Jack (5) en Gianni (2) bij zijn. ,,Vooral rond etenstijd is het spitsuur'', vertelt Theo. ,,Je bent allebei moe, hebt gewerkt en je huis is een puinbak. Ik ben bijvoorbeeld het speelgoed aan het opruimen en achter me gooien de kinderen dezelfde spullen weer op de grond. Lisette komt binnen en zegt verwijtend: 'Heb je het nou nog niet opgeruimd?' Dat zijn echt dé momenten. We gaan dan de discussie met elkaar aan, ook als Jack en Gianni erbij zijn.''

door Marloes Zevenhuizen

Ruziemaken waar je kinderen bijzijn: surfend op internet lijkt het een omstreden onderwerp. Waar de Amerikaanse tv-psycholoog Dr. Phil het gelijkstelt aan kindermishandeling, noemt Dr. Gayle Peterson het op haar website (www.askdrgayle.com) een normaal onderdeel van het gezinsleven.

Volgens psychologe Tamar de Vos-Van der Hoeven hangt het van de aard van de ruzie af of de aanwezigheid van kinderen al dan niet bezwaarlijk is. ,,Alledaagse ruzies kun je prima hebben waar kinderen bij zijn'', zegt De Vos-Van der Hoeven. ,,Zo kunnen ze zien dat ouders het -net als kinderen- niet altijd met elkaar eens zijn. Kinderen leren dat je ruzie kunt hebben, maar toch van elkaar kunt houden. Ze leren hoe je een conflict hebt, hoe je moet onderhandelen, hoe je problemen oplost en hoe je er samen uitkomt.''

Lisette is het daarmee eens: ,,Ik vind dat als je op elkaar moppert, je dat niet hoeft te verbergen. In de maatschappij zijn ook conflicten. Als ik Gianni en Jack daarvan thuis weghoud, leren ze niet hoe ze er later mee om moeten gaan.''

Professor en psycholoog Robert Emery van de University of Virginia vindt ook dat ouders kleine, alledaagse meningsverschillen best kunnen uitvechten waar hun kinderen bijzijn. ,,Die gaan over zaken als naar welke film of welk tv-programma er wordt gekeken.''

Toch denkt hij dat het doel van ouders moet zijn om hun kinderen zoveel mogelijk tegen hun conflicten te beschermen en dat ouders hun discussies vooral achter gesloten deuren moeten voeren. Emery: ,,Kinderen zijn erg gevoelig voor ruzies tussen hun ouders. Vooral als die boos en intens zijn.''

Volgens beide psychologen zijn er bepaalde regels waaraan ouders zich moeten houden als ze ruziën in aanwezigheid van hun kinderen. Zo is het onderwerp van discussie van belang. Volgens Emery moeten ouders erop letten dat ze over relatief onbelangrijke dingen ruziën en mogen de ruzies mogen niet over de kinderen zelf gaan. ,,Het is verstandig als ouders een gezamenlijk front vormen, wanneer het aankomt op regels en discipline. Meningsverschillen daarover kunnen ze beter privé bespreken.''

Ook volwassen onderwerpen als relatieproblemen of seks zijn taboe. De Vos-Van der Hoeven zegt dat ouders niet over dingen moeten ruziën waarover ze het structureel oneens zijn: ,,Daar kunnen kinderen weinig mee. Je kunt daar beter op een ander moment over praten.''

Verder moeten ouders proberen hun emoties onder controle te houden, er mogen geen dreigementen of intimidaties aan de ruzie te pas komen. De Vos-Van der Hoeven: ,,Ouders moeten proberen te voorkomen dat ze gaan schelden of schreeuwen. Als je het gevoel hebt dat je de controle verliest, kun je bijvoorbeeld zeggen: 'Ik ben nu zo boos, ik ga even weg'.''

Een goede remedie, vindt Theo, die hij wel eens in praktijk brengt als hij ruzie heeft met zijn vrouw. ,,Als ik merk dat we ruzie krijgen, is het beter dat we elkaar even niet zien. Daarmee haal je de spanning weg. Dan breng ik bijvoorbeeld Jack en Gianni naar bed.

De ouders moeten het conflict uiteindelijk oplossen waar de kinderen bijzijn. ,,Ouders kunnen zelfs besluiten om het oneens te zijn'', zegt Emery. De Vos-Van der Hoeven: ,,Soms maken ouders het pas goed als het kind al naar bed is. De volgende ochtend weet het dan niet wat er aan de hand is. Het is belangrijk dat je dan vertelt dat papa en mama geen ruzie meer met elkaar hebben.''

Volgens de psychologe mogen ouders het kind niet in de ruzie betrekken, door bijvoorbeeld via hem of haar te praten. ,,Zo van: ga jij maar even tegen papa zeggen dat ...'' Wel kunnen ouders uitleggen waarom er ruzie is, en dat het conflict niet de schuld is van het kind.

De Vos-Van der Hoeven denkt dat ouders die af en toe ruziën, hun kinderen niet benadelen. ,,Maar wanneer er in huis veel ruzie is, kan het kind de aandacht gaan opeisen. Het doet bijvoorbeeld vervelend, wordt agressief of hangt de clown uit. Het kind denkt: 'Dan zijn ze tenminste met mij bezig en niet met elkaar.'''

Wat veel ruzie is, vindt ze moeilijk te zeggen. ,,Het ene kind kan meer hebben dan het andere. Je moet rekening houden met wat het kind gewend is. Een plotselinge uitbarsting kan voor een kind uit een harmonieus gezin erg beangstigend zijn. Maar schreeuwen en schelden is in ieder geval nooit goed.''

Ook Emery noemt gedragsproblemen en agressie als belangrijkste negatieve langetermijneffecten die ruziënde ouders op kinderen hebben. Op korte termijn noemt hij gevoelens van angst, boosheid en verdriet. ,,Verder kunnen kinderen het idee krijgen dat ze partij moeten kiezen, of de ruzie op een of andere manier moeten sussen.''

Als laatste mogelijke consequentie noemt Emery dat kinderen een te groot verantwoordelijkheidsgevoel ontwikkelen. ,,Een kind dat heeft geprobeerd om de problemen van zijn ouders op te lossen, kan gaan geloven dat het zijn verantwoordelijkheid is om anderen gelukkig te maken'', vertelt Emery.

Wanneer Theo en zij kibbelen, ziet Lisette wel een reactie bij haar jongste zoon, maar niet bij haar oudste. ,,Gianni is erg gevoelig. Als hij ziet dat je geïrriteerd bent, zegt hij: 'Mama niet boos' en aait hij door je haren of komt hij bij je zitten. Toen mijn schoonouders een keer op Gianni pasten, was mijn schoonvader in slaap gevallen. Mijn schoonmoeder was daarom op hem aan het mopperen. Toen ik terugkwam zei Gianni zei tegen mij: 'Opa slapen en oma bóós.' De keer daarop gingen wij op visite bij mijn schoonouders en toen zei hij: 'Opa en oma niet ruziemaken.' Theo: ,,Hoewel het echt iets kleins was, maakt het dan wel indruk. Als hij er zo op doorgaat, proberen we erover te praten op een manier die hij begrijpt. Hij heeft de bevestiging nodig dat het weer goed zit.''

Helemaal geen ruziemaken is volgens de Vos-van der Hoeven prima. ,,Je hebt nu eenmaal hele harmonieuze ouderparen tussen wie het gewoon goed gaat. Maar het is niet goed om onderhuidse conflicten weg te houden. Als er een hele ijzige sfeer is, pikken kinderen dat op. Daar kunnen ze minder mee dan met ruzie, want dat maken ze zelf ook als ze boos zijn. Emery vindt dat ouders hun kinderen moeten vertellen over serieuze ruzies die tot scheiding zouden kunnen leiden. ,,Kinderen informeren over een ruzie is heel anders dan ruziemaken waar ze bijzijn, het kan kinderen voorbereiden op een naderende scheiding.''

Voor de familie Schouws is dat niet aan de orde. Het eerste grote conflict moet zich nog aandienen. Theo vertelt: ,,In het begin van onze relatie hadden we veel meer ruzie dan nu we kinderen hebben. Toen heb ik nog een keer de keukendeur zo hard dichtgeslagen dat het glas brak.''

Lisette: ,,Ruzie met schreeuwen en schelden doen we niet. Tot nu toe niet. Maar je weet natuurlijk nooit wat er op je pad komt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden